Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 132 բառահոդված (էջ 4/14)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 209, սյունակ 1 Էջ 209
ԵԶՆ (-ին, -անց) «եզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ag'h- «խոշոր եղջերավոր անասուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *eg'h-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եզնանոց, եզնալուծ, եզնակ, եզնախոյ, եզ(ն)ող, եզնիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդ.
ahē-
«կով»
ավ.
azī
«երեք տարեկան կով»
մ. հոլ.
ag
«խոշոր եղջերավոր անասուն, ար...»
Էջ 217, սյունակ 1 Էջ 217
ԵՊԵԱԿ (վրիպակով՝ երեակ) «անկողին» ((բբ))
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. έπι-αυς «քնել (մի բանի վրա)»
փոխառություն հունարենից: Ամալյանը (ԲՀ 364) հանում է հուն. έπι-αυς «քնել (մի բանի վրա)» բայից (?):
Էջ 218, սյունակ 1 Էջ 218
ԵՊԻՍԿՈՊՈՍ (եպիսկապոս, եպիսկովպոս), -ի, -ից, -աց, հգն. -ունք «եպիսկոպոս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἐπίσκοπος
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եպիսկոպոսութիւն, եպիսկոպոսանոց, եպիսկոպոսապետ, եպիսկոպոսարան, յառաջեպիսկոպոս, չեպիսկոպոս
Մատենագիտություն
H. AG 248; Աճ. ՀԱԲ 29
Տե՛ս նաեւ
Էջ 219, սյունակ 1 Էջ 219
ԵՐԱԳԱԶ -ի, -ից, նաեւ -անք (արագազ) «որսացանց, թակարդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արխ. aragua «թակարդ, ծուղակ»
Հավանաբար փոխառություն, բայց կովկասյան ծագման (հմմտ. արխ. aragua «թակարդ, ծուղակ» - Ջահ. ՀԼՊ 603-612) եւ իրանական ծագման (իրան. *razg) < հ.-ե. *rezg- «հյուսել, ոլորել» (Փերիխանյան, ՄԷՍԴՅԱ 39-42) վարկածները համոզիչ չեն:
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 603-612; Փերիխանյան, ՄԷՍԴՅԱ 39-42
Էջ 225, սյունակ 1 Էջ 225
ԵՐԻՆՋ (-ոյ, -ու) «էգ հորթ, մատաղ կով, կով»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'er- «գլուխ, եղջյուր, եղջերավոր անասուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *k'rentio-)
հմմտ. հ. վ. գ. (h)rind «խոշոր եղջերավոր անասուն, տավար, եզ» (ըստ Պատրուբանյանի. մերժում է Աճառյանը, ՀԱԲ 2, 56, առանց հաշվի առնելու, որ *k'r-ով սկսվող նախաձեւի դեպքում *k'-ն կարող էր ընկնել, ինչպես k'l-ի դեպքում). (հմմտ. *k'luke-> լսել, *k'lu-ro> լուր)։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցումը կենդանի նշանակող արմատից՝ որոջ բառի հետ միասին։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երնջ(ն)ակ, երիժնակ, իգատերնջնակ, իգատերնջայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
(h)rind
«խոշոր եղջերավոր անասուն, տավար, եզ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 56
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄՐԻԼ (զմբրիլ, զմպրիլ) «թմբել, ընդարմանալ, հարբեցողությունից հիմանալ, խայտառակվել, պապանձվել, հարվածից շշմել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «թանձրանալ, մակարդվել» զ- մասնիկով
Կազմված է զ- մասնիկով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *mer- («թանձրանալ, մակարդվել» (՞)) արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mūrchati
«շաղվում է, ապշում է, շշմում է, թմրում է»
մ. պ.
vēmār
«հիվանդ»
հուն.
βρότος
«մակարդվածություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 101
Էջ 244, սյունակ 1 Էջ 244
ԶՐՈՅՑ «խոսք, զրույց, խոսակցություն, տարաձայնություն, խոսակցության առարկա, լուր, զրույց, ավանդություն»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Թերեւս բաղկացած է *զր- այլուր անծանոթ արմատից՝ -ոյց մասնիկով. զր-ի համար զուգահեռների որոնման փորձերը հավաստի չեն:
Էջ 296, սյունակ 1 Էջ 296
ԼԻԲԻՏՈՆ (դեբիտոն, վրիպակով՝ լիբիմն) «մի տեսակ անթեւ վերնազգեստ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. λεβίτων
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 281
Էջ 300, սյունակ 1 Էջ 300
ԼՈՅԾ (լոյծ «քանդում, քակում, արձակում») «լոյծ, հեղուկ, հեղուկային»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leug- «կոտրել, խախտել»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 293-294) բխեցնում է *leu-/*lou- արմատից՝ *-ge/o մասնիկով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լուծանել, լուծումն, լուծութիւն, լուծանք, անլոյծ, դժուարալոյծ, զատելոյծ, անդամալոյծ, դիւրալոյծ, անլուծակի, լուծողական, լուծարք, անլուծելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rujáti
«կոտրում է, ջարդում է»
հ. անգլ.
tolūcan
«քայքայել, կործանել»
լիտվ.
laučti
«կոտրել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 686; Ջահ. ՀԼՊ 136; Աճ. ՀԱԲ 293-294
Էջ 307, սյունակ 1 Էջ 307
ԽԱԶ II (-ի) «գիծ, գիր, ձայնագրական նշան, նետի սայրի ճեղք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
կովկասյան փոխառություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խազել, խազած
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
xazi
«գիծ, շարք»
ուդ.
xaz
«գիծ»
լազ.
xaz
«գծել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 310