Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 176, սյունակ 1
ԳՐԳՌԱԼ
«կռկռալ (հավի մասին)»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայնական կազմութիւն, որի զուգահեռները կան այլ հնդեւրոպական լեզուներում։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gharghara
«հնչում, բնդյուն, քրքիջ»
ռուս.
гаркать
«գոռալ, ծղրտալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 605
Էջ 176, սյունակ 1
ԳՐԴԱԼ
I
«խռնչել (խոզի մասին)»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայնական կազմութիւն, որ զուգահեռներ ունի այլ լեզուներում։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
grōedan
«կանչել, գոռալ»
(<*ghrē-dh-)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 605
Էջ 196, սյունակ 1
ԴԷՏ
(-ի, -աց)
«դիտող, պահապան, հսկիչ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *dēt
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *dēt։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դետակն,
դիտել,
դիտանոց,
դիտաւոր,
դիտաւորութիւն,
դիտակ,
հրաշադէտ,
դիտադէտ,
գիշերադէտ,
գեղեցկադիտակ,
դիտարան,
դիտատորեալ,
դիտմամբ,
ակնդէտ,
աստղադիտակ,
հեռադիտակ,
մանրադիտակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
dītan
պ.
dīdan
ավ.
vi-daētaz-
«չորս կողմը նայող, դետ»
Մատենագիտություն
H. AG 141;
Աճ. ՀԱԲ 662
Էջ 202, սյունակ 1
ԴՈՅԶ(Ն)
«քիչ, մի քիչ, սակավ, աննշան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheugh-
«շոշափել, դիպչել»
Թեեւ հնչյունապես համապատասխանում է հնդեւրոպական *dheugh- «շոշափել, դիպչել» արմատին, բայց իմաստային կապը կասկածելի է («նպատակակետ, կետ» միջանկյալ օղակո՞վ)։ Էլ ավելի հեռու է մնում *dheu- «փոշի, ծուխ» արմատը, թեեւ «փոշի» իմաստից հնարավոր է «մանր» եւ ապա՝ «քիչ, սակավ» իմաստների ածանցվելը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դոյզնագիտ,
դոյզնաբար,
դոյզնաքնեայ
Էջ 202, սյունակ 1
ԴՈՅՆ
սեռ. դորին, տր. դմին, գործ. դովին/-իմբ, հգն. ուղղ. դոքին, սեռ.-տր. դոցին, դոցուն(ց), գործ. դովիմբք, դոքիմբք
«այդ, այդ նույն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *to-
-ին վերջածանցով կազմված
ցուցական դերանվանական *to- արմատից՝ -ին վերջածանցով կազմված։ Հայերենում կապվել է 2-րդ դեմքի հետ եւ զուգահեռ է սոյն, նոյն ձեւերին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ta-
հուն.
to
գոթ.
þa
հ. սլ.
to-
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 679;
Ջհ. ՍԳԱՅ 147-150
Էջ 210, սյունակ 1
ԵԼ
-ի, -ից
«ելնելը, ելք, ընթացք, ավարտ, հաջող ավարտ, արեւածագ, արեւելք, բխում, հետույք, մորթի, ծակոտի, ծախս, հեռանալը, հրաժարում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
(անմիջական նախաձեւ՝ *ele-/lā-, *el-ei-, *el-eu-)
հիմքային ձեւերով, ընդ որում՝ *el-eu-ghe > ելոյզ
ընդել-ը գրված է նաեւ ընտել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ելանել,
ելեմուտ,
ելամուտ,
ելանելի,
ելուստ,
խաչելեալ,
խաչելութիւն,
վերելակ,
վերելք,
ելուն,
ելակետ,
ելարան,
զելանել,
ընդելանիլ,
ընդելակից,
անընդել,
մարղընդել,
ձեռնընդել,
ելուզանել,
ելոյզ,
ելուզումն,
ելուզակ,
եղուզակ,
յեղուզակ,
մարդելոյզ,
նախելուզակ,
ընդելուզանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ελθω
հուն.
ελατιω
«քշել»
հ. իռլ.
luid
«գնում էր»
(<*ludhe)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 8-9;
Pok. IEW 306-307
Տե՛ս նաեւ
Էջ 212, սյունակ 1
ԵԿԹԱՓՍՏԵԼ
(եկթափիստե, եկթամբիստե)
«հիանալ» կամ «տխրել» կամ «մտահույզ» (լինել) կամ «զարհուրել»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. εκθαμβεσθαι
«զարմանալ, ապշել»
բայց մի ձեւից: Ամալյանը (ԲՀ 363) բխեցնում է εκπλεκτικός «հիացական», εκπληξις «հիացում» (ավելի ճիշտ՝ «ապշած» եւ «ապշություն») բառերից, որոնք ձեւով հեռու են կանգնած:
Էջ 214, սյունակ 1
ԵՂԾ
«խանգարված, ապականված, ավեր, տձեւ, անկերպարան, պակասավոր, վատ, շինձու, հերքում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-g-
«ոչնչացնել, փչացնել, ապականել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *el-)
որից, թերեւս՝ *el-g- «խեղճ, աղքատ, պակասավոր», *elk- «քաղցած, վատ»: Իմաստային առումով հեռու է հ.-ե. *selg- «արձակել, նետել, թափել» արմատը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղծ(ան)եմ,
եղծումն,
եղծանելի,
եղծագործ,
եղծագործեմ,
եղծական,
անեղծ,
անեղծական,
դյուրեղծ,
առեղծանել,
զեղծ(ան)ել,
զեղծիմ,
զեղծ(եց)ուցանեմ,
զեղծմութիւն,
շնորհազեղծ,
հայրազեղծ,
մարմնազեղծ,
ծայրազեղծ,
զեղծում,
զեղծարար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολλυμι
«կործանել, ոչնչացնել, սպանել, քանդել. հեռացնել»
հուն.
ολεκω
«ոչնչացնել, կործանել»
բրետ.
ol
«պակասություն, կարիք»
մ. բրետ.
el
«պակասություն, կարիք»
Էջ 220, սյունակ 1
ԵՐԱՆԱԼ
«հեռանալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«հանել, տանել»
Եթէ իմաստը ճիշտ է որոշուած, թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *per- «հանել, տանել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
para
«հեռաւոր»
հայ.
հեռի
գոթ.
fairra
«հեռու»
Էջ 225, սյունակ 1
ԵՐԻԶ
(ճիշտ` երէզ)
«կտավաշերտ (որպես կապ), կտավ, երիզ, ժապավեն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *rei-g(')-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *rei-g'h-)
*-g(h)-ն աճական է
հնարավոր *rei-g'h- (*-g(h)-ն աճական է) զուգահեռ ձեւից. այս *reig(')-ն առկա է միայն կելտական եւ գերմանական խմբերում (որոնց միջոցով քմայնութիւնը հնարավոր չէ պարզել):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երիզափինդ,
երիզապնդել,
երիզապատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գ.
ric
«կապ»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։