Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 99, սյունակ 1
ԱՒԱՆ
I
«բնակատեղի. գյուղաքաղաք, մեծ գյուղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. āvān
փոխատու լեզու՝ պրթ. āvān
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ պրթ. āvān
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւանանալ,
աւանագետղ,
աւանաշէն,
աւանապետ,
գիւղաւան,
շինաւան
Մատենագիտություն
H. AG 112;
Աճ. ՀԱԲ 353;
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 105, սյունակ 1
ԱՓ
(-ոյ)
«ձեռքի ափ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ap-
«բռնել, վերցնել, հասնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *aph-)
տարբերակից
ըստ Պետերսենի. անհավաստի են համարում Մեյեն եւ Աճառյանը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ափաչափ,
ափալոք,
ափիկ,
ափկից,
ափցի,
ափլափել,
ափլեզ,
ափնիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άφή
«շոշափում, բռնում, բռնելը»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 363
Էջ 110, սյունակ 1
ԲԱԳԻՆ
(-ի, -աց, ուշ՝ -ից, -ոյ, -եաց)
«մեհյան, տաճար, զոհասեղան, եկեղեցու խորան, սեղան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական bagin (?)
հմմտ. բագ- «աստուած» (< իրան.):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բագնասեր,
բագնապետ,
բագնագիտութիւն,
բագնաձեւ,
բագնայարկ,
յարաբագին
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 373
Տե՛ս նաեւ
Էջ 111, սյունակ 1
ԲԱԺ
I
(-ի, -ից)
«մաքս, հարկ, տուրք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. baž
փոխատու լեզու՝ պ. baž
ամբողջական փոխառություններ են նաեւ բաժապան, բաժապետ բառերը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաժտուն,
բաժրար,
բաժապան,
բաժապետ
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂ
I
«կից, հար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-la-)
ածանցյալ ձեւ
Բաղ-ը գործածված է հատկապես հունաբան հեղինակների երկերում որպես նախածանց՝ փադ-ին զուգահեռ: Ծագումը չի պարզված: Մնացած վարկածներն ավելի անհավանական են. 1. բաղեղն-ի եւ հնդեւրոպական *bhel-eno- (թունավոր խոտերի նշանակում) հիմքի նմանությունը պատահական է: 2. բաղ-ի եւ փադ-ի նույնացումը որպես բարբառային հնագույն տարբերակներ կասկածելի է. պատահական պետք է համարել նմանությունը բյուրք. bār «կապել» արմատի հետ, եթե նկատի առնենք, որ հայ դ-ն նախապես ձայնորդային հնչում է ունեցել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղայք,
բաղել,
բաղբաղայք,
բաղաբաղել,
բաղբաղանք,
բաղբաղել,
անբաղայ,
անբաղայապես,
անբաղապես,
անբաղադայ,
կողբաղ,
բաղեղն,
բաղել,
բառեղ,
բարեխ,
զբաղիլ,
սբաղիլ,
զբաղնուլ,
զբաղանք,
զբաղասեր,
զբաղկոտ,
ընդզբաղիլ,
անզբաղապես,
բազմազբաղ,
զբաղայեղ
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂԱՆԻՔ
(-եաց)
«բաղնիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. βαλανεῖον
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղանապան,
բաղանապետ,
բաղանաւոր,
բաղանէպան,
բաղնեպան,
բաղնեպան,
բաղնելուայ
Մատենագիտություն
H. AG 343;
Աճ. ՀԱԲ 396
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂԲԱԶ
(բաղբանջ)
«ցնդաբանություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
բնաձայնական արմատի կրկնությամբ կազմված
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 397) համարում է անկախ բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղբաջանք,
բաղբաջել,
բաղբանջանք,
բաղբանջել,
բաղբանջումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhandatē
«խոսում է, ծաղրում է, պարսավում է»
<*bhel-n-do-
դան.
baldre
«աղմկել»
լատվ.
beldēt
«դիմել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 397
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂԷԶ
««?» (բաղէզութիւն բառում)»
Ստուգաբանություն ()
ՀՀ-ն բուն ձեւը համարում է բախած (բախածութիւն)։ Միջին ձեւն առկա է ԲՀ-ում՝ բաղած-ութիւն («վնասակարութիւն» մեկնությամբ), բաղէզ-ը եւ բաղած-ը պետք է համարել բախած-ի բարբառային տարբերակները:
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂՁ
(-ի, -ից)
«իղձ, փափագ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhelg'h)
եթե Պետերսոնը (Ar. u Arm. Stud., 128) ճիշտ է համեմատում օս. bālun «ցանկանալ, ձգտել» ու լիտվ. balvas «նուէր» բառերի հետ եւ վերականգնում հնդեւրոպական *bhel- արմատը (*bhelg'h > բաղձ)։ իրանագետ Աբաեւը հակված է օսական ձեւը հանգեցնելու հնդեւրոպական *vel- «ցանկանալ» արմատին՝ ենթադրելով իրան. v>ou. b անսովոր անցում (v-ի ուժեղացում)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղձանալ,
բաղձանք,
բաղձալի,
բազմաբաղձ,
բազմաբաղձիկ,
երեքբաղձեան,
մեծաբաղձ,
հայրենաբաղձութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
օս.
bālun
«ցանկանալ, ձգտել»
լիտվ.
balvas
«նուէր»
Մատենագիտություն
Ar. u Arm. Stud. 128;
Աբաեւ, ИЭСОЯ 248
Էջ 118, սյունակ 1
ԲԱՆՏ/Ղ
(-ի, -ից)
«բանտ, զնդան, դատապարտվածների արգելարան, կապանք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *band
փոխատու լեզու՝ ավ. banda
«կապանք, շղթա»
փոխատու լեզու՝ պ. band
«կապ, շղթա»
փոխատու լեզու՝ սողդ. βand
«բանտ»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից՝ *band: Հմմտ. ավ. banda «կապանք, շղթա», պ. band «կապ, շղթա», սողդ. βand «բանտ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բանտակալ,
բանտական,
բանտամուտ,
բանտարան,
բանտապետ,
բանտարգել,
բանտարկել,
բանտարկութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 117;
Աճ. ՀԱԲ 410
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։