Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 372, սյունակ 1
ԿԱԹՈՂԻԿԵ
(-ի, -ից)
(կաթողիկեայ, կաթուղիկե, կաթուղիկեայ)
««ընդհանրական (եկեղեցի, առաքելական թուղթ), մայր եկեղեցի» (մ. հ. կաթուղիկե, կաթուղիկեան «մեծ երակ»)»
(եկեղեցական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. καθολική
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթողիկեցի,
կաթողիկեական
Մատենագիտություն
H. AG 353;
Աճ. ՀԱԲ 481
Էջ 372, սյունակ 1
ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ
(-ի, -աց, -ունք)
(կաթաղիկոս, կաթուղիկոս)
«կաթողիկոս, հայրապետ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. καθολικός
«ընդհանրական»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթողիկոսական,
կաթողիկոսարան
Մատենագիտություն
H. AG 353
Էջ 374, սյունակ 1
ԿԱԾԱՆ
(-ի, -աց)
«նեղ անցք, նեղ ճանապարհ, արահետ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ā-g'-
«գնալ, գալ»
«գնալ, գալ» արմատից: հմմտ. մակեդ. gaz, սերբախորվ. gȁz «անցահուն», սլովեն. gâz «ձյան մեջ բացվող արահետ», այլեւ հ. հնդկ. gātá, հուն. γαδος «ուղի, ճանապարհ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կածանել,
կածնել,
նրբակածան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մակեդ.
gaz
սերբախորվ.
gȁz
«անցահուն»
սլովեն.
gâz
«ձյան մեջ բացվող արահետ»
հ. հնդկ.
gātá
հուն.
γαδος
«ուղի, ճանապարհ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 487
Էջ 382, սյունակ 1
ԿԱՆՈՆ
(կանովն, քանոն, քանում), -ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից
«ուղիղ փայտ, քանոն, ժամանակագրական աղյուսակ, կանոն, կարգ, օրենք, օրինակ, (կրոնական) պատիժ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κανών
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կանոնել,
կանոնական,
կանոնագրել,
կանոնագրութիւն,
կանոնադրել,
կանոնադրութիւն,
կանոնումն,
անկանոն,
կանոնաւոր,
կանոնաւորութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 355;
Աճ. ՀԱԲ 515-516
Էջ 387, սյունակ 1
ԿԱՍԿԱԾ
II
(կարկաժ, կաժ, արկաժ)
«մի բույս, malobathron»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Եթե կասլայ-ի սխալագրությունը չէ, ապա, թերեւս, կրկնավոր կազմություն է, որի ուղիղ ձեւը կարկաժ-ն է` կաժ արմատից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 534
Էջ 418, սյունակ 1
ԿՈՅ
I
-ի, -ից (ուշ՝ կու, -ոյ)
«թրիք, բակոր, անասնաղբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷōu-
«փակոր, թրիք, կղկղանք, զզվելի բան»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷōu-to- կամ *gʷōu-so-)
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. gū-tha «կղկղանք», ռուս. говно «կղկղանք»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոյանոց,
կոյաջուր,
կոյուղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gū-tha
«կղկղանք»
ռուս.
говно
«կղկղանք»
Մատենագիտություն
H. AG 461;
Աճ. ՀԱԲ 628
Էջ 426, սյունակ 1
ԿՈՒՂ
«ծալք, ոլորք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gu-lo-)
Ավելի քիչ հավանական է *gōl- < *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեքկուղ,
երեքկղի,
չորեքկուղի,
քառակղեան,
կղել,
կղան,
կղացու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γυλον
«խոռոչ, ուռուցիկություն»
հ. վ. գ.
kiulla
«գրպան»
հ. իսլ.
kyll
«պարկ, տոպրակ. գրպան»
Էջ 438, սյունակ 1
ՀԱԼՈՂԻ
(հալուղի)
««բաց կարմիր» (բ. հալաղի «մի տեսակ խաղող»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«կարմիր, դարչնագույն, շագանակագույն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ol-)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *el- (*ol-) «կարմիր, դարչնագույն, շագանակագույն» արմատի հետ, որից եղեւին բառը:
Էջ 447, սյունակ 1
ՀԱՆՃԱՐ
(ոյ ուշ՝ նաեւ -ի, -ից)
«խելք, իմաստութիւն, հանճար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *hančar
ըստ Բոլոնիեզի։ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 41) տալիս է պ. hanjar «կերպ, եղանակ ճանապարհ, ուղի» զուգահեռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանճարագիտութիւն,
հանճարել,
հանճարեղ,
անհանճար,
անհանճարութիւն,
բազմահանճար,
կորովահանճար,
տղայահանճար,
գերահանճար,
հոգեհանճար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
hang'r-
«մտածել, խորհել, մտածմունք, խորհրդածութիւն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 530;
Աճ. ՀԱԲ 41
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԹ
(-ի, -ից)
«հարթ, հավասար, ուղիղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *plat-
(անմիջական նախաձեւ՝ *plet-)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ ավ. pərəθu
«լայն»
իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած: հմմտ. աւ. pərəθu «լայն» եւ հ. հնդկ. prthu- «լայն, ընդարձակ» բառերը, որոնք ծագում են հնդեւրոպական *plat- *plet- արմատից, որտեղից հայ. լայն (<*pləteno):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարթութիւն,
հարթաբարյատակ,
հարթիկ,
անհարթ,
անհարթութիւն,
միահարթ,
դաշտահարթ,
երկնահարթ,
սարահարթ,
հարթաչափ,
հարթաչափութիւն,
հարթավայր,
հարթաքանդակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
prthu-
«լայն, ընդարձակ»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։