Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 167 բառահոդված (էջ 4/17)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 184, սյունակ 1 Էջ 184
ԴԱՇՏ II (թաշտ, տաշտ) «երաժշտական մի խաղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական tašt
տրված ըստ ձեւի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 624
Էջ 184, սյունակ 1 Էջ 184
ԴԱՌՆ «դառը, լեղի, դառնիճ (բույս), դժնդակ, անտանելի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhergh- «բուսանվանական հիմք» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhrghno-)
բուսանվանական հիմքից (*dhrghno- > դառն, եթե նախնական իմաստը բուսանվանական է): Ավելի քիչ հավանական է Լիդենի ստուգաբանությունը, որով դառն-ը կապվում է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դառնանալ, դառնացուցանել, դառնացուցիչ, դառնութիւն, դառնենի, դառնապէս, դառնաշունչ, դառնադառն, դառնահոգի, դառնաբեր, դառնիճ, խաղողադառն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գալլոռոմ.
dragenos
«փուշ»
լիտվ.
drignes
«բանգի (թունավոր խոտ)»
ռուս.
дерён
«հոն»
Մատենագիտություն
Ջահ. None; Աճ. ՀԱԲ 624
Էջ 191, սյունակ 1 Էջ 191
ԴԵԳԵՐ «ժամանակ անցկացնելը, հապաղում, դանդաղում», նոր՝ «թափառում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheu- «պտտվել, ցրիվ գալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *dheu-er-)
որի համար վերականգնվում է «պտտվել, ցրիվ գալ» իմաստը։ Այդ նույն արմատից է համարվում դեդեւիլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեգերանք, դեգերումն, դեգերել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
α-θυρω
«խաղալ, զվարճանալ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 192, սյունակ 1 Էջ 192
ԴԵՂԱՆԻ (տեղանի) «մախաղ, պարկ, տոպրակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *thel- «ուռուցիկություն, կամար կամ փոս, խոռոչ»
Կազմված է -անի ածանցով՝ դեղ- արմատից, որ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական ծագում ունի՝ *thel- «ուռուցիկություն, կամար» կամ «փոս, խոռոչ» արմատից (*«ծռել»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
θολος
«կամարավոր կառույց»
հուն.
θολια
«ամառային կլոր գլխարկ»
մ. նիդեռ.
doel
«փոս»
գ.
dole
«փոքր փոս»
գ.
dul
«խողովակ»
հ. եկեղեցսլավ.
долъ
«անցք, փոս»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՈՂ -ի, -ից «դող, սարսուռ, ալիքաձեւ երաժշտական մի խաղ» (երաժշտական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «դողալ, դողդողալ, երերալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *dhol-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhol- ` *dhel- «դողալ, դողդողալ, երերալ» արմատից հայ-գերմանական, նեղ՝ հայ-սկանդինավյան զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դողալ, դողացուցիչ, դողումն, դողն-ի, դողան-ի, դողդոջ, դողդոչ, դողդոջել, դողդոջոտ, դողդոջուն, դողդոջումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
շվեդ. բրբ.
dilla
«թափահարել, տարուբերել»
նորվ. բրբ.
dalla, dulla
«վարգել, մանրաքայլ գնալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 677; Pok. IEW 246
Տե՛ս նաեւ
Էջ 223, սյունակ 1 Էջ 223
ԵՐԵՄՆ (երէմն) «առատ (?)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ηρεμα «խաղաղ, հանգիստ»
Եթե բուն իմաստն է «խաղաղ» եւ ոչ թե «առատ» («Արար բազում խաղաղութիւն եւ յաջողումն մարդկային, երէմնութիւն եւ էժնութիւն, ամենեւին անգորութիւն»), ապա թերեւս ծագում է հուն. ηρεμα «խաղաղ, հանգիստ» բառից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեմնութիւն, երեմնութիւն
Էջ 230, սյունակ 1 Էջ 230
ԵՓ (-ոյ) «եփում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *eph- «եփել»
հայ-հունական զուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եփել, եփոյ, եփոց, եփեցական, եփիչ, դժուարեփեաց, խաղողեփեաց, կիսեփեաց, հացեփեաց, վաղեփեաց, քաջեփ, խղեփեաց, եփարան, անեփ, սրճեփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
έψω
«եփել»
Մատենագիտություն
H. AG 446; Աճ. ՀԱԲ 72; Pok. IEW 325
Էջ 234, սյունակ 1 Էջ 234
ԶԱՐՏԱԿ I «մախաղ, պարկ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 242, սյունակ 1 Էջ 242
ԶՈՎ «ընկերություն, գործակցություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. zawi «խաղաղություն, համերաշխություն»
քարթվելական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զովող, զովողակից, զովողութիւն, զովողիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
zawi
«խաղաղություն, համերաշխություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 106
Էջ 244, սյունակ 1 Էջ 244
ԶՐԵՀԻՆ «երաժշտական մի խաղ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)