Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 84 բառահոդված (էջ 4/9)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՆԴԱԼ (զընդալ) «խնայել, զքալ, տագնապել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զնդացումն
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
ԶՈԽ (-ի, -ից) «բանջարի դալար ցողուն, աշտանակի բուն» (բուսաբանական)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զոխոյ (զոխօ)
Էջ 248, սյունակ 1 Էջ 248
ԸՆԴԱՅԵԼ ««որոշել» կամ «վատնել» (ԲՀ) (ըստ Աճառյանի՝ «վարել»)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 2, 124), զնդալ-ի սխալագրությունը։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 124
Էջ 249, սյունակ 1 Էջ 249
ԸՆԹԵՌՆՈՒԼ «կարդալ, ընթերցել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «բարձրաձայն խոսել; բարձր, պարզորոշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tor-, *toro-s) ընդ- նախածանցով
Բնիկ հնդեւրոպական` *ter- «բարձրաձայն խոսել» արմատից (*tor-, *toro-s «բարձր, պարզորոշ» -Pok. IEW, 1, 1088-1089)` ընդ- նախածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ընթերցանելի, ընթերցիչ, ընթերցված, ընթերցողական, դյուրընթերց, ընթերցարան, դժվարընթեռնլի, դյուրընթեռնլի, անընթեռնելի, ընթերցասեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
τορός
«թափանցող, սլացիկ, հասկանալի, պարզորոշ»
մ. իռլ.
tairm
«աղմուկ»
լիտվ.
tarti
«ասել»
սլավ.
tortoriti
«շաղակրատել» ռուս. тороторить
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 126-127; Pok. IEW 1088-1089
Տե՛ս նաեւ
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹՂՔԻ (թղկենի, թղկի, թխկի, թխկենի, ղղքի, տխկի) «մի ծառ՝ բիձիխի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «աճել, կանաչել» *tāl-ի կողքին
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «ծաղկել, կանաչել» *dhāl-ի կողքին
եթե նախնականը ղղքի ձեւն է։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թայլ
առաջին դեպքում
հայ.
թաղթ
առաջին դեպքում
հայ.
դեղձ
երկրորդ դեպքում
հայ.
դեղին
երկրորդ դեպքում
հայ.
դալար
երկրորդ դեպքում
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹՄԲ- (թիմբ- կամ թումբ-) «թմբալլ, թնդալը»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Հավանաբար բնաձայն կազմություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թմբիւն, թմբիչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 189
Էջ 308, սյունակ 1 Էջ 308
ԽԱԶՈՒՐ «զոպա, ծոթրին»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
նույնն է խոզար «դալար բույս» բառի հետ, եթե ԲՀ-ի «խազոր եւ զոպայ ծոթրին կամ բոյս դալարոյ» բառահոդվածի մեջ պետք է առանձնացնել զոպայ «ծոթրին» եւ խազոր=խոզար «դալար բույս» բառահոդվածները
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆԴ (խանտ), -ոյ, -ի, -ից «ուժգին կիրք, եռանդ, սրտի բորբոքուածութիւն, գորով, սէր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khand- «լուսաւորել, վառվել, այրվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kand-, *(s)kend-) ռնգայինից հետո տ/դ անցումով
արմատից (ռնգայինից հետո տ/դ անցումով)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանդակաթ, խանդալ, խանդանի, խանդութիւն, խանդել, խանդեղնութիւն, խանդաղանի, խանդաղական, խանդաղիլ, խանդաղատ, խանդաղատիլ, խանդաղատութիւն, խանդաղատանք, չխանդաղատանք, խանդավառ, խանդավառութիւն, խանդոտ, խանդոտիլ, խանդոտութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
candati
«լուսաւորում է»
հուն.
κανδαρος
«ածուխ»
լատ.
candeō
հինդկ.
candra-
հուն.
κανδαλος
հայ.
խանդ
Էջ 331, սյունակ 1 Էջ 331
ԽԻՆԴ (-ի) «ուրախություն, խնդում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k(h)endh- «խնդալ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնդալ, խնդացուցանել, խնդալից, խնդանք, խնդակոր, խնդամոլ, խնդամոլի, մոլախինդ, մոլեխինդ, չարախինդ, չարախնդություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
xandētan
«խնդալ»
մ. պ.
xandak
«ժպիտ» հայ-իրանական զուգաբանություն
Մատենագիտություն
H. IF. Anz. 48; Աճ. ՀԱԲ 367
Էջ 331, սյունակ 1 Էջ 331
ԽԻՆՃ «հրճվանք, ցնծություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khendh- «խնդալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *khendhio-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *khendhio- > խնճ- > խինճ` *khendh- «խնդալ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնճաւոր, խնճոտոր, խնճիղ, խնճղալ, խնճղալից, խնճղանք, խնճաղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
xandētan
«խնդալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 380