Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ետ» որոնման արդյունք՝ 1892 բառահոդված · Էջ 4 / 190
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 31, սյունակ 1 Էջ 31
ԱԿՈՒՌԿ «կառչում, ընդդիմություն, կռիվ»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
թերեւս կապված է կռիւ «կռիվ, կառչելու տեղ» բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առակուռկ, առակռունք, ակռկիլ
Էջ 31, սյունակ 1 Էջ 31
ԱԿՐԱՍ «դեղազանգված, դեղահաբեր» (բժշկ.)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. aqrās «qur «հաբ» բառի հոգնակին»
Ճիշտ չէ aqrās ğars «զանգ(ակ)» բառի հոգնակին:
Մատենագիտություն
Ղազ. - Ավետտ. ՄՀԲ 23
Էջ 32, սյունակ 1 Էջ 32
ԱՂ (ալ-), -ի, -ից «աղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sal- «աղ» (անմիջական նախաձեւ՝ *sal-, *sali-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *sal-, *sali- «աղ» արմատից. հմմտ. հնդկ. sal-ilá «աղոտ», հուն. αλς, լատ. sal, ռուս. соль, «աղ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաջուր, անաղ, անալի, ալանահամ, աղկեր, յաղել, աղահար, աղահատ, աղի, աղութիւն, աղադել, աղաղող, աղիկ, աղուհաց, աղուհացք, աղդմի, աղապետ, աղպետ, աղարտ, աղարտել, աղու, աղուտամագ, աղուանալ, աղուաղ, աղաւաղ, աղվաղ, աղաղ, աւաղաղ, աղուդ-մաղուդ, աղուտոր, աղուտորութիւն, աղէկ, աղուեակ, աղածրի, աղարծի, աղեբար, աղալեզու, աղեգոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ. sal-ilá «աղոտ»
հուն. αλς «աղ»
լատ. sal «աղ»
ռուս. соль «աղ»
Մատենագիտություն
H. AG 414; Աճ. ՀԱԲ 116; Pok. 878
Տե՛ս նաեւ
Էջ 33, սյունակ 1 Էջ 33
ԱՂԱԳ (-ի, -աց) (եղագ, եղանգ) «ճանապարհ, ուղի, պատճառ, միջոց, հնար»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունենա ակկադ. alāku(m), alaktu «ընթացք, ճանապարհ, ուղի» բառերի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ակկադ. alāku(m) «ընթացք, ճանապարհ, ուղի»
ակկադ. alaktu «ընթացք, ճանապարհ, ուղի»
Էջ 33, սյունակ 1 Էջ 33
ԱՂԱԽԻՆ (-ի, -աց, -անց, -այց, -եաց) «աղախին, կին ծառա»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Կասկածելի են համեմատությունները ակկադ. alāhinnu(m) «ջրաղացպան» (< խուռ.) եւ ուրարտ. alahhi «տիրային» բառերի հետ։ Հնարավո՞ր է արդյոք կապը աղխ «ցեղ, զարմ, ժողովուրդ» բառի հետ, որ սեմական ծագում ունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղախնութիւն, աղախնել, աղախնայել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ակկադ. alāhinnu(m) «ջրաղացպան» (խուռ.)
ուրարտ. alahhi «տիրային»
Էջ 33, սյունակ 1 Էջ 33
ԱՂԱԿԱՏ «զեղխ»
Ծագումն անհայտ է (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *al- «թափառել, մոլորվել»
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *al- «թափառել, մոլորվել» արմատի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղակատանք
Էջ 33, սյունակ 1 Էջ 33
ԱՂԱՂԱԿ (-ի, -աց) «աղաղակ, գոչյուն»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *alā- «բնաձայնական» կրկնավոր արմատ
Կազմված է կրկնավոր աղաղ- բնաձայնական արմատից (առկա է բբբ. աղաղել բայի մեջ)՝ -ակ վերջածանցով։ Բնաձայնությունը հին է եւ թերեւս կապված հուն. ἀλαλά «աղաղակ» ἀλαλάζω «աղաղակել» բառերի հետ (հնդեւրոպական *alā- բնաձայնական արմատ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղաղակել, ստաղաղակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ἀλαλά «աղաղակ»
հուն. ἀλαλάζω «աղաղակել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 119
Էջ 33, սյունակ 1 Էջ 33
ԱՂԱՂՄԱՂԱԿ-ԵԼ «աղմկել»
Բնաձայն
Բնաձայնական կրկնավոր կազմություն. հմմտ. աղաղակ։ Ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 1, 119), թերեւս կապված է աղմուկ-ի աղմ արմատի հետ։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 119
Տե՛ս նաեւ
Էջ 33, սյունակ 1 Էջ 33
ԱՂԱՄԱՍՈՒԿ «խառնակություն»
Անստույգ (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *alhə-mo-
Հավանաբար կազմված է աղամ- եւ աս-ուկ բաղադրիչներից, որոնցից առաջինը թերեւս կապված է աղաւաղ բառի հետ (< *alhə-mo-(?) հնդեւրո...
Տե՛ս նաեւ
Էջ 34, սյունակ 1 Էջ 34
ԱՂԱՄՈՂ «ծուռ, շեղ, ոլորուն, ցրուած»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *al- «թափառել, մոլորվել» կրկնությամբ կամ մող (=մոլ(որ) արմատի հետ բարդվելով
Կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական աղ արմատի կրկնութեամբ կամ մող (=մոլ(որ) արմատի հետ բարդուելով։ Աղ-ի աղբիւրն է հնդեւրոպական *al- «թափառել, մոլորուել» արմատը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղամողիլ, աղամողել, աղամողումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. álaomai «թափառել, մոլորվել, շեղվել»
հուն. ále «թափառում, խռովք, ցնդվածություն, խելագարություն»
հուն. ály-o «հուզված լինել, շփոթված լինել, խուճապի մատնվել»
հուն. álé(u)omai «շեղվել, խուսափել»
լատ. ambulo, -āre «շրջել, ման գալ»
լատվ. aluot «թափառել, շրջել, մոլորվել»
թոխ. A, B al «անջատել, բաժանել հեռանալ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 111
Տե՛ս նաեւ