Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 45 բառահոդված (էջ 4/5)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 564, սյունակ 1 Էջ 564
ՆԳՈՏԻԼ «մգլոտել, բորբոսնել»
Ստուգաբանություն ()
Ստուգաբանական կապ ունի մգլիլ բառի հետ (ն > մ անցման համար հմմտ. հնդեւրոպական *neg-ro > հայ. մերկ)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդեւրոպական
*neg-ro
«մերկ» հմմտ. հայ. մերկ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 587, սյունակ 1 Էջ 587
ՇԻՃ- I «քամում, բորբում, մզում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skei-d- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhidio-)
Աւելի քիչ հաւանական է բխեցնել *kuei- «տիղմ, կեղտ, կեղտոտել» արմատից (ըստ Պետերսոնի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շճել, շճուկ, շիճուկ, շիճուկաբուժութիւն, շիճուկային
Տե՛ս նաեւ
Էջ 587, սյունակ 1 Էջ 587
ՇԻՃ- II «անձրեւից բորբոսնած ցորեն, ցորենի բորբոս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
ստուգաբանօրէն կապուած է շիճ- «քամում, բորբում, մզում» արմատի հետ։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 518
Տե՛ս նաեւ
Էջ 601, սյունակ 1 Էջ 601
ՈՂՈՐՄ -ոյ «ողորմ, գութ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «ոչնչացնել, վնասել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ol-)
«ոչնչացնել, վնասել» արմատից, որից նաեւ եղեռն (տե՛ս)։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 556) համեմատում է գերմ. համիմաստ բառերի հետ՝ գոթ. arms, հոլ. arm, գերմ. arm «խեղճ, թշվառ», եւ վերականգնում է հայ.-գերմ. զուգաբանութիւն՝ հայերենի համար կրկնավոր տարնմանութեամբ (*որորմ>ողորմ) զարգացում. սակայն Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 782) գերմ. արմատը հատկացնում է *orbho- «որբ» արմատին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողորմիլ, ողորմած, ողորմածութիւն, ողորմուկ, անողորմ, անողորմածութիւն, աղիողորմ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 556; Pok. IEW 782
Տե՛ս նաեւ
Էջ 606, սյունակ 1 Էջ 606
ՈՐԲ (-ոյ) «որբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *orbho- «որբ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որբանոց, որբասէր, որբութիւն, որբանալ, որբախնամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὀρφανός
«որբ»
լատ.
-orbus
«զուրկ, որբացած, այրիացած»
հ հոլ.
orb(b)e
գոթ.
arbi
«ժառանգութիւն»
Մատենագիտություն
H. AG 482; Աճ. ՀԱԲ 575
Տե՛ս նաեւ
Էջ 606, սյունակ 1 Էջ 606
ՈՐԲԱԼԻԿ «որբ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 606, սյունակ 1 Էջ 606
ՈՐԹ II «խաղողի տունկ, խաղող»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ortho- «խաղողի որթ» *ort-ի կողքին
հ.-ե. արմատ՝ *portho- «ճյուղ, ընձյուղ» (անմիջական նախաձեւ՝ *perth-)
Հ. Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 579) բխեցնում է որթ «հորթ» բառից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որբատունկ, որբավայր, որբիք, որբոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
hardhi
«որթ»
հուն.
πτόρθος
«ճյուղ, ընձյուղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 579
Էջ 649, սյունակ 1 Էջ 649
ՋԱՀ -ի, -ից (*ջարի) «ջահ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ջահաւոր, ջահացուցանել, ջահափայլ, ջահաբորբոք, եաւթնաջահեան, ճառագայթաջահ, ճրագաջահ
Էջ 651, սյունակ 1 Էջ 651
ՋԵՌՆՈՒԼ (-ան, -իլ) «տաքանալ, բորբոքուել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *guher- «տաք, ջերմ» (անմիջական նախաձեւ՝ *guher-nu-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *guher-nu- * guher- «տաք, ջերմ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ջեռում, ջեռուցիչ, ոտնջեռեայք, դիւրաջեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ghrnōti
«վառւում է, լուսաւորում է»
հայ.
ջեր
հայ.
ջերմ
Մատենագիտություն
H. AG 486; Աճ. ՀԱԲ 125-126
Տե՛ս նաեւ
Էջ 733, սյունակ 1 Էջ 733
ՏՈՐԲԱՆ «ուսմունք»
Ստուգաբանություն ()
տոր-(?) եւ բան բաղադրիչներից կազմված բառ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 422