Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 36, սյունակ 1
ԱՂԵՂՆ
-ան
«աղեղ, ծիածան, բուրդ կամ բամբակ գզելու գործիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ծռել, թեքել»
կրկնաւոր ձեւ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղեղնակապարճ,
աղեղնաւոր,
աղեղնաւարձ,
աղեղնադաշտ,
աղեղնաշարաւիղ,
աղեղնաբանել,
աղեղնել,
գեղեցկաղեղն,
դիպաղեղն,
քաջաղեղն,
հաստաղեղն,
աղեղնաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ողն
հայ.
ուլն
հայ.
ոլոք
հայ.
իլ
հայ.
իլիկ
հուն.
ωλένη
լատ.
ulna
բրետ.
ilin
«արմունկ»
կիմր.
olwyn
«անիւ»
Մատենագիտություն
Pok. 308
Էջ 37, սյունակ 1
ԱՂԻ
(-ք, -եաց)
«աղիք, լար, գութ, ինքը»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ծռել, թեքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *oliā)
հ.-ե. արմատ՝ *li-t
Այստեղ է նաեւ աղիճ «նրբաղիք» բառը: Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *el- «ծռել, թեքել» արմատի հետ՝ *oliā>աղի, -եաց. հմմտ. լիտվ. laja «հովիտ, գոգավորություն», այլեւ՝ *li-t > գոթ. lious «մարմնի անդամ, ծնվածք, ծոց»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղեբախք,
աղեկէզ,
աղեխարշ,
աղեկոտոր,
աղեմատն,
աղեյարմար,
աղեպատ,
աղախարշանք,
աղապատանք,
աղիբար,
աղիկամի,
տասնաղի,
եաթնաղի,
քաղցրաղի,
նեղաղի,
փքաղի-ք,
աղեբախություն,
աղեխորով,
աղեկապ,
աղեկիզիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
laja
«հովիտ, գոգավորություն»
գոթ.
lious
«մարմնի անդամ, ծնվածք, ծոց»
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՏԷԶ
«անստույգ գործածված բառ՝ գոհս աղտէզ կապակցության մեջ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
պետք է ուղղել գոհս աղտեղիս
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՓՈՒՐԹ
«անզուսպ, սանձարձակ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Փուրթ-ը ամենայն հավանականությամբ նույնն է փրթանիլ «ազատվել, պրծնել» (փրձանիլ, պրծմ, պրծանիլ) բայի արմատի հետ։ Կապ ունի՞ աղ-ը աղի-ք «աղիք, լար» բառի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղփրթել,
աղփրթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՔԱՏ
(-ի, -աց)
«աղքատ, մուրացիկ, խեղճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *leig-
«պակասավոր, խեղճ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(o)lika-)
թերեւս *(o)lika- նախաձեւից՝ *leig/k- «պակասավոր, խեղճ» արմատից։ Ավելի հավանական է բխեցնել *ln- «քաղցած, վատ» արմատից, որտեղից՝ աղձ «կարիք»։ Նախ՝ հնդեւրոպական *leig/k-ը, ամենայն հավանականությամբ, կապված է *el-k-, *el-g- (>հայ. աղկաղկ) արմատի հետ, երկրորդ՝ «աղքատ», «կարիքավոր» իմաստներն ավելի առաջնային են «խեղճ» փոխաբերական իմաստի համեմատությամբ, երրորդ՝ աղքատ-ի համար *oliko-ի դեպքում պետք է ենթադրել *աղիք սկզբնաձեւ, որ քիչ հավանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղքատանալ,
աղքատութիւն,
աղքատակցութիւն,
աղքատ(ա)սիրութիւն,
աղքատախնամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὀλίγος
«փոքր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 137
Տե՛ս նաեւ
Էջ 42, սյունակ 1
ԱՄԱՉԵԼ
«ամաչել, ամոթ զգալ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *mē-
«փափագել, տենչալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *o-mətiō-)
-t ածականով (ածանցով)
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *o-mətiō- ` *mē- «փափագել, տենչալ» արմատի հետ՝ -t ածականով (ածանցով)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամաչկոտ,
անամաչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μασμάω
«հուզվել, խիստ ցանկանալ, տենչալ, փափագել»
հուն.
μαί
«ձգտում է»
Հեսիքիոս
հուն.
ματεύω
«ձգտել, փնտրել»
լիտվ.
maturs
«շրջահայաց»
լատվ.
matit
«զգալ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 43, սյունակ 1
ԱՄԲԱՐ
(-ի, -աց, ուշ՝ -ոյ)
(ամպար, համբար)
«ամբար, շտեմարան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. (h)anbār
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համբարել,
համբարանոց,
ամբարապետ,
ջրամբար,
համբարակալ,
համբարածու,
համբարական,
համբարան,
խոտահամբար,
յոգնահամբար
Մատենագիտություն
H. AG 95, 178;
Աճ. ՀԱԲ 149
Տե՛ս նաեւ
Էջ 44, սյունակ 1
ԱՄԵԹ
«հաստատուն, կայուն, փորձառու, բերրի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *omo-
«եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *omo- «եռանդով հարձակվել, ամուր կանգնել, ամրացնել» (հմմտ. հ. հնդկ. ámatra- «ամուր») արմատի հետ։ Քիչ հավանական է Գ. Ղափանցյանի ենթադրությունը ավ. maētha «տատանվող, անհաստատ» բառի՝ ժխտական լինելու մասին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամեթագոյն,
ամեթանալ,
ամեթութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ámatra-
«ամուր»
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՍՈՒՐ-Ք
«քող, ծածկոց (բբ)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. amra
«գլխածածկոց, գլխազարդ»
կապը ամուր բառի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 161) համեմատում է ամարա(յ)նոց բառի հետ (տե՛ս ամար), որի համար մեր կողմից նշվել է արաբական աղբյուր՝ amra «գլխածածկոց, գլխազարդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 161
Տե՛ս նաեւ
Էջ 47, սյունակ 1
ԱՍՈՔ
««մեղմ» (ուշ՝ եփում, մարսում)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
կապ ունենա լատ. amō, -are «սիրել, շնորհակալ լինել, գոհ լինել», amicus, «բարեկամ» amoenus «հիանալի, հաճելի», մ. վ. գ. ammen «սպասել, սպասարկել, խնամել» բառերի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ամոքախառն,
ամոքումն,
դժվարամոքելի,
դյուրամոքելի,
ամոքումն,
ամոքանք,
ամոքաբար
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։