Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 133 բառահոդված (էջ 4/14)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 199, սյունակ 1 Էջ 199
ԴԻՈԿԱՆԴԻԴՄ «մի պաշտոն կամ տիտղոս Հռոմում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. dioconus
փոխատու լեզու՝ հուն. διακόνος «սարկավագ»
աղավաղված գրչությամբ (առաջին մասում թերեւս dioconus կամ հուն. διακόνος «սարկավագ» բառն է, որ հայերենում փոխառված է դիակոն ձեւով)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՐ II ««հողի չափ (՞)» կամ «հարթ» (երեք դուր երկիր արտահայտության մեջ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Առաջին իմաստի դեպքում ծագումն անհայտ է. երկրորդի դեպքում նույնն է դիր բառի հետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 207, սյունակ 1 Էջ 207
ԴՐՈՇ
Ստուգաբանություն ()
առանձնացնում է «դրոշ» եւ «կուռք» իմաստները եւ վերջինս թողնում չստուգաբանվածների շարքում
Մատենագիտություն
H. AG 147; Աճ. ՀԱԲ 697
Էջ 207, սյունակ 1 Էջ 207
ԴՐԱՇԱԿ (դրօշակ), -ի, -աց «դրոշակ, դրոշ, բնանցք, փեշ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *drafšaka
Աճառյանը տարբերում է երկու իմաստները եւ առաջին իմաստով բառերը համարում հայերեն ինքնուրույն կազմություններ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 695
Էջ 219, սյունակ 1 Էջ 219
ԵՐԱ- «առաջին, նախա-»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *prō- «առաջ, առջեւից, նախա» (անմիջական նախաձեւ՝ *prə-)
երախայրի բառում. -խայրի-ի համար տե՛ս խայ-րի: Բնիկ հնդեւրոպական` *prə-` *prō- «առաջ, առջեւից, նախա» ձեւից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
frā-
ռուս.
пра-
«նախա»
հ. վ. գ.
fruo
«վաղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 35-36
Տե՛ս նաեւ
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԷՐԱՅ «նվէր» կամ «առաջին» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 251, սյունակ 1 Էջ 251
ԸՍՏԻՄԱՆԻԼ «կոշիկ հագնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *em- «վերցնել»
Կազմված է ըստ- նախածանցով՝ այլուստ անծանոթ *իմանիլ բայից. հազիվ թե վերջինս կապ ունենա հնդեւրոպական *em- «վերցնել» արմատի հետ:
Էջ 253, սյունակ 1 Էջ 253
ԹԱԹԱՂԵԼ «թաթախել» կամ «ծեծել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tā- «հալչել» *-l ածականով
եթե ճիշտ է առաջին նշանակությունը, ապա առկա է կրկնավոր ձեւ
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹՂՔԻ (թղկենի, թղկի, թխկի, թխկենի, ղղքի, տխկի) «մի ծառ՝ բիձիխի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «աճել, կանաչել» *tāl-ի կողքին
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «ծաղկել, կանաչել» *dhāl-ի կողքին
եթե նախնականը ղղքի ձեւն է։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թայլ
առաջին դեպքում
հայ.
թաղթ
առաջին դեպքում
հայ.
դեղձ
երկրորդ դեպքում
հայ.
դեղին
երկրորդ դեպքում
հայ.
դալար
երկրորդ դեպքում
Էջ 293, սյունակ 1 Էջ 293
ԼԵԶՈՒ (-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ոյ) «լեզու (երկու իմաստով էլ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dnģ'huā- «լեզու» նախաձեւերի խառնուրդով
հ.-ե. արմատ՝ *leiģ'h- «լիզել» նախաձեւերի խառնուրդով
առաջինի համար հմմտ. հ. հնդկ. jihvā, ավ. hizvā, հ. լատ. dingua, լատ. lingua, հ. իռլ. teng, գոթ. tuggo
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լեզուային, բանձրալեզու, լեզուանի, երկլեզու, լեզուանութիւն, նորալեզուաբան, լեզուատ, լեզուաբանութիւն, լեզուակ, լեզուագէտ, լեզուագար, լեզուագիտութիւն, լեզուագարիլ, լեզուագիտական, միալեզու, երեքլեզուեան, բազմալեզու, երկլեզուեան, բոցալեզու, զառնալեզու, ծանրալեզու, համալեզու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
jihvā
ավ.
hizvā
հ. լատ.
dingua
լատ.
lingua
հ. իռլ.
teng
գոթ.
tuggo
Մատենագիտություն
H. AG 452; Աճ. ՀԱԲ 272