Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Արդյունք՝ 11298 բառահոդված (շտեմարանում ընդհանուր՝ 11298) · Էջ 394 / 1130
Արտահանման համար ընտրեք որեւէ զտիչ (լեզու, ծագում, կասկածելիություն կամ բառ)
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԵԼ I «այրել, դաղել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «այրել, վառել, ջեռուցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (*khər-, *khor-))
բնիկ հնդեւրոպական՝ *khr- (*khər-, *khor-) ` *ker- «այրել, վառել, ջեռուցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարակել, խարակիչ, խարան, խարոյկ, խարոյկել, խարուկածին, եղեմնախար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. hyrr «կրակ»
հ. վ. գ. herd «օջախ»
լիտվ. kùrti «ջեռուցել, տաքացնել»
լիտվ. kárštas «տաք, ջերմ, կիզիչ»
լատ. cremō «այրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 338
Տե՛ս նաեւ
Էջ 320, սյունակ 1 Էջ 320
ԽԱՐԵԼ II «խաբել, մոլորեցնել»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարանք
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԵԼ III «քորել»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ պ. xārīdan (թերեւս)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 344
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԶԱՀՐԱ «մի թունաւոր ծառ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պրս. xarzahra
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 344
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԹ «փիլոն»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԻ «հավաժիպակ, հորթալեզու (բոյս)» (բուսաբանություն)
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեկխարի, շիկխարի, շիխար
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԻՍԽ (-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից) (բրբ. սարիսխ) «պատուանդան, ստորին մաս, հատակ, ցածր բեմ, խարիսխ, ոտք, սրունք»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարսխաձեւ, խարսխել, կարծրախարիսխ, հաստախարիսխ
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԻ(Ւ) (-խայբի, -խարոյ, -խարու) «պիտակ, պուտ, սպիտակ բիծ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «գունանիշ արմատից» (անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (կամ *khor-, *khər-))
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khr- (կամ *khor-, *khər-) `*ker-, *k'er-` գույնանիշ արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայտախարի(ւ), գորշախարի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. karata «մուգ կարմիր (°)»
հ. հնդկ. kirmira «գոյնզգոյն, խայտաբղետ»
հ. հնդկ. karka «սպիտակ»
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐԽԱԼԵԼ (խարխարել, խարխլել, խարխիլ) (խարխուլ (խարխուր) «խարխուլ») «խարխլել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «պտտելով շարժել, ցատկել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khr- (*khor-, *khər-)) *k/kh անցումով
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khr- (*khor-, *khər-) *k/kh անցումով *(s)ker- «պտտելով շարժել, ցատկել» արմատից։ Ինչպիսի՞ն է հարաբերութիւնը ուրարտ. harharšu «քանդել» բայաձեւի հետ։ Եթե ճիշտ է խար արմատի հնդեւրոպական ծագման վարկածը, ապա ուրարտ. բառը փոխառութիւն է հայերենից, մանաւանդ որ ունի -š- բայական տարրը, այլապես թերեւս գործ ունենք ուրարտերենից փոխառեալ ձեւի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խարխալանք, խարխարիչ, խարխարումն, խարխարուն, անխարխար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. kiráti «ցանում է, շաղ է տալիս. գցում է, շպրտում է»
հուն. σκαίρω «ցատկել, ցատկոտել»
Էջ 321, սյունակ 1 Էջ 321
ԽԱՐ(Խ)ԱՇՏԵԼ (խարաշտել) «մթեցնել (աչքի մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ker- «գունանիշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *խար-)
թերեւս կրկնաւոր խար-խար-շտել ձեւից՝ -շտ բարբառային ածանցով. հնարաւոր է ծագումը *խար արմատից, որ կարող է գալ գույնանիշ հնդեւրոպական *ker- արմատից
Տե՛ս նաեւ