Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 118 բառահոդված (էջ 4/12)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 198, սյունակ 1 Էջ 198
ԴԺՊԱՀ
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դժպհի, դժպհել, դժպհություն, դժպհագույն, դժպհակ
Էջ 203, սյունակ 1 Էջ 203
ԴՈՒԼ «դադար, հանգիստ, պատվեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu- «պտտվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhūl-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhūl-՝ *dheu- «պտտվել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ղլալ, դղալ, անդուլ, անդուլութիւն, գործադուլ, գործադուլաւոր, դասադուլ, հացադուլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
dvelja
«պահել, մնալ»
հ. վ. գ.
twallen
«պահել, ուշացնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 682
Էջ 214, սյունակ 1 Էջ 214
ԵՂԷԶ (եղեզ, ըղեզ) ««թաց գետին» (բրբռ. աղեզ «գետափ, ծովափ»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)leigh- «թաց՝ լպրծուն գետին, սահել, կպչուն, մածուցիկ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)lei-)
*(s)lei-mo- > լատ. limus: հմմտ. *(s)leib- > հայ. լպիրծ, լպրծուն:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. ն. գերմ.
slēk
«տիղմ»
ռուս.
слизкий
«լպրծուն»
լատ.
līmus
«տիղմ, ցեխ, կեղտ»
հ. վ. գերմ.
leim
«կավ»
Էջ 221, սյունակ 1 Էջ 221
ԵՐԱՇԽ II «երաշխիք, գրավական»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *raxš
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երաշխիք, երաշխավոր, երաշխավորել, երաշխավորություն, յերաշխել, համերաշխ, համերաշխություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
raks
«պահել, պաշտպանել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 39; Ջահ. ՀԼՊ 524
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԵՂՋԵԼ «ծածկել, պահել, թաքցնել, համառոտել, կրճատել, զեղչել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *pel- «ծածկել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pel-khio-)
Քիչ հավանական է, որ կազմված լինի զ- նախածանցով՝ հնդեւրոպական *pel-khio-ից ծագող *հեղջ ձեւից՝ *pel- «ծածկել» արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
felhan
«թաքցնել. թաղել» գերմ. felh- < *pel-k-
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԶՈՒԵԼ «արհամարհել, նախատել, չարչարել, նողկալ, զարշել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. zizġi
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 93) վրացերէնն է համարում հայերէնից փոխառեալ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զզուանք, զզուիչ, զզուելի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 93
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
ԶՈՀ (-ի, -ից) «զոհ, ողջակեզ, մատաղ» (կրոն.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *zōhr
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *zōhr.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զոհել (զոհեալ «մատաղամիս»), զոհանոց, զոհարան, զոհաւոր, զոհասէր, պատարագազոհ, մարդազոհ, կենդանազոհութիւն, բրագոհ, զոհաբերել, զոհաբերութիւն, զոհողութիւն, անձնազոհ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
zaotar
«քուրմ, զոհաբերող»
ավ.
zaoϑra
«զոհահեղուկ (եւ «զոհ»?)»
մ. պ.
zōr
«օրհնաջուր»
Մատենագիտություն
H. AG 151; Աճ. ՀԱԲ 103
Էջ 244, սյունակ 1 Էջ 244
ԶՍՏԳԵԼՈՒԼ «արհամարհել (՞), մեղադրել (՞), ծածկել, փակել (՞)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
կազմված է զ- նախածանցով՝ չվկայված (ը)ստգելուլ բայից, որ իր հերթին կարող է կազմված լինել գելուլ բայից:
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԵԼ «թաղել, հողի մեջ ծածկել, ծածկել, պահել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղակից, թաղելութիւն, թաղումն, թաղմանական, անթաղ, անթաղան, դիաթաղ, ձիւնաթաղ, պարանոցաթաղ, տղայաթաղ, քահանայաթաղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
tellus
«երկիր. թաղամաս»
հ. իռլ.
talam
«երկիր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1061; Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 279, սյունակ 1 Էջ 279
ԺԱՄԱՃԱՃԵԼ «դիպախոսել» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն ()
փոխանակ «դիպախոսել»-ու, որ հաստատվում է այլ ձեռագրերի «պատշաճախոսել» մեկնությամբ (հմմտ. ԲՀ, 374), այսպիսով, ժամաճաճել-ը բաղկացած է ժամ(ա) եւ ճահել բաղադրիչներից