Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 53 բառահոդված (էջ 4/6)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 508, սյունակ 1 Էջ 508
ՄԱՆԿԻՊԵՍ «Հռոմի հանրակացարանների վերակացուները»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. μαγχιπες
փոխատու լեզու՝ լատ. manceps
Բերված է որպես օտար բառ՝ հուն. μαγχιπες (<լատ. manceps) հգն. ձեւից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 254
Էջ 512, սյունակ 1 Էջ 512
ՄԱՍ(ՈՒ)ՐԱՅ ««եղեգնիկ» (որպէս դեղիր եւ որպէս մաքոքի եղեգնիկ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. masura
փոխատու լեզու՝ թրք. masura
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 265; Ղազ.-Ավ. ՄՀԲ 112
Էջ 514, սյունակ 1 Էջ 514
ՄԱՏՆ I (-ին, -ունք, -անց) «մատ, աստիճան, մատնութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mət- *t-ն ն-ի մոտ մնացել է տ, ինչպէս *k-ն ակն բառում, չի շնչեղացել
հ.-ե. արմատ՝ *mē- «չափ» կասկածով հատկացւում են *mē- «չափ» արմատին (որպէս չափ)
Համեմատւում է հ. կիմր. maut, ն. կիմր. bawd, մ. բրետ. meut (<*mə-to) «բութ մատ» բառերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատնանշան, մատն(ա)ցոյց, մատնահատ, մատնեք, հնգամատնեան, սանդղամատն, վարդամատն, շալակամատն, անձնամատն, մատանել, մատանի, մատնիչ, մատնանշել, մատնեմատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. կիմր.
maut
ն. կիմր.
bawd
մ. բրետ.
meut
«բութ մատ» <*mə-to
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 270
Էջ 520, սյունակ 1 Էջ 520
ՄԵԼԱՒ «ոչխար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. μήλον
Բերուած է որպէս օտար բառ՝ հուն. μήλον: Տե՛ս նաեւ մելովտե:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մելաճարակ
Մատենագիտություն
H. AG 365; Աճ. ՀԱԲ 294
Տե՛ս նաեւ
Էջ 589, սյունակ 1 Էջ 589
ՇԿԱԹԱԿ (շկօթակ, ըշկոթակ) «աքսոր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *šikaftak
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 523) որպես աղբյուր նշում է մ. պ. *šikaftak ձեւը՝ կցելով šikaf-tan «ճեղքել» (ըստ Աճառյանի՝ «թիվը բյուր եւ անհամար առնել») բային՝ իմաստային յուրահատուկ անցումով՝ իբր «խեղելով աքսորել»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 523
Էջ 591, սյունակ 1 Էջ 591
ՇՈՂԱԽ ««մի հիւանդութիւն» (բբ)» (բժշկական)
Ստուգաբանություն ()
Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 530) հնարաւոր է համարում մեկնել որպէս շող-ախտ «ջերմախտ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 530
Էջ 624, սյունակ 1 Էջ 624
ՊԱՏԱՆԻ II (ԲՀ) «հող»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Աճառեանը (ՀԱԲ 4, 35), հնարաւոր է համարում դիտել որպէս պատեղոտ «հողի» բառի սխալագրութիւն
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 35
Էջ 651, սյունակ 1 Էջ 651
ՋԱՏԱՏԵԼ «տանջել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ ավ. yāt- «մարմնական վնասուածքի երրորդ աստիճան»
Անստոյգ բառ: (Կապ ունի՞ ավ. yāt- «մարմնական վնասուածքի երրորդ աստիճան» բառի հետ որպէս իրանական փոխառութիւն):
Էջ 689, սյունակ 1 Էջ 689
ՍՈՒՆ III («տասը») ««տասը» (հանդես է գալիս որպես տասնավոր թվականների բաղադրիչ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'ontǝ- (անմիջական նախաձեւ՝ *k'omtǝ-)
հանդէս է գալիս որպէս տասնաւոր թուականների բաղադրիչ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեսուն, քառասուն, յիսուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κοντα
հուն.
τριά-κοντα
«երեսուն»
հուն.
τετταρά-κοντα
«քառասուն»
Մատենագիտություն
H. AG 491; Աճ. ՀԱԲ 251
Էջ 695, սյունակ 1 Էջ 695
ՍՏՈՐ -ի, -ից, -եւ «տակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *post- «անմիջապես հետո» (անմիջական նախաձեւ՝ *postor-)
*post- «անմիջապես հետո» արմատից: Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել *ster- «տարածել, ցրել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ստորին, գետնաստոր, ստորնեայ, ստորանալ, ստորոտ, ստորացում, ստորաքարշ, ստորացուցիչ, ստորաբաժանել, ստորագրել, ստորադասել, ստորակետ, ստորայսոյզ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
posterus
«հետագա»
հուն.
ύστερος
«վերջին»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 814