Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 116 բառահոդված (էջ 4/12)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 208, սյունակ 1 Էջ 208
ԴՕՐԻՔՍ «վտակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ρύαξ «հեղեղ»
(տալիս է ρύαξ «հեղեղ» բառը, բայց չի բացատրւում դօ-ն)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 698
Էջ 211, սյունակ 1 Էջ 211
ԵԼԻԴՈՐՈՍ «առասպելական մի օձ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հունարենից
Էջ 211, սյունակ 1 Էջ 211
ԵԼԻՈՆ (-ի, -աց) «ընտանիք, ցեղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հավանաբար հունարենից
Էջ 211, սյունակ 1 Էջ 211
ԵԼԻՍՏ «հունական մի տիտղոս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն.
փոխատու լեզու՝ լատ. illustris «լուսավոր, լուսապայծառ»
հունարենից, որ իր հերթին փոխառված է լատիներենից: Ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 2, 10)` նույնն է եղուստր-ի հետ. այս դեպքում ծագում է հուն. < լատ. illustris «լուսավոր, լուսապայծառ» բառից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ելիստութիւն
Էջ 213, սյունակ 1 Էջ 213
ԵՂԲԱՅՐ (-աւր, -արք, -արգ) «եղբայր, արենակից, կրոնաւոր, ընկեր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bhrāter- «եղբայր»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղբայրութիւն, եղբայրասէր, եղբայրատեաց, եղբաւրորդի, մաւրեղբայր, արքայեղբայր, հարսնեղբայր, տեառնեղբայր, ժողովեղբայր, եղբայրագիր, եղբայրազուրկ, եղբայրակից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հինդկ.
bhrātar
աւ.
brātar
«եղբայր»
հուն.
φρᾱτηρ
«ֆրակտրիայի անդամ»
լատ.
frater
գոթ.
brōþar
հ. սլ.
bratrъ
քոխ. Ա
pracar
Բ
procer
«եղբայր»
Մատենագիտություն
H. AG 441; Աճ. ՀԱԲ 15-16
Էջ 217, սյունակ 1 Էջ 217
ԵՊԵԱԿ (վրիպակով՝ երեակ) «անկողին» ((բբ))
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. έπι-αυς «քնել (մի բանի վրա)»
փոխառություն հունարենից: Ամալյանը (ԲՀ 364) հանում է հուն. έπι-αυς «քնել (մի բանի վրա)» բայից (?):
Էջ 230, սյունակ 1 Էջ 230
ԵՓԵՆՈՍ (-ի, -աց) «վայրի ցուլ (°)» կամ «մի խեցեմորթ (°)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հունարեն
ըստ ձեւի, համեմատւում է հուն. βονας(ς)ος «վայրի ցուլ» կամ հայ. (< հուն.) եպենէս «մի խեցեմորթ» բառերի հետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βονας(ς)ος
«վայրի ցուլ»
հայ.
եպենէս
«մի խեցեմորթ» < հուն.
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՏՎԱԶԵՂ «՞»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Անստույգ եւ աղավաղված բառ՝ թերեւս զ(հ)ետ վազել (-եա՞լ) կապակցության աղավաղումը, մանավանդ որ այլ ձեռագրերում եւ զետվազեղ-ի փոխարեն գրված է եւ վազ առեալ:
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՐԾ «զերծ, զատ, ազատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *serg- «արձակել» զ- ածանցով
Կազմված է զ- ածանցով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *երծ արմատից, որ ծագում է serg- «արձակել» ձեւից: Պոկոռնու բառարանում (Pok. IEW 1, 900-901) հնդիրանական բառերը բերված են *selg- արմատի տակ, եւ հայերենը չի տրված (հայերենում *l > ր հնչյունափոխություն չկա). դրա փոխարեն բերված են հ. հոլ. selg «որս», մ. վ. գ. selken «կաթիլ-կաթիլ թափվել», հ. անգլ. solcen «ծույլ» զուգահեռները, որոնք Աճառյանը արդարացիորեն կասկածելի համարում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զերծանել, զերծուլ, զերծուցիչ, մորթազերծ, արագազերծ, դիազերծ, դյուրազերծ, անզերծանելի, մեհենազերծ, սեղանազերծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarjati
«արձակում է, հոսում է, թափում է»
ավ.
harǝz
«արձակել, թողնել»
Մատենագիտություն
H. AG 446; Աճ. ՀԱԲ 92; Pok. IEW 900-901
Էջ 248, սյունակ 1 Էջ 248
ԸՆԴ (նախադիր) (սեռ.), (եզ. տր., հգն. հյց.), (բցռ.), (գրծ.), (նախածանց) (ընդ-, ըն-, ըմ-) ««փոխարեն» (սեռ.), «հետ, միասին» (եզ. տր., հգն. հյց.), «մոտից» (բցռ.), «տակ» (գրծ.), ընդ- (ընդ-, ըն-, ըմ-) (նախածանց)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *anti- «փոխարեն, միասին»
հ.-ե. արմատ՝ *ndhos- «տակ»
իմաստների համար եւ, թերեւս, *ndhos- («տակ» իմաստի համար)։