Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված
· Էջ 40 / 236
Էջ 151, սյունակ 1
ԳԱՐԳԱՓ
«ցատկոտումն (ուղտի մասին), սրա ձայնը»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gher-
բնաձայնական արմատից
Պատկերաւոր կազմութիւն՝ խարխափ, կարկափ, սարսափ տիպի՝ թերեւս հնդեւրոպական *gher- բնաձայնական արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գարգափումն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 521;
Ջահ. ԼՀԳ 73-74
Էջ 151, սյունակ 1
ԳԱՐԻ
«հացազգի մի բոյս՝ գարի»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *gher-
«դուրս գալ, բուսնել. քիստ ունենալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghārūā- (՞))
արմատից
միւս լեզուներն ունեն զանազան աճականներով ձեւեր, եւ հայերենն իր ձեւով կանգնած է առանձնակի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գարեղէն,
գարեդիւթ,
գարեհատ,
գարեհաց,
գարեջուր,
գարըմբեց
Նոր՝
գարեջրագործ, գարեջրատուն
գարեջրագործ, գարեջրատուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κρι, κριθη-
ալբ.
drith(ë)
լատ.
hordeum
հ. վ. գ.
gersta
Մատենագիտություն
H. AG 432;
Աճ. ՀԱԲ 522
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՐՇ
(-ի, -ից)
«զզվելի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ghers-
«զզվանք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghrs-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գարշիլ,
գարշանալ,
գարշութիւն,
գարշելի,
գարշատեսիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
grasus «սպառնալիք, գրգռիչ, զզվելի, տհաճ»
մ. իռլ.
goirt «դառն» (<*ghorstis)
մ. վ. գ.
gaest
գ.
garstig «զարշելի պիղծ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 445;
Աճ. ՀԱԲ 523
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՐՇԱՊԱՐ
(-ի, -աց)
«կրունկ, ոտքի հետք»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞)
պար-ը ծագում է *padh(a)- «ոտք» ձեւից (Ջահ. ՊԲՀ 1995, 2, 183): Կասկածելի է Փերիխանյանի կողմից գարշ-ի բխեցումը garš-<հ.-ե. *ghrs- արմատից՝ գարշապար «կոշտ (մաս ոտքի)» մեկնությամբ (Периханян, МЭСДЯ 42-43):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նեղագարշապար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 183;
Периханян, МЭСДЯ 42-43
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՒԱԶԱՆ
(-ի, -աց)
«անասուն քշելու փայտ, ծեծելու փայտ, ծեծ, հարված, ցուպ, գավազան, ճյուղ, ոստ, ցեղ, զարմ, տոհմաբանական ցուցակ, բեմ, ծիածանի գունաշերտ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *gavāzan
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւազանակիր,
գաւազանաբոյխ,
գաւազանահերձ,
գաւազանահմայութիւն,
գաւազանաձեւ,
գաւազանաւոր,
գաւազանել,
գաւազաներգութիւն,
գաւազանագիրք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
gavza
պ.
gāvzana
Մատենագիտություն
H. AG 126;
Աճ. ՀԱԲ 526
Էջ 152, սյունակ 1
ԳԱՒԱԿ
(-ի, -աց)
«կենդանու (հատկապես ձիու) հետնամաս»
Փոխառություն (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *gāu-
«թեքել, ծռել»
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞)
(թերեւս)
թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից (<հնդեւր. *gāu- «թեքել, ծռել» (?) արմատից. հմմտ. վրաց., քուրջ. gawa պարսկերենից՝ վերջին k-ի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
gawa (պարսկերենից)
քուրջ.
gawa (պարսկերենից)
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒԱՌ
«տարածամաս՝ նահանգ, նահանգամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ghēu-
«հորանջել, լայն բանալ, լայն բացվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ghāu-)
որ միացւում է *ghēu- «հորանջել, լայն բանալ, լայն բացւել» արմատի հետ (Pok. IEW 1, 449), բայց պէտք է առանձնացնել որպէս հայ-գերմանական զուգաբանութիւն (հմմտ. հ. վ. գ. gawi «երկիր, երկրամաս»)։ Անհաւանական է բխեցումը կովկասեան աղբիւրից՝ վրաց. gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք»։ Անհաւանական է կապը նաեւ աւ. Gawe երկրանւան հետ, եթէ սա հնդեւրոպական յիշեալ արմատից չէ։ Որեւէ կապ ունի՞ արդեօք հայ. բառի հետ մ. պ. pargavār «շրջապատ, կողմ» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւառակ,
գաւառական,
գաւառակողմն,
գաւառակոյտ,
գաւառապետ,
գաւառապետութիւն,
բարձրագաւառ,
բնագաւառ,
չարագաւառեայ,
վերնագաւառ
Նոր՝
ծայրագաւառ, գաւառաբարբառ, գաւառաբանութիւն
ծայրագաւառ, գաւառաբարբառ, գաւառաբանութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
gawi «երկիր, երկրամաս»
վրաց.
gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք» (անհավանական է)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 449;
Աճ. ՀԱԲ 527
Էջ 153, սյունակ 1
ԳԱՒՏԻ
(ուշ՝ գօտի)
«գոտի, երկնքի գոտի, ծիածան, ծիրանի գոտի, լեռնաշղթա»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uebh-
«հյուսել, գործել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uābh-)
հ.-ե. արմատ՝ *dē-
«կապել»
արմատներից (*«հիւսակապ»)։ -*dē-ի համար հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 1, 608, կամ *uād'nō- (*ueg'- «հիւսել, գործել»)> գաւ-տ-ի (Աղայան, ԲՍՀ 49)։ g'>տ անցման համար հմմտ. *bhrgiio-> բարտի, եւ լ-ի յաւելման համար՝ հմմտ. մա-ւ-տ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւտիածու,
գաւտեմարտիկ,
գաւտեպինդ,
գաւտեկռիւ,
գաւտելոյծ,
գաւտեւոր,
գաւտեած,
ընդգաւտել,
հաւագաւտի,
շրջագաւտի,
քաջագաւտի,
գաւտեյած
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 608;
ԲՍՀ 49
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԳՈՒԵԼ
«փայփայել, շոյել, մեծարել, պատվել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghou-
«ուշադիր լինել, ընդունել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գգուեցուցանել,
գգուանք,
գգուիչ,
գգուողական,
գգում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
faveō «նպաստել, բարեհաճ լինել»
հ. հոլ.
gā «ուշադիր լինել, հոգալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 154, սյունակ 1
ԳԵԼ
(գէլ «ծուռ»)
«ոլորված, պիրկ, ծուռ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uelu-
«պտտել, որորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uel-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գելուլ,
գելանիլ,
գելումն,
գելոց,
գելարան,
գելակի,
գելաքար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ειλύω «փաթաթել, ծածկել»
լատ.
volvō «ոլորել, գլորել»
լատ.
volumen «ոլորք, գալար»
հ. հնդկ.
valati «պտտվում է»
հ. հնդկ.
valaya «շրջան»
հ. հնդկ.
valitá «շրջված, ծռած»
ռուս.
вал «ալիք, պատնեշ»
ռուս.
валять «թավալել»
ռուս.
валить «գլորել»
Մատենագիտություն
H. AG 433, 435;
Աճ. ՀԱԲ 530-531;
Pok. IEW 1140
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։