Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 363, սյունակ 1
ԾԻՏ
(-ի, -ից)
«ճնճղուկ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ēi-
«երգել, կանչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'īd-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 458) վերագրում է կովկասյան ծագում՝ օրինակ բերելով չ-ով (č) սկսվող կովկասյան քարթվելական (վրաց.) čiti «թռչնակ, սոխակ», մեգր. čiti «թռչնակ, ճնճղուկ», ինգ. čit «ճնճղուկ, ծիտ» բառերը եւ նշելով, որ հայերեն բառը հանդիպում է միայն կովկասահայ բարբառներում, թեեւ վրաց բառարանագիր Չուբինաշվիլին վրաց. բառը փոխառություն է համարում հայերենից: Քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական աղբյուրից՝ *g'ēi- «երգել, կանչել» արմատի համար ենթադրելով *g'īd-ով տարբերակ (*g'īd- > ծիտ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծտաբոյն,
ծտախաղող,
ծտապաշար,
ծտանուտ,
ծտենակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gaodys
«աքաղաղ»
լիտվ.
giedoti
«երգել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 458
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԾ
-ոյ
«ծուծ, ծծելիք. մի հարկ (°), ոսկրածուծ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
թերեւս հնդեւրոպական ծագման ծիծ բառի ձայնդարձային ձեւը։ Աճառեանը համարում է «կովկասեան» (քարթվէլական) ծագման բառ՝ բերելով մի շարք բառեր։ Մեր օրերում առանձնացւում է քարթվէլական *cow- «ծծել» արմատ, որի համար նշւում են նախիյան - դաղստանյան զուգահեռներ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուծ-ք,
ծծել,
ծծինք,
քարախածուծ,
ուղղածուծ,
կաթնածուծ,
կովածուծ,
մեղրածուծ,
ծծան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
juju
«ծիծ»
վրաց.
cov(n)a
«ծծել, ծծում»
վրաց.
cucna
«ծծել, ծծում»
վրաց.
cucva
«խոնավացնել, թրջել»
վրաց.
cici
«ծիծ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 471;
Կլիմով, ԷՍԿՅ 246
Տե՛ս նաեւ
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՐԿ
««խռիվ» (բբ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«ի մի բերել, հավաքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gēr-g-)
Հազիվ թե լինի հնդեւրոպական *gēr-g- *ger- «ի մի բերել, հավաքել» արմատից:
Էջ 417, սյունակ 1
ԿՈՂՈՎ
(կողոփ, կողոբ), -ոյ
«կողով, խմորագնդիկ, գնդիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *golob(h)-)
ձեւից, որ ծագում է *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից
բնիկ հնդեւրոպական՝ *golob(h)- *gelb(h)-, *glb(h)- «սեղմել» ձեւից, որ ծագում է *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից։ Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 623) բխեցնում է «ասորական անծանօթ մի բարբառից»՝ բերելով եբր. kəluw «պտղակողով», ասոր. kullāšā, արաբ. gilf «կողով» զուգահեռները։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
globus
«գունդ, խումբ, հրոսախումբ»
հ. վ. գ.
klāftra
ն. գ.
klafter
«տարածուած ձեռքերի ընդգրկման չափ, սաժեն»
շվեյց.
chlupfel
«խուրձ»
լիտվ.
glėbti
«գրկել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 623
Էջ 423, սյունակ 1
ԿՈՐԶԵԼ
«կորզել, խլել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
«հավաքել, ի մի բերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gor-gh-)
արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
αγείρω
«հավաքել»
հուն.
αγοστος
«ձեռք, ափ»
ռուս.
горсть
«բուռ»
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՄ-
(հան-, հոմ-, հունաբան ձեւերում՝ ան-, ամ-)
«միեւնոյն, համայն, ամբողջովին, շատ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական ham-
փոխատու լեզու՝ իրանական han-
թերեւս մասամբ խառնված բնիկ ձեւերի հետ, մասամբ՝ ձեւափոխված հուն. άμός-ի ազդեցությամբ: Իրան. եւ հուն. ձեւերը գալիս են հնդեւրոպ...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համալսել,
համաչափ,
համապայծառ,
համարձակ,
համբարձումն,
համբերել,
համբերութիւն,
համայն,
հանդէպ,
հանդիպիլ,
հանդիսակ,
հանուր,
հանրական,
ընդհանուր,
հոմերամ,
հոմազգի,
հոմասեռ,
հոմատոհմ,
հոմատեսակ,
հոմացել,
հոմահայր,
հոմիլ,
ամփոփ,
համազգեստ,
համակարծիք,
համակիր,
համապատասխան
Էջ 528, սյունակ 1
ՄԻՏՔ
(-ի, -աց)
«միտք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *med-
«չափել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mēd-)
«չափել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մտաբերել,
մտածին,
մտախաբ,
մտաւոր,
անմիտ,
երկմտիլ,
ծածկամիտ,
բարեմիտ,
զազանամիտ,
կարճամիտ,
թեթեւամիտ,
խղճամիտ,
միամիտ,
պարզամիտ,
մտագբաղ,
մտածելակերպ,
մտածողութիւն,
մտային,
մտածմունք,
մտայնութիւն,
մտապատկեր,
մտավախ,
մտավախութիւն,
մտացիր,
մտորում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μήδος
«միտք, մտադրություն, հոգու տագնապ»
լատ.
meditāri
«մտածել, խորհել»
հ. իռլ.
midiur
«դատողություն անել»
Մատենագիտություն
H. AG 474;
Աճ. ՀԱԲ 325
Էջ 545, սյունակ 1
ՅԱԶԵԼ
«զոհել, զոհաբերել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *yaz-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յազածոյ,
յազումն,
անյազ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
yazaiti
«զոհել, ձոներ»
մ. պ.
yaz-
«պաշտել, զոհել»
Մատենագիտություն
H. AG 197;
Աճ. ՀԱԲ 376-377
Էջ 587, սյունակ 1
ՇԻՂ
(-ոյ)
(շեղ, շիտ)
«շիւղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhel-)
որտեղից նաեւ ցելուլ (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շղաբեր,
շիղաբեր,
շղաբերել,
շիղադէտ,
շիղահան
Տե՛ս նաեւ
Էջ 615, սյունակ 1
ՊԱԼ
II
«քարաժայռ, քար»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
թերեւս նոյնն է պաղանձաւ-ի պաղ-ի հետ: - Աճառեանը (ՀԱԲ 4, 4), բերելով բարբառային պալ «լայն եւ դուրս ցցուած» բառը, համեմատում է հնդեւրոպական *bal- «ուժեղ» արմատի հետ (°). սրանց հետ կապում է ալպեան pala «քարակոյտ, գերեզմանաքար», balu «քարաժայռ» բառերը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալպեան
pala
«քարակոյտ, գերեզմանաքար»
ալպեան
balu
«քարաժայռ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 4
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։