Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 135, սյունակ 1
ԲՈՅՍ
-ոյ
«բույս, զարմ, սերունդ, ծնունդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *bheu-
«աճել, բարգավաճել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhou-ko-)
Աճառյանը -ս-ն համարում է ածանցական, մինչդեռ *u-ից առաջ *k-ն դառնում է ս։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բուսանիլ,
բուսաբեր,
բուսարձակ,
բուսուկ,
ընդաբոյս,
մոլաբոյս,
ընդվայրաբոյս,
մայրաբուսակ,
ինքնաբոյս,
բնաբոյս,
բարեբոյս,
առատաբոյս,
խոտաբոյս,
բուսարան,
բուսաբանական,
բուսաբանութիւն,
բուսականութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φυτόν
«բույս, բողբոջ, զավակ, սերունդ»
ռուս.
билье
«բույս»
Մատենագիտություն
H. IF. Anz. 47;
Աճ. ՀԱԲ 470
Էջ 143, սյունակ 1
ԳԱ
(բրբ. գո-)
«գալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uadh-
«քայլել, գնալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *uadh-mi)
dh-ի անկմամբ
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 500) *dh-ն համարում է աճական եւ գտնում, որ հայերենը պահպանել է մաքուր արմատ, սակայն նրա բերած խեթ. wai- «գալ» զուգահեռը հետազոտողները ավելի հակված են դիտելու որպես բաղադրյալ կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գալուստ,
արեւագալ,
զգալ,
զգայուն,
զգաստ,
զգաւն,
ապագայ,
անգայ,
բացագայայլ,
յառաջագայայլ,
շրջագայայլ,
պարագայայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
vadō
«գնալ, ուղեւորվել»
հ. անգլ.
wadan
«ճանապարհորդել, առաջանալ, ծանծաղուտով անցնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 500
Էջ 145, սյունակ 1
ԳԱՀ
I
(-ու, ոււ` նաեւ -ի, -ից, -ոյ)
«գահ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
փոխատու լեզու՝ ավ. gaδu
փոխատու լեզու՝ հ. պ. gānu
փոխատու լեզու՝ պ. gāh
իրանական աղբյուրից. հմմտ. ավ. gaδu, հ. պ. gānu, պրթ., մ. պ. (ննբ), պ. gāh
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գահագլուխ,
գահակ,
գահերէց,
գահակալ,
գահոյք,
նախագահ,
յառաջագահ-ք,
բարձրագահ,
մեծագահ,
գահազուրկ,
գահաժառանգ,
գահընկեց
Մատենագիտություն
H. AG 125;
Աճ. ՀԱԲ 502;
Ջահ. ՀԼՊ 520
Էջ 145, սյունակ 1
ԳԱՀ
II
(ուշ՝ -ի, -ից)
«բարձր տեղ, դար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
իրանական աղբյուրից, նույնը նախորդի հետ. մինչդեռ իրանական բառերը նշանակում են ոչ միայն «աթոռ», այլեւ առաջին հերթին՝ «տեղ, վայր»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գահավէժ,
գահինք,
գահաւանդակ,
գահավիժօրէն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 502
Էջ 176, սյունակ 1
Էջ 180, սյունակ 1
ԴԱԼ
I
(հին՝ դայլ)
«ծննդկանի առաջին կաթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhē(i)-
«ծծել, ծիծ տալ, կերակրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhə-li-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dhāru
«ծծող»
հուն.
θηλυς
«կանացի»
հուն.
θηλω
«կանացի կուրծք»
ալբ.
dhallr
«երեսը քաշած կաթ, թան»
լատ.
fēlō
«ծծել»
Մատենագիտություն
H. AG 437;
Աճ. ՀԱԲ 611
Տե՛ս նաեւ
Էջ 182, սյունակ 1
ԴԱՄՆԱ
«գարուն, գարնանային ժամանակ»
(բբ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հազիվ թե կապված լինի հ. ֆրանս. temps prim (prim temps, ֆր. printemps) «առաջին ժամանակ, գարուն» կապակցության հետ։
Էջ 196, սյունակ 1
ԴԷՄ
(-ի, -աց)
(հաճախ անեզ. գործածությամբ)
«դեմք, երես, երեսակողմ, անձ, աչք, տեսողություն, դեպի, դեմ (նախադրություն)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dēm
փոխատու լեզու՝ պ. dīm
փոխատու լեզու՝ պ. dīma
փոխատու լեզու՝ ավ. daēman
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմագրավել,
դիմադարձ,
դիմակալ,
դիմել,
բարեդեմ,
բազմադիմի,
երկդիմի,
ընդդեմ,
ընդդիմակաց,
յառաջադէմ,
ներդիմել,
դիմատիպ,
բացադիմի,
դիմագիծ,
դիմանկար,
անդիմադրելի
Մատենագիտություն
H. AG 140;
Աճ. ՀԱԲ 660
Էջ 199, սյունակ 1
ԴԻՈԿԱՆԴԻԴՄ
«մի պաշտոն կամ տիտղոս Հռոմում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. dioconus
փոխատու լեզու՝ հուն. διακόνος
«սարկավագ»
աղավաղված գրչությամբ (առաջին մասում թերեւս dioconus կամ հուն. διακόνος «սարկավագ» բառն է, որ հայերենում փոխառված է դիակոն ձեւով)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 201, սյունակ 1
ԴՈԴԱՆ
«արմավ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ըստ Աճառյանի՝ թերեւս ՀԳԲ-ի քստան խուրմա «մի տեսակ արմավ» բառահոդվածից քստան > դստան > դոդան > դողան ճանապարհով առաջացած
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 676-677
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։