Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 53, սյունակ 1
ԱՆԳԻԱՑԵԼ
«մերժել, հերքել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Սխալ բառաձեւ, որ ստացվել է ընգեաց=ընկեց կատարյալին արհեստականորեն անորոշ ձեւ տալով. Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 184) բերում է հուն. բնագրի աղավաղված ձեւը՝ ἀνέτρεφω «սնել», փոխանակ ἀνατρεπω «կործանել, տապալել, հերքել»:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 184
Էջ 53, սյունակ 1
ԱՆԳՈՒԺԱՏ
(անկուժատ, անգժատ, անգօժատ, անկժատ, էնկիւժետ, էնկիւժիտ, անկուժակ, անիշատ)
«ժանտահոտ մի խեժ՝ քաղբան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պրսկ. angužad
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անգ(ու)ժատաբեր
Մատենագիտություն
H. AG 98;
Աճ. ՀԱԲ 185
Էջ 56, սյունակ 1
ԱՆԵՐ
I
-ոյ, ուշ՝ -ի, -աց
«աներ, կնոջ հայր, աներորդի, աներանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *an-
«նախնի»
(անմիջական նախաձեւ՝ *anero-)
հնչյունապես քիչ հավանական է *anetero
հնչիւնապես քիչ հաւանական է *anetero
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աներանալ,
Լիբանաներ,
աներորդի,
աներձագ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
հան
հ-ով՝ ի տարբերութիւն աներ-ի
հ. վ. գ.
ano
«նախնի, նախապապ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 37
Էջ 56, սյունակ 1
ԱՆԷԾՔ
-ից
«անեծք, նզովք, բանադրանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(o)neid-
«նախատել, հանդիմանել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *oneid-s-)
առբ. *oneid-s-et «անէծ»
Աճառեանը ձ-ն համարում է «նախաւոր» տ-ից՝ առանց հնչիւնական հստակ հիմնաւորման։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անիծաբեր,
անիծանել,
անիծել,
անիծանելի,
հրապարականէծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὄνειδος
«նախատինք, հանդիմանութիւն»
լիտվ.
niedėti
«արհամարհել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 193;
Pok. IEW 760
Էջ 57, սյունակ 1
ԱՆԻԿԱՅ
«անդ»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հետո արեւմտահայ տարբերակի մեջ մտած անիկա «այն, նա» դերանվանական ձեւն է՝ ԲՀ-ի «անդ» մոտավոր մեկնաբանությամբ:
Էջ 60, սյունակ 1
ԱՆՁՐԵՒ
-ոյ, -ի, -աց
«անձրեւ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապ ունենա հ.-ե. *g’heu- «թափել, լցնել, գոհել» արմատի հետ` *-ro կամ *-tro ածանցներով. պատահական պետք է համարել նմանութիւնը սեմական (եբր.) եւ քուշական (սոմալի) համանիշ ձեւերի հետ (հմմտ. Ջահ. ՀԼՊ 466):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անձրեւաբախ,
անձրեւածին,
անձրեւել,
երկնանձրեւ,
անձրեւաբեր,
անձրեւային,
անձրեւանոց,
անձրեւաչափ,
անձրեւոտ
Էջ 62, սյունակ 1
ԱՆՋՐՊԵՏ
(-ի, -աց, -ից, -ոյ)
«իրարից բաժանող բան, արգելք, տարբերություն, խտրություն, անջրպետիչ, անջրպետված»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Ծագումն անհայտ է։ Թերեւս իրանական փոխառություն, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անջրպետել,
անջրպետութիւն,
անանջրպետ
Էջ 62, սյունակ 1
ԱՆՍԱԼ
«խոսքը լսել, խոսքին հնազանդվել, համբերել, սպասել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *enk'-
«հասնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *onk'- կամ *nk'-)
հ.-ե. արմատ՝ *nek'-
«հասնել»
Որեւէ կապ կա՞ հնդեւրոպական *enk'-, *nek'- «հասնել» արմատի հետ (*onk'- կամ *nk'-> անս), որին սովորաբար հանգեցնում են հասանել բայը։ Բնականաբար, հանդես են գալիս երկու ձեւերը իրար հետ կապելու հնչյունական ու իմաստային դժվարություններ։ Սակայն նշենք, որ նախ՝ հասանել բայի բխումն այս արմատից ինքնին հնչյունապես հեշտ չէ, երկրորդ՝ հնդեւրոպական արմատին հանգեցվող ձեւերի իմաստները առանձին դեպքերում զգալիորեն հեռու են վերականգնվող հիմնական իմաստից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
չանսական,
չանսացութիւն,
չանսատրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
(ge)nægum
«մոտենալ, դիմել, ձեռնարկել»
խեթ.
henk, hink
«հանձնել, հանձնարարել, սահմանել, նշանակել, բաշխել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 65, սյունակ 1
ԱՇՈՒՆ
(-նան)
«աշուն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *os-en-
«աշուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *os-skh-on-, *es-en-, *os-en-)
Բնիկ հնդեւրոպական, բայց բուն նախաձեւի վերականգնումը դժվարություն է հարուցում.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշնանաբեկ,
աշնանային,
աշնանայք,
աշնանատունկ,
աշնանի,
աշնային,
աշնայնի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
asans
«բերքահավաք, հունձք. ամառ»
պրուս.
assanis
ռուս.
осень
«աշուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 65, սյունակ 1
ԱՇՏԱՐԱԿ
(-ի, -աց)
«աշտարակ, բերդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աշտարակագործ,
աշտարակագործութիւն,
աշտարակեայ,
աշտարակել
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։