Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 74 բառահոդված (էջ 4/8)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 554, սյունակ 1 Էջ 554
ՅՈՂԴՈՂԴ -ի, -աց (յողդյողդ) «խախուտ, շարժուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «քշել, շարժել» (անմիջական նախաձեւ՝ *oldh-)
Կրկնավոր կազմություն՝ յողդ արմատից, որ թերեւս ծագում է յ- նախածանցով՝ հնդեւրոպական արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յողդողդել, յողդողդուն, անյողդողդ
Էջ 583, սյունակ 1 Էջ 583
ՇԱՐԵԼ «դողացնել, խարտել»
Ստուգաբանություն ()
Շարժել բառն է՝ իր բացատրությամբ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 601, սյունակ 1 Էջ 601
ՈՂՆ (-ին, -ամբ, -անց) «ող, ողնաշար, ողնուղեղ, վերնակողմ, կռնակ, մեջք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el- «ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *olen-)
«ծռել, թեքել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողնափող, ողնժնեայ, ողնիլ, ողնեկիլ, ողնափայտ, ողնուց, միողնի, ապաստողն, միջնողն, յողնիլ, ընդողնիլ, ողոշար, ողնայար, ողնուղեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ωλένη
«արմունկ»
լատ.
ulna
«արմունկ, ձեռք» <olenā
գոթ.
aleina
«արմունկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 554
Էջ 651, սյունակ 1 Էջ 651
ՋԱՐԴ I «ջարդ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ծագումն անյայտ է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ջարդել, ջարդող, ջարդումն, բրաջարդ, գլխաջարդ, քարաջարդ, ջարդարար
Էջ 669, սյունակ 1 Էջ 669
ՍԱՍԱՆԵԼ (սասանիլ) ««սասանել, տատանել» («դողալ»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kan- «տատանվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k'enk-) առանց *-k- ածակաանի ձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սասանութիւն, սասանումն, սասանական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
hākan
«կախել, կախած թողնել»
Էջ 671, սյունակ 1 Էջ 671
ՍԱՐԵԼ «դողդողալ, սարսռալ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k’er-
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սառն
հայ.
սառոյց
Էջ 672, սյունակ 1 Էջ 672
ՍԱՐՍԵԼ (ԲՀ՝ սարս «երկյուղ») «դողալ, սոսկալ, սարսափել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'er- (անմիջական նախաձեւ՝ *k'r-k'-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 191) սարսափ «սարսափ» բառը դիտում է որպես կրկնավոր արմատ եւ բխեցնում *սափ արմատից, բայց -սափ-ով ձեւերը կարող են լինել նաեւ -սափ արմատով կազմված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սարսելի, սարսումն, սարսափ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
սառն
հայ.
կարկել - կարկափել
հայ.
թարթել - թարթափել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 191
Էջ 703, սյունակ 1 Էջ 703
ՎԱՆ I «վանում, հեռացում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հ. պ. van- «նետել, ցրել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վանիլ, վանումն, վանիչ, հեղկավան, վանդողական, ճանճվան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 545
Էջ 794, սյունակ 1 Էջ 794
(Ա,Ե)ԼԻ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
շրջանից եւ ոչ թե հայկական նորագոյացում է՝ կազմված անորոշի -(ա,ե)լ-ով եւ -ի ածանցով: Զոլտան համեմատում է լատ. -ilis ածանցի հետ (agilis, docilis եւ այլն) (Solta 1974, 64), բայց այս դեպքում չի բացատրվում -լի-ին նախորդող ձայնավորների բնույթը: -(ա,ե)լի ածանցը հանդես է գալիս նաեւ հոգնակերտ -ք-ի հետ միասին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արբեցիք, լսելիք, բառնալիք, զարմանալիք, գտելիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
agilis, docilis
Մատենագիտություն
Solta 64
Էջ 795, սյունակ 1 Էջ 795
-ԱԿՆ (հմմտ. -ակ) «դիակն, այլեւ, թերեւս, արեգակն, կայծակն, փայլակն (եթե վերջիններիս ակն-ը նոյնը չէ ակն «աչք» բառի հետ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kon- նախորդող ա-ով
կ-ի անհնչեղութիւնը բացատրւում է նրա դիրքով ն-ից առաջ: