Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 406 բառահոդված (էջ 4/41)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԾՈՒԻ (-ոյ, -եաց) (ուշ` արծիւ, -ի, -ից, -ոյ) «արծիվ (թռչուն), մի համաստեղութիւն» (կենդանաբ., աստղաբ.)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *rg'ipio-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արծուենշան, արծուեկիր, արծուանշան, արծուաթռիչ, արծուակերպ, արծուաբեր, արծուաճանկ, արծուունգն, արծուունկն, արծըռունկն, արծռուկն, արծունգութիւն, գետարծուի, արծուացաւ, արծուիք, արծուադրոշ, արծուաթիթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
rjipyá
«սլացող, նետվող (արծվի մասին)»
ավ.
ǝrǝzifya
«արծիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 424; Աճ. ՀԱԲ 320
Էջ 91, սյունակ 1 Էջ 91
ԱՐԿՂ (-կեղ, -կաց) «արկղ, սնդուկ, գանձարկղ, դագաղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ժող. լատ. arcla
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արկղակերտ, արկղագործ, արկղիկ, գանձարկղ, դրամարկղ, տոմսարկղ, արկղակալ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 322
Էջ 92, սյունակ 1 Էջ 92
ԱՐՁԱԿ (-ի, -աց) «ազատ, համարձակ, չփակուած, ընդարձակ, հասարակ, սովորական, հեռու, այն կողմը»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *serg՛-
փոխատու լեզու՝ աւ. harəz «արձակել»
փոխատու լեզու՝ պրթ. hirz «արձակել»
իրանական աղբիւրից՝ հմմտ. աւ. harəz, պրթ. hirz «արձակել» (< հ.-ե. *serg՛-)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արձակել, արձակահեր, հերարձակ, արձակավայր, արձակաքաղաք, արձակերտասանակ, արձակումն, արձակուրդ, ընդարձակ, ընդարձակել, համարձակ, համարձակելի, համարձակագոյն, արձակիլ, բացարձակ, ձիարձակ, ձիարձակարան, բազմարձակ, բուսարձակ, սանձարձակ, նախայարձակ, երեքարծեն, լայնարձակ, լուսարձակ, ընդարձակածաւալ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 324; Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 93, սյունակ 1 Էջ 93
ԱՐՄ (-ի) (արմն, -ին) «արմատ, ճյուղ, շառավիղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «շարժել, հուզել, բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *or-mo-, *ormen-, *ormenos)
թերեւս այստեղից է նաեւ հայերի արմեն անվանումը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արմնիլ, արմախարիսխ, արմատ, արմատել, արմատագետ, արմատախիլ, արմատակեր, արմատանալ, արմատիք, արմատաժողով, երկարմատեան, հաստարմատ, խորարմատ, արմատական, արմատանալ, կինարմատ, կնիկարմատ, զարմ, զարմուհի, անզարմ, քաջազարմ, բարեզարմ, կայսերազարմ, արմանալ, արմանալի, արմացումն, զարմանալ, զարմանագործ, զարմանազան, զարմանալի, զարմացումն, ընզարմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ορμενος
«ցողուն, ծիլ, ընձյուղ»
հուն.
οραμνος
«ճյուղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 327; Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 94, սյունակ 1 Էջ 94
ԱՐՈՒԵՍՏ (-ի, -ից, նաեւ -աց) (արհեստ) «ճարտարություն, արհեստ, արվեստ, ճարտարաբանակերտ բան, խաբեական հնարք, հրաշք, հրեշ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հ. պ. aruvasta
փոխատու լեզու՝ պրթ. rwst
բաղարկուած -եստ ածանցով հայերէն բառերի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արուեստագէտ, արուեստագիտ, արուեստագործել, արուեստախառն, արուեստական, արուեստանոց, արուեստակ, արհեստ, արհեստագէտ, անարուեստ, զբարուեստութիւն, չարարուեստութիւն, գեղարուեստ, գեղարուեստագէտ, ճարտարարուեստ, արհեստական, արհեստանոց, արհեստատաւոր
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 517
Էջ 96, սյունակ 1 Էջ 96
ԱՐՏԱԼԱՅ «տավարի ազդրի փափկամաս, դրանից պատրաստված կերակուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 338) համարում է վրացերենից, բայց սա եւս պետք է փոխառյալ լինի։
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 338
Էջ 97, սյունակ 1 Էջ 97
ԱՐՔԱՅ (-ի, -ից) «թագավոր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. άρχων
փոխատու լեզու՝ հուն. άρχιος
հին փոխառություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արքայագունդ, արքայենի, արքայատուր, արքայիկ, արքայություն, արքայորդի, թագարքայ, բագարքայածին, արքունի, արքունիք, արքունատուր, արքունական, գեղարքունի, արքագունք, արքապատկեր, արքակորույս, արքինի, արքիանալ, արքինանալ, արքայադուստր, արքայամորի, արքայախնձոր
Էջ 98, սյունակ 1 Էջ 98
ԱՒ I «խենթություն, գժություն, մոլեգնում, կիրք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *au- «սիրել, հաճել, կարիք ունենալ, պահանջել, ցանկանալ, տենչալ, նպաստել, օգնել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւիլ, աւիւն, ատոդական, ատոլ, աւանդիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
avati-
«նպաստում է, ցանկանում է, սիրում է»
լատ.
aveo
«ցանկանալ, տանջվել, տենչալ, փափագել, կրքոտ կերպով ուզել»
լատ.
avidus
«ագահ, կրքոտ»
կիմր.
ewyllys
«կամք, ցանկություն, տենչ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 77
Էջ 103, սյունակ 1 Էջ 103
ԱՒՏԱՐ -ի, -աց «օտար, ապարդիւն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *awtar
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւտարագոյն, աւտարազգի, աւտարանալ, աւտարախառն, աւտարակերպ, աւտարաձայն, աւտարամիտ, աւտարասէր, աւտարոտի, օտարահպատակ, օտարերկրացի, օտարամոլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
aiwitara
Մատենագիտություն
H. AG 112; Աճ. ՀԱԲ 615
Էջ 105, սյունակ 1 Էջ 105
ԱՓՍԷ (ափսեայ) ««մետաղյա սկավառակ» (նոր՝ «կերակրաման» (արեւել.), «թեփսի, սկուտեղ» (արեւմտ.)»
Ստուգաբանություն ()