Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 443, սյունակ 1
ՀԱՄԵՌՍ
«նիհի բոյսի սերմ»
(բս)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
ունի հունարեն բառի ձեւ, բայց այդպիսի բառ չի հավաստված
Էջ 444, սյունակ 1
ՀԱՅԴՈՒԿ
«հեղափոխական մարտիկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ բուլղ. hajdúk
փոխատու լեզու՝ հունգ. hajdú
«հետեւակ (հգն. hajdúk)»
Նոր փոխառություն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 30
Էջ 448, սյունակ 1
ՀԱՍ
I
(-ի, -ից)
«հասնելը, հասունություն, հասակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *enek-
«հասնել»
բայց կան հնչիւնական կողմի մեկնաբանութեան դժուարութիւններ. թերեւս պէտք է ենթադրել կոկորդային նախաձեւ եւ հայերենի *-ne- ներածանցով ձեւ, այլապէս կապը հասանեմ-ի եւ հ. հնդկ. asnoti «հասնում է» բառի հետ անհաւանական է (Mayrhofer-ը, KEWA 1, 66, ժխտում է այդ կապը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հասանել,
հասակ,
հասակակից,
հասակաչափ,
հասուն,
հասու,
հասույթ,
հասկանալ,
բարեհասակ,
անհասակ,
երագահաս,
տհաս,
ձեռնհաս,
վերահաս,
կարճահասակ,
վաղահաս,
վաղահասակ,
հասութաբեր,
հասունություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
asnoti
«հասնում է»
Մատենագիտություն
KEWA 66
Տե՛ս նաեւ
Էջ 553, սյունակ 1
ՅՈԲԵԼ
(յովբել, յոբեդ), -ի
(յովբել, յոբեդ)
«հրեաների թողության տարին, որ նշվում էր հիսուն տարին մեկ, այդ տարիների միջեւ ընկած հիսնամյակ, (ուշ) տարեդարձ, հոբելյան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. ἰώβηλος
փոխատու լեզու՝ եբր. yōbēl-
«խոյ»
նկատի է առնվում geren hayōbēl «խոյի եղջյուր, որով ազդարարվում էր հոբելյանական տարին»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յոբելի,
յոբելեան,
յոբեղեան
Մատենագիտություն
H. AG 366;
Աճ. ՀԱԲ 401
Էջ 566, սյունակ 1
ՆԵՐԵԼ
(-եալ)
«ներել, դիմանալ, տոկալ, հանդուրժել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ner-
«կենսաուժ, առնական, ուժեղ»
Երկրորդ իմաստով լավ զուգահեռ ունի լատ. nero «դիմացկուն, ուժեղ» բառի մեջ, որ գալիս է հնդեւրոպական *ner- արմատից։ Այսպիսով, թերեւս ներ-ը գալիս է հնդեւրոպական այդ արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ներելի,
ներումն,
ներ(ող)ութիւն,
աններելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
nero
«դիմացկուն, ուժեղ»
հ. սլավ.
nraw
«բարք»
Էջ 568, սյունակ 1
ՆԻՆՋ
«նինջ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ չունի հինդուստ. nīnd «քուն մտնել» բայի հետ, որ հանգում է հնդեւրոպական *meigh-ին (այդտեղից հայ. մէզ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ննջել,
դժուարանինջ,
քաղցրանինջ,
անննջելի,
ննջարան,
ննջասենեակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 595, սյունակ 1
ՇՈՒՐՋ
«շուրջ, բոլորտիք, շրջան, պտույտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«շրջել, ծռել»
*-k/gh- աճականների քմայնացմամբ (*-ki-, *-ghi-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kreu-
սահող ձայնդարձով
թերեւս այն արմատի սահող ձայնդարձով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շրջել,
շրջշրջել,
շրջան,
շրջանակ,
շրջանակել,
շրջանկեալ,
շրջանակի,
շրջեալ,
յեղաշրջել,
շրջակի,
շուրջանակի,
շուրջառ,
շուրջտեսանելիք,
խելաշուրջ,
գաղտաշուրջ,
դժվարաշուրջ,
դիւրաշուրջ,
շուրջկալ,
շուրջպար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
virum
«շուրջ(ը)»
ռուս.
круг
«շրջան»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 600, սյունակ 1
ՈՂԵՂ
«առավել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կարելի է առանձնացնել -եղ վերջածանցը, բայց այդ դեպքում անհայտ է մնում ող-ը
Էջ 602, սյունակ 1
ՈՉ
(-ով, չ-)
«ոչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kue-
(անմիջական նախաձեւ՝ n- (<*kuo-))
դերանվանական հիմք
Կազմված է բնիկ հնդեւրոպական n- եւ չ տարրերից, որոնցից երկրորդը գալիս է վերջահար *-k’- մասնիկից (հմմտ. ո-ք, ին-չ, այլեւ հ. հնդկ. ca, ավ. ča հուն. τέ, լատ. -ex), իսկ առաջինի հարցը լիովին պարզ չէ։ Ճիշտ է, այն կարծես համընկնում է n- (<*kuo-) դերանվանական հիմքի հետ, բայց այդ դեպքում ո՞րն է ժխտական տարրը (*kuo-kue- պիտի նշանակեր «ով որ», «ով է », որի անցումը ոչ-ի դժվար է բացատրել)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոչինչ,
չժողովուրդ,
ոչնչութիւն,
չիք,
ոչնչանալ,
չմեղ,
ոչէութիւն,
չբոտի,
չախորժութիւն,
չբոտիլ,
չագահութիւն,
չքատորիլ,
չահագին,
չքանալ,
չանձնաւոր,
չնաշխարհիկ,
չանսական,
չնչին,
չաստուած,
ոչնչին,
չեւ,
ոչնչական,
չէական,
չբմեղանք,
չբմեղութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ca
ավ.
ča
հուն.
τέ
լատ.
-ex
Էջ 629, սյունակ 1
ՊԱՐԱՆՈՑ
(-ի, -աց)
«վիզ, նեղուց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kuel-
«պտտվել, շրջվել»
հ.-ե. արմատ՝ *bheug-
«ծռել»
Կազմված է պարանիլ «դառնալ, հետ դառնալ» բայի ներգործական պարանել «դարձնել, շուտ տալ, շրջել» (պահպանվել է միայն բարբառներում) բայի հիմքից՝ -ոց վերջածանցով։ իմաստային այդ հարաբերությունն է առկա նաեւ լատ. collum «պարանոց» (*kuel- «պտտվել, շրջվել» արմատից), այլեւ հայ. բուկ (<հ.-ե. *bheug- «ծռել») բառերում։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պարանոցաբաղ,
պարանոցատանջ,
պարանոցուտ,
մերկապարանոց,
կարճապարանոց,
գեղեցկապարանոց,
լայնապարանոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
collum
«պարանոց»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։