Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 766 բառահոդված (էջ 4/77)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 44, սյունակ 1 Էջ 44
ԱՄԵԹ «հաստատուն, կայուն, փորձառու, բերրի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *omo- «եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *omo- «եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել» (հմմտ. հ. հնդկ. ámatra- «ամուր») արմատի հետ։ Քիչ հավանական է Գ. Ղափանցյանի ենթադրությունը ավ. maētha «տատանվող, անհաստատ» բառի՝ ժխտական լինելու մասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամեթագոյն, ամեթանալ, ամեթութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ámatra-
«ամուր»
Էջ 44, սյունակ 1 Էջ 44
ԱՄԵԹՈՎՍ (ամեթիւստոս, ամեթոս, ամեթիստրոն, ամթիստրոն) «մեղեսիկ, սուտակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἀμέθυστος
Մատենագիտություն
H. AG 340; Աճ. ՀԱԲ 152-153
Էջ 45, սյունակ 1 Էջ 45
ԱՄԵՂՆԵԼ (բբ) (բհ` ամեղելել) «ուրանալ, ժխտել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *mel- (անմիջական նախաձեւ՝ *n-mel) հին ժխտական կազմութիւն
հին ժխտական կազմութիւն` մեղ- արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նոր հայերեն
ամնեղ
նոր հայերեն
չմեղ
նոր հայերեն
չմեղել
Էջ 45, սյունակ 1 Էջ 45
ԱՄԵՍՏ «անտեղյակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *med- «չափել, կշռադատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *n-med-to) *n ժխտական նախամասնիկով
*d>t *tt ստ անցումով (*med- > հայ. միտ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամեստութիւն
Էջ 46, սյունակ 1 Էջ 46
ԱՄՈՒԼ (-ոյ, ուշ՝ -ի, -աց) «չբեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pō-lo- «զավակ, ձագ» (անմիջական նախաձեւ՝ *n-pō-lo-) *n- ժխտական
հմմտ. հայ. ան- եւ ուլ, այլեւ, թերեւս, ալոջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամլածին, ամլանալ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 843
Տե՛ս նաեւ
Էջ 47, սյունակ 1 Էջ 47
ԱՍՈՒՐԻ (ամուրեայ, ամարեայ), -եաց «անամուսին (ազապ կամ այրիացած)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pō-u- «փոքր, որդի, ձագ» (անմիջական նախաձեւ՝ *n-putro-) *n- ժխտական
որտեղից ավ., հ. պ. puθra «որդի, զավակ»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
puθra
«որդի, զավակ»
հ. պ.
puθra
«որդի, զավակ»
Մատենագիտություն
Adontz, Mélanges Boisacq 12; Ջահ. ՀԼՊ 188
Էջ 47, սյունակ 1 Էջ 47
ԱՅԱԶՆՈՒԷ «սպիտակ փուշ, oxyacantha» (բուսաբանական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր.
Հիշատակված է որպես ասորական բառ՝ հայերեն տառադարձությամբ, թեեւ բուն ասորական աղբյուրը հայտնի չէ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 164
Էջ 49, սյունակ 1 Էջ 49
ԱՅՊԱՆ «ամոթ, ծաղր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբերեն 'ayb «պարսավանք, արատ, թերություն, ամոթ»
վաղ արաբերենից (ասորաբարբառական կոյնեից):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
այպանել, այպանալից, այպանութիւն, այպանումն, այպանակատակ, այպանել, այպանաբար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 486
Էջ 50, սյունակ 1 Էջ 50
ԱՆԱԳՈՐՈՅՆ (անագորոն, անագորուն, անագորովն) «անգութ, անողորմ, դաժան, անխնայ, անմիտ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «սիրալիրություն, բարյացակամություն»
Կազմված է ան- ժխտականով՝ այլուր անհայտ *ագոր «գութ, ողորմածություն» արմատից: Վերջինիս համար կարելի՞ է արդյոք ենթադրել կապ գորով բառի կամ հնդեւրոպական *uer- «սիրալիրություն, բարյացակամություն» արմատի հետ:
Էջ 51, սյունակ 1 Էջ 51
ԱՆԱՊԱՏ -ի, -աց, ուշ՝ -ից «ամայի, անբնակ (ած.), անբնակ տեղ, անապատ (գոյ.), զուրկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անապատական, անապատակեաց, անապատանալ, անապատասէր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
anāpāt
Մատենագիտություն
H. AG 97; Աճ. ՀԱԲ 181