Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Արդյունք՝ 11298 բառահոդված (շտեմարանում ընդհանուր՝ 11298) · Էջ 395 / 1130
Արտահանման համար ընտրեք որեւէ զտիչ (լեզու, ծագում, կասկածելիություն կամ բառ)
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԽԱՓ «խարխափ, խարխափում»
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «պտտել, ծռել»
հ.-ե. արմատ՝ *kap- «բռնել»
Պատկերաւոր՝ բնաձայնականին մոտ, կազմութիւն՝ *խարխ- արմատից -ափ ածանցով (հմմտ. սարսափ) կամ *խափ արմատի կրկնութեամբ։ Քիչ հաւանական է առաջին դէպքում կապել հնդեւրոպական *(s)ker- «պտտել, ծռել», երկրորդ դէպքում՝ *kap- «բռնել» արմատի հետ՝ *k/kh անցմամբ (*krk/*khrkh + -ափ) եւ *kap-/*khap-։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 346
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԽԻԱՐ «իշավարունգ, կատաղի վարունգ» (բուսաբանություն)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. xarxiyar
պ. xarxiyar (xar «էշ» + xiyār «վարունգ»)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 346
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԽՃՈՒԿ «պաճուճապատանք, խրտվիլակ, տիկնիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
Կազմուած է -ուկ ածանցով ինչ որ *խարխ- արմատից։
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԽՆՃԵԼ (խարխնջել) «զռալ»
Բնաձայն
Բնաձայնական կազմութիւն։ Հազիվ թե կազմուած լինի պ. > հայ. խար «էշ» եւ հայ. խանչել բաղադրիչներից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 346
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՀԱՆ «արոտատեղ, խոտհարք»
Բնիկ հնդեւրոպական
Բաղադրութիւն խար «անասնակեր» եւ հան(ել) բաղադրիչներից (ոչ «արուարձան»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խար, հանել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 346; Մալխ. ՀԲԲ 250
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՁ (-ի, -ից) ((խարջ), -ճունք, -ճանք) «եղեգնուտ, շամբ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «ծառանուանական արմատ»
Քիչ հաւանական է կապը հնդեւրոպական *ker- ծառանուանական արմատի հետ, որտեղից պրուս. kirno «թուփ», kirnis «ճահճուտ», լիտվ. kìrna «ջրասոյզ ծառ», kirba «ճահիճ», ռուս. корень- «արմատ», այլեւ հուն. κρανος, լատ. cornus «հոնի ծառ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարճի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս. kirno «թուփ»
պրուս. kirnis «ճահճուտ»
լիտվ. kìrna «ջրասոյզ ծառ»
լիտվ. kirba «ճահիճ»
ռուս. корень- «արմատ»
հուն. κρανος
լատ. cornus «հոնի ծառ»
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՃ «ծախս, հարկ, խարաջ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xarj
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարճել
Մատենագիտություն
Ղազ.-Ավ. ՄՀԲ 332
Տե՛ս նաեւ
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՃԻ I «ծախսադրամ, գրպանի փող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xarjī
Աղբյուր՝ պրսկ. xarjī
Մատենագիտություն
Ղազ.-Ավ. ՄՀԲ 332
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՃԻ II «ներկատու մի բոյս»
Ծագումն անհայտ է
Եթե արաբ. բառ է, ապա բուն աղբիւրը չի հաւաստուած:
Էջ 322, սյունակ 1 Էջ 322
ԽԱՐՃԼԸԽ (խարճըխ) «ծախսադրամ, գրպանի փող»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թրք. xarčlik
Մատենագիտություն
Ղազ.-Ավ. ՄՀԲ 332-333
Տե՛ս նաեւ