Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 304, սյունակ 1
ԼՍԵԼ
I
(լուս-), կտր. լուայ
««լսել, հնազանդվել, զգալ, հոտ առնել» (լու «լելի»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kleu-
«լսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *klu-k'e-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *klu-k'e-` *kleu- «լսել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լսելի,
լսելիք,
լսողութիւն,
լսելութիւն,
լու,
լուական,
թերալսել,
անլսութիւն,
հլու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
crnōti
<*k'l-neu-
հուն.
κλέω
«փառաբանել»
լատ.
clueo
«կոչվել, անվանվել, համարվել»
հ. իռլ.
cloth
«հռչակ, փառք»
գոթ.
hliuma
«լսողություն»
ռուս.
слышать
«լսել»
ռուս.
слушать
«լսել»
ռուս.
слух
«լսողություն»
Մատենագիտություն
H. AG 453;
Աճ. ՀԱԲ 306-307;
Pok. IEW 605-606
Տե՛ս նաեւ
Էջ 307, սյունակ 1
ԽԱԶ
III
«մոլեգնորեն ցանկացող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Ծագում է իրանական աղբյուրից եւ փոխառված է դատախազ, մատակախազ բառերի կազմում։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 311) նույնացնում է խանձ արմատի հետ՝ նձ/զ հերթագայությամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գինեխազութիւն,
իգախազութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
xvāstan (xvāz)
սողդ.
juz
«ուզել, խնդրել, պահանջել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 522;
Ջահ. ՀԼՊ 526;
Ջահ. ՀԼՊ 533;
Աճ. ՀԱԲ 311
Էջ 324, սյունակ 1
ԽԱՒՍ-Ք
(խօս), -ից
«խոսված բան, խոսք»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաւսիլ,
խաւսակից,
խաւսարան,
խաւսելի,
խաւսնակից,
խաւսնայր,
խաւսող,
անխաւս,
բարեխաւս,
բազմախաւս,
խաւսումն,
զարդախաւս,
երկխաւս,
ընդունայնախաւս,
ընդվայրախաւս,
թոթովախաւս,
լաւախաւս,
խառնախաւս,
խորախաւս,
հայախօս,
տաճկախօս,
վրացախօս,
ռուսախօս,
համախօսական,
խօսակցական
Էջ 326, սյունակ 1
ԽԵՂՃ
(խեղտ)
«ձեւ, տեսք, կազմ, կատարելություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kelg-
«ոլորվել, գալարվել, նենգություն, կեղծիք»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khelg-)
բխում է *kelg- «ոլորվել, գալարվել, նենգություն, կեղծիք» արմատի *khelg- տարբերակից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տխեղճ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
celg
«նենգություն, խորամանկություն, դավաճանություն»
հ. անգլ.
hylc
«ծռում, ոլորք»
լեհ.
chołgacsię
«սողալ, սահել, քարշ գալ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 347, սյունակ 1
ԽՈՒԼ
(-ի, -ից)
«խուլ, չլսող, լուռ, անխոս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)h(e)l-
«թեքել, ծռել, հենել, ծուռ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khōl-)
«թեքել, ծռել, հենել, ծուռ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խլանալ,
խլխլել,
խլութիւն,
խուլակոյր,
անխուլ,
անխլանալ,
անխլաբար,
զանխուլ,
զանխլանալ,
զանխլաբար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
խեղ, շեղ, շիլ
հուն.
σκολιος
«ծուռ, անարդար, խորամանկ»
հուն.
κυλλος
«կաղ»
գ.
scheel
«շիլ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 148
Էջ 390, սյունակ 1
ԿԱՐ
II
«կարողություն, ուժ, սաստկություն, շատություն, հնարավորություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրթ. karī
«ակտիվություն»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. kar
«ուժ ունենալ, ի վիճակի լինել, կարողանալ»
Ջահ. ՀԼՊ 528։ Մեյեն եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 542) համեմատում են սողդ. kaδi (kaδe) «շատ, կարի, հույժ» բառի հետ։ Բնիկ հնդեւրոպական *gʷer- «ծանր» արմատից (հուն. βριαρος «ուժեղ», հ. իռլ. brīg «ուժ, հզորություն, արժեք») ծագելու դեմ է խոսում ապիկար տիպի կազմությունը, որ ակնհայտ իրանական բնույթ ունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարել,
կարաւոր,
կարատրիլ,
կարութիւն,
կարի,
կարեպետ,
կարեվէր,
կարեւոր,
տկար,
տկարանալ,
անկար,
անկարելի,
ապիկար,
տկարակազմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
kaδi (kaδe)
«շատ, կարի, հույժ»
հուն.
βριαρος
«ուժեղ»
հ. իռլ.
brīg
«ուժ, հզորություն, արժեք»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 528;
Աճ. ՀԱԲ 542
Էջ 394, սյունակ 1
ԿԱՐՄԻՐ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց)
«կարմիր, կարմիր բան, ոսկի, դրամ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական karmīr
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարմրանալ,
կարմրութիւն,
կարմրագոյն,
կարմրադեղձ,
կարմրախնձոր,
կարմրայտ,
ծայրակարմիր,
շիկակարմիր,
կարմրաբոշ,
կարմրաբշիկ,
կարմրամորթ,
կարմրերես,
կարմրուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
karm’īr
մ. պ.
kālmīr
Մատենագիտություն
H. AG 167;
Աճ. ՀԱԲ 558;
Ջահ. ՀԼՊ 528
Էջ 394, սյունակ 1
ԿԱՐՇՆ
(կաշն-)
«ուժ, զորություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *kadišn
փոխատու լեզու՝ իրանական karišn
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարշնեղ,
կարշնեղագոյն,
կարշապինդ,
կաշնել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
kadī
«կարի, հույժ»
սողդ.
karī
«ակտիվություն»
մ. պ.
kār
«ուժ ունենալ, ի վիճակի լինել, կարողանալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 184
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂԾ
«կեղծ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kelg-
«ոլորվել, գալարվել. նենգություն, կեղծիք»
կ/խ հերթագայությամբ
բնիկ հնդեւրոպական, որ կ/խ հերթագայությամբ (հմմտ. տկեղտ ծ/տխեղտ) կապված է հնդեւրոպական *kelg- «ոլորվել, գալարվել. նենգություն, կեղծիք» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղծիք,
կեղծավոր,
կեղծավորակից,
կեղծավորիլ,
կեղծատրություն,
անկեղծավոր,
անկեղծիկ,
տկեղծ,
տգեղծ,
տկեղտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. իռլ.
celg
«նենգություն, խորամանկություն, դավաճանություն»
հ. անգլ.
hylc
«ծռում, ոլորք»
լեհ.
chołgać się
«սողալ, սահել, քարշ գալ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 554
Տե՛ս նաեւ
Էջ 418, սյունակ 1
ԿՈՅՍ
I
-ի, -աց
«կողմ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական kōs
«կողմ»
աղբիւրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կուսակալ,
կուսակալել,
կուսակալութիւն,
յայսկոյս,
յայնկոյս,
յետ(ս)կոյս,
աստուածակոյս,
մեկուսի,
մեկուսանալ,
չորեքկուսի,
քառակուսի,
երեքկուսի,
ծովակոյս,
կուսանկեա,
կուսանկատ,
կուսակից,
կուսակցական,
կուսակցութիւն,
անկուսակցական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
kōs
«կողմ»
մ. պրթ.
kōs (kws)
«կողմ»
(Թուրֆան)
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 64;
Ջահ. ՊԲՀ 184
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։