Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 144 բառահոդված (էջ 4/15)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 165, սյունակ 1 Էջ 165
ԳՈԶՐՈՒՄ (գոբոզեն, գոռոզեն, գոբզեն, գոբոզմն) «կատակ, կատակերգություն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ: Աճառյանը ( ՀԱԲ 1, 571) նշում է նմանությունը գոռոզեն ձեւի հետ, բայց սրա տարբերակ գոռոզեն-ը բերում է առանձին՝ «կտակ» սխալագրությամբ: Ընդհակառակն, Ամալյանը (ԲՀ 69, 357) չի նշում գոռոզեն-ի՝ գոզրում-ի հետ ունեցած կապը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գոզրումական
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 571; ԲՀ 357
Էջ 174, սյունակ 1 Էջ 174
ԳՈՒՍԱՆ (-ի, -աց) «երաժիշտ, թմբկահար կին, կատակերգու, միմոս», նոր՝ «աշուղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *gōsān
փոխատու լեզու՝ պրթ. gōsān (gws'n)
փոխատու լեզու՝ պ. kōsān (kūsān)
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *gōsān։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գուսանական, գուսանամոլ, գուսանութիւն, կատակագուսան
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 598; Գ. Ասատրյան, «Իրան-Նամե» 32-33
Էջ 174, սյունակ 1 Էջ 174
ԳՈՒՏԻ (բրբ. կուտիկ) «գլխարկ, գդակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *gudik
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *gudik: Հմմտ. նաեւ վրաց. (< իրան.) kudi «գլխարկ, գտակ» (Ջահուկյան):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բելուջ.
gud
«հագուստ» իրան. gaud «ծածկել» արմատից
Մատենագիտություն
Գ. Ասատրյան, «Իրան-Նամե» 42
Տե՛ս նաեւ
Էջ 183, սյունակ 1 Էջ 183
ԴԱՆԴԱՉ -ի, -ից «երերում, տատանում, ցնորաբանութիւն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *dhen- «վազել, հոսել» արմատի հետ (*dhn-dh-), որից` հնդկ. dhanayati «շարժում է, վազում է», dhānvati «վազում է, հոսում է»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դանդաչել, դանդաչուն, դանդաչութիւն, դանդաչուն-ք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
dhanayati
«շարժում է, վազում է»
հնդկ.
dhānvati
«վազում է, հոսում է»
Էջ 183, սյունակ 1 Էջ 183
ԴԱՆՏԱԿԷՍ «մի տեսակ մեծ շուն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հուն-մակեդոնական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՆԵԼ (*դի-ն-ել, ե-դ «դրեց») «դնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhē- «դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhē-n-)
հմմտ. հ. հնդկ. dádhāti «դնում է» (a-dhā-t- հայ. եդ), հուն. τίθημι «դնում եմ», ռուս. деть (ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիր, դրական, բանադրել, բարեդիր, գեղեցկադիր, գլխադիր, դիմադրել, խորյադիր, խաւարադիր, որոգայթադիր, ունկնդիր, ենթադրել, ձեռնադրել, ըն-տիր, հիմնադիր, մեծադիր, պարտադիր, փոքրադիր, բաղադրել, բաղադրիչ, բաղադրութիւն, համադրել, համադրական, համադրութիւն, կետադրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dádhāti
«դնում է» a-dhā-t- հայ. եդ
հուն.
τίθημι
«դնում եմ»
ռուս.
деть
ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ
Մատենագիտություն
H. AG 439; Աճ. ՀԱԲ 675-676
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՈՂ -ի, -ից «դող, սարսուռ, ալիքաձեւ երաժշտական մի խաղ» (երաժշտական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «դողալ, դողդողալ, երերալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhol-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhol- ` *dhel- «դողալ, դողդողալ, երերալ» արմատից հայ-գերմանական, նեղ՝ հայ-սկանդինավյան զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դողալ, դողացուցիչ, դողումն, դողն-ի, դողան-ի, դողդոջ, դողդոչ, դողդոջել, դողդոջոտ, դողդոջուն, դողդոջումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
շվեդ. բրբ.
dilla
«թափահարել, տարուբերել»
նորվ. բրբ.
dalla, dulla
«վարգել, մանրաքայլ գնալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 677; Pok. IEW 246
Տե՛ս նաեւ
Էջ 204, սյունակ 1 Էջ 204
ԴՈՒՐՃ II «խանձարուր (՞)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
թերեւս ուղղելի է «տուփ, արկղ»։ Եթե Ն. Բյուզանդացու ֆրանսերեն-հայերեն բառարանի layette բառի
Էջ 212, սյունակ 1 Էջ 212
ԵՂԱՐ I «կին, կին-ամուսին, ամուսնացած կին»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *seue- անդրադարձ դերանվան հետ եւ պատկանի *-l ածանցով կազմված ցեղակցական անունների խմբին:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
քոյր
հայ.
քենի
հայ.
քեռի
Էջ 218, սյունակ 1 Էջ 218
ԵՏԻԿԷՆ (ետեկէն-) «ծնեց» (ԲՀ՝ «ծնաւ»)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. έτεκεν «ծնեց»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ետեկնիլ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 33