Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 141 բառահոդված (էջ 4/15)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՓ (-ոյ) «թեփ, բարակ կեղեւ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teb(h)/p(h)- «սյուն, բուն, թուփ, խուրձ, փունջ, ոտք դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tephu-)
բխեցումը հնդեւրոպական *(s)teb(h)/p(h)- «սյուն, բուն, թուփ, խուրձ, փունջ, ոտք դնել» արմատից` *tephu > թեփ. Այս ստուգաբանութեամբ թափ եւ թեփ արմատները ստուգաբանօրեն կապուած են, բայց իմաստով հեռու
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեփուկ, թեփոտ, թեփոտել, թեփակեր, թեփակալել, թեփահանել, թեփամորթ, թեփոտում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. ֆրիգ.
stapul
«ատամնածայր»
հ. հնդկ.
stabd/a
«ամուր, պինդ»
հ. իսլ.
stapi
«բարձր սեպաժայռ»
հ. վ. գ.
stambal
«կտոր, բեկոր»
Էջ 271, սյունակ 1 Էջ 271
ԹՈՅԼ (թոյլ), -ոյ, -ի, -ից «թույլ, մեղկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «բարձրացնել, կրել, տանել. համբերել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tolio-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թույլանդամ, թույլատարագ, թույլտվութիւն, թուլամորթ, թուլանալ, թուլատարր, նոր՝ թուլակազմ, թույլատրել, անթույլատրելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
իռլ.
tláith
«թույլ, մեղմ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՌՆ (-ին, -ունք, -անց) «թոռ, զավակի զավակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «թույլ, քնքուշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tor-no-)
«թույլ, քնքուշ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոռնակից, թոռնորդի, թոռնիայ, ձագթոռնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tarna-
«հորթ, ձագ»
լիտվ.
tarnas
«ծառա, սպասավոր»
հայ.
թարմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 198; Pok. IEW 1070
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՐ I «հոսում, հոսք, հոսանք, կաթում, արցունք, աչքի ճպուռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ter- «անմաքուր հեղուկ»
«անմաքուր հեղուկ» արմատից, որտեղից նաեւ՝ թրիք, թուրմ, թարախ, թուրջ, թոռ «թաց, խոնավ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թորել, թորթորել, թորթորումն, արիւնաթոր, արտասուաթոր, մշտաթոր, արտաթորիլ, ցողաթորիլ, թորակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ.
stor
«քայքայում, նեխում»
բուլղ.
toro
«գոմաղբ, թրիք»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1031
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՐԹ(Ն) (թորթն, թուրթ) «քարխոտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ter- «պինդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tor-t-)
«պինդ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թորթիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
stord
«խոտ, կանաչ գոգուն» *(s)tert- կամ *(s)ter-to-
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՐԹՈՇ «ուռճացած, փարթամ (բույսերի մասին), գեր, հույր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ter- «պինդ»
Կրկնավոր կազմություն՝ *թոր արմատից կամ -ոշ ածանցով կազմություն՝ թորթ արմատից (հմմտ. թորթ «ավելցուկ»), սրանք կարող են ծագել *(s)ter- «պինդ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թորթոշել, թրթրթոշիկ, թորթոշիկ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 272, սյունակ 1 Էջ 272
ԹՈՐԹՈՐ (բբ) «հորդոր, փափագ, անձուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «բարձրաձայն խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tortor-) o ձայնդարձով ձեւ
«բարձրաձայն խոսել» արմատից: վերականգնվում է միայն *o ձայնդարձով ձեւ՝ *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ», մինչդեռ հայ. ընթեռնում բայը ցույց է տալիս նաեւ *e-ով ձեւ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թրթրակ
«ճարտարախոս, արագադարձ (լեզվի մասին), հորդորիչ»
հուն.
τορος
«թափանցող, սրանցիկ, հասկանալի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1088-1089
Էջ 276, սյունակ 1 Էջ 276
ԹՈՔ -ոյ (թոգ) «թոք, սպունգ, ծովային մի փափկամորթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tēu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *touok- կամ *tou-) եթե թոգ ձեւը նախնական է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թոքատունն, թոքացաւ, թոքակէս, թոքախտ, թոքախտաւոր, թոքախտաբոյժ, թոքային, լիաթոք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
tuccetum
«մի տեսակ երշիկ»
հ. վ. գ.
dioh
հ. անգլ.
thigh
«ազդր, զիստ»
մ. խոլ.
tōn (tūknā)
«հետույք»
լատվ.
tūks
«ուռուցք»
հ. սլ.
tukǝ
«ճարպ»
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՆՋՈՒԿ (թթուկիչ, թթունճ, թթունուկ, թրկիճ, թրթուիճ, թաթառիճ, թրթկիճ, թրթճուկ, թրթկիչ) «ավելուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «պինդ, ամուր, բույսի բուն կամ ցողուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)ter-) կրկնությամբ, ածականով եւ ածանցով
Կազմված է -ուկ վերջածանցով՝ *թրթունջ կամ *թրթինջ հիմքից, որ, թերեւս, գալիս է *(s)ter- «պինդ, ամուր, բույսի բուն կամ ցողուն» արմատից՝ կրկնությամբ, ածականով եւ ածանցով: հմմտ. օրինակ, *streu հիմքային ձեւից՝ մ. վ. գ. struzach «թփուտ»: հմմտ. նաեւ հայ. թորթ եւ թորթոշ: Կարո՞ղ է արդյոք բաղարկված լինել թնջուկ (տե՛ս) եւ, որոշ դեպքերում, պ. turs «թրթնջուկ» բառի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ.
struzach
«թփուտ»
հայ.
թորթ
հայ.
թորթոշ
պ.
turs
«թրթնջուկ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 277, սյունակ 1 Էջ 277
ԹՐԹՐԱԿ «ճարտարախոս, արագադարձ (լեզվի մասին), հորդորիչ» եւ թրթրական «սրընթաց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «բարձրաձայն խոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tōrtōro-) +-ակ ածանց; հմմտ. *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ»
(+-ակ ածանց) (*ter- «բարձրաձայն խոսել», *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ») արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրթրական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թորթոր
«հորդոր»
հայ.
ըն-թեռնում
հուն.
τόρος
«թափանցող, սրանցիկ, հասկանալի, պարզորոշ»
սլավ.
tortoriti
«շաղակրատել» ռուս. тороторить
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1089; Հ. Աճառյանը (ՀԱԲ 185