Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«n-» որոնման արդյունք՝ 182 բառահոդված · Էջ 4 / 19
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 155, սյունակ 1 Էջ 155
ԳԵՂՄՆ (-ման) «բուրդ, գեղմ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uel(ə)- «մազ, բուրդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *uelmn-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղմնաւոր, գեղմնաբարձ, գեղմնաւետ
Նոր՝
ոսկեգեղմ(ն)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. ūrnā- «բուրդ»
ավ. varənā- «բուրդ»
հուն. ληνος «բուրդ»
գոթ. wulla «բուրդ»
լատվ. vilna «բուրդ, գեղմ»
Մատենագիտություն
H. AG 434; Աճ. ՀԱԲ 536
Էջ 162, սյունակ 1 Էջ 162
ԳԻՇՏ «արեգակական մաշկազգեստ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ues- «հագնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uēs-kh-ti-)
արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զշտիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. զ-գենում ((*ues-un-))
հայ. զգեստ
ալբ. vesh «հագնում եմ»
հուն. εςuος
լատ. vestis «հագուստ»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 163, սյունակ 1 Էջ 163
ԳԻՒՏ (գիտ-, գիտ-), -ի, -ից «գյուտ, գտնված բան, հնարք, շահ, վաստակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ued- «տեսնել, գտնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ui-n-d-, *uoid-)
հայ. ւ-ը թերեւս ներդրական ածական է (հմմտ. մատ- մատ-չիմ -ի կողքին)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անգիտ, չքնաղագիտ, չգիտ, հնարագիտ, դիւրագիտ, յանկարծագիտ, (ը)ստագիւտ, գտանել, (ը)ստգտանել, բանագտակ, գտելակ, գտնովի, գտնողէք, գտուկ, գտում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vindáti «գտնում է»
Մատենագիտություն
H. AG 437; Աճ. ՀԱԲ 564
Էջ 172, սյունակ 1 Էջ 172
ԳՈՒՆ I «ջանք, ճիգ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uon- «ձգտել, ցանկանալ, ձեռք բերել, հաղթել»
Բաղադրութիւն՝ գունատր: Բնիկ հնդեւրոպական՝ *uon- «ձգտել, ցանկանալ, ձեռք բերել, հաղթել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գունատր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vanati «ցանկանում է, սիրում է, ձեռք է բերում, հաղթում է»
լատ. vēnor «որս անել, որսալ, ձգտել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 592
Էջ 182, սյունակ 1 Էջ 182
ԴԱՆԳԱՍՏԵԼ (դանկատել, դանգել) ««ծաղրել, արհամարհել» (ԲՀ՝ «ծանակել, այպանել» եւ «արհամարհել»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhen- «խփել, ծեծել, հրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhngh-) *-gh- աճականով
հայ-գերմանական զուգաբանություն՝ հայերենում իմաստային յուրահատուկ զարգացմամբ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. danga «ծեծել»
հ. շվեդ. dinugn «խփել»
հ. անգլ. dangan «խփել, բախել»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 183, սյունակ 1 Էջ 183
ԴԱՆԴԱՉ -ի, -ից «երերում, տատանում, ցնորաբանութիւն»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *dhen- «վազել, հոսել» արմատի հետ (*dhn-dh-), որից` հնդկ. dhanayati «շարժում է, վազում է», dhānvati «վազում է, հոսում է»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դանդաչել, դանդաչուն, դանդաչութիւն, դանդաչուն-ք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. dhanayati «շարժում է, վազում է»
հնդկ. dhānvati «վազում է, հոսում է»
Էջ 183, սյունակ 1 Էջ 183
ԴԱՆԴԻՌՆ (դանթիռն) «(գերեզմանային), մութ, խաւար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhem- «ցնդել, ծխել, ծխալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhn-dh-)
արմատից, որից եւ գ. dunkel «մութ, մռայլ», խեթ. dankuiš «մութ, սեւ» բառերը. հազիվ թե սրա հետ կապ ունի խեթ. danduki «մահացու, մահկանացու» բառը
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գ. dunkel «մութ, մռայլ»
խեթ. dankuiš «մութ, սեւ»
խեթ. danduki «մահացու, մահկանացու»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 200, սյունակ 1 Էջ 200
(Դ)ՀՈՒՆԱՂՀՈՒՆԱՐ «հինայի յուղ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. duhn-ul-hinna
Մատենագիտություն
H. AG 269; Աճ. ՀԱԲ 673
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՆԵԼ (*դի-ն-ել, ե-դ «դրեց») «դնել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *dhē- «դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhē-n-)
հմմտ. հ. հնդկ. dádhāti «դնում է» (a-dhā-t- հայ. եդ), հուն. τίθημι «դնում եմ», ռուս. деть (ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիր, դրական, բանադրել, բարեդիր, գեղեցկադիր, գլխադիր, դիմադրել, խորյադիր, խաւարադիր, որոգայթադիր, ունկնդիր, ենթադրել, ձեռնադրել, ըն-տիր
Նոր՝
հիմնադիր, մեծադիր, պարտադիր, փոքրադիր, բաղադրել, բաղադրիչ, բաղադրութիւն, համադրել, համադրական, համադրութիւն, կետադրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. dádhāti «դնում է» (a-dhā-t- հայ. եդ)
հուն. τίθημι «դնում եմ»
ռուս. деть (ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ)
Մատենագիտություն
H. AG 439; Աճ. ՀԱԲ 675-676
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՌՆՉԵԼ (-իլ) «թնդացնել, դողդոջացնել», «ականջը կանչել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *dhrēn- (անմիջական նախաձեւ՝ *dhrēnkiō-)
Աճառյանը համարում է հայկական բնաձայնական կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դռնչիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ. drēch «երգ, պատմութիւն» (<*dhrenkta)
սլովեն. drok «սանդղակոթ, թակ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 256; Աճառյանը (ՀԱԲ) 689