Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«չու» որոնման արդյունք՝ 289 բառահոդված · Էջ 4 / 29
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 93, սյունակ 1 Էջ 93
ԱՐՄԱՒ (-ոյ, -ու) (ամբաւ, ամբրաւ, ամպրաւ) «արմավ, խուրմա, արմավի ողկույզ, արմավենի, արմավենու տերեւ, մի բույս, փյունիկ թռչուն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *armāv
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արմաւստան, արմաւենի, արմաւաջուր, ամբրաւօղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրսկ. xurmā
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 328
Էջ 96, սյունակ 1 Էջ 96
ԱՐՏՈՅՏ (արտուտ, արտիւտ, արտատ) «արտույտ (թռչուն)»
Ստուգաբանություն
Էջ 106, սյունակ 1 Էջ 106
ԱՔԱՐ -ի, -աց «մայրահավերի ընտանիքի մի թռչուն` Bonasa»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ker «բնաձայնական արմատ» (անմիջական նախաձեւ՝ *kər- կամ *kr-)
բնաձայնական արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. karāyikā «մի տեսակ կռունկ»
հուն. κοραξ
լատ. corvus «ագռավ» (ըստ Տերվիշյանի)
Էջ 109, սյունակ 1 Էջ 109
ԲԱԲԷ «զարմացական բացականչություն»
Բնաձայն
Բնաձայնական կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաբէական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 372
Էջ 110, սյունակ 1 Էջ 110
ԲԱԴ (բատ, պատ) «ջրային մի թռչուն՝ բադ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական *bad (թերեւս)
Բառը լայնօրէն տարածուած է հայերենին տեղով մերձաւոր եւ հեռաւոր զանազան լեզուներում՝ «բադ» կամ «սագ» նշանակութեամբ եւ գերազանցապէս խուլ երկրորդ, երբեմն էլ առաջին բաղաձայնով՝ bat, pat եւ այլն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բադիճուտ, բադակնոց, բադակտուց
Մատենագիտություն
H. AG 114; Աճ. ՀԱԲ 374
Էջ 110, սյունակ 1 Էջ 110
ԲԱԶԷ (-ի, -ից) (բազայ, պազայ) «գիշակեր մի թռչուն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. bāz (baj)
Աղբյուր՝ պ. bāz
Աղբյուր՝ պ. bāza
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բազէակիր, բազէկիր, բազապան
Նոր՝
բազազգի, բազեակալ, բազէական, բազէաձագ, բազէաորս, բազէավարժ
Մատենագիտություն
H. AG 114; Աճ. ՀԱԲ 375
Էջ 114, սյունակ 1 Էջ 114
ԲԱՂ I «կից, հար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh- «կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-la-) ածանցյալ ձեւ
Բաղ-ը գործածված է հատկապես հունաբան հեղինակների երկերում որպես նախածանց՝ փադ-ին զուգահեռ: Ծագումը չի պարզված: Մնացած վարկածներն ավելի անհավանական են. 1. բաղեղն-ի եւ հնդեւրոպական *bhel-eno- (թունավոր խոտերի նշանակում) հիմքի նմանությունը պատահական է: 2. բաղ-ի եւ փադ-ի նույնացումը որպես բարբառային հնագույն տարբերակներ կասկածելի է. պատահական պետք է համարել նմանությունը բյուրք. bār «կապել» արմատի հետ, եթե նկատի առնենք, որ հայ դ-ն նախապես ձայնորդային հնչում է ունեցել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղայք, բաղել, բաղբաղայք, բաղաբաղել, բաղբաղանք, բաղբաղել, անբաղայ, անբաղայապես, անբաղապես, անբաղադայ, կողբաղ, բաղեղն, բաղել, բառեղ, բարեխ, զբաղիլ, սբաղիլ, զբաղնուլ, զբաղանք, զբաղասեր, զբաղկոտ, ընդզբաղիլ, անզբաղապես, բազմազբաղ, զբաղայեղ
Էջ 116, սյունակ 1 Էջ 116
ԲԱՆԱԼ բաց, -ի, -աց «բաց», (ի բաց, բաց ի), բացա- (նախածանց) «բանալ, բաց անել, բացատրել, մեկնել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhā- «փայլել. լուսավորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhā-nā-, *bhā-sk-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *bhā-nā-, *bhā-sk-` *bhā- «փայլել. լուսավորել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բացագույն, բացատ, բացաթեայ, բացարձակ, բացադիմի, անբաց, գլխիբաց, երկբացիկ, կիսաբաց, մշտաբացիկ, բացատրել, բացատրութիւն, բացասել, բացակայել, բացագանչութիւն, բացառութիւն, բացառապէս, բացառիկ, բացատրական, բացիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. bā «փայլել»
ավ. bānu «լույս, շող»
հուն. φαίνω «լուսավորել, բաց անել, ցույց տալ»
Էջ 117, սյունակ 1 Էջ 117
ԲԱՆԴԱԳՈՅՇ «ցնդաբանութիւն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. band (բուն աղբիւրը չի հաւաստուած) «կապ»
Աղբյուր՝ մ. պ. goš (բուն աղբիւրը չի հաւաստուած) «ականջ»
ենթադրուող մ. պ. band «կապ» եւ goš «ականջ» բառերի բաղադրական առնչութիւնը պարզ չէ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բանդագուշել, բանդագուշանք, բանդագուշան
Էջ 118, սյունակ 1 Էջ 118
ԲԱՇԿՈՒԼ «մի թռչուն»
Ստուգաբանություն
Ուղղելի է բալկուլ, որ կա Լոռու բարբառում:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 412