Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 733 բառահոդված (էջ 39/74)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՑ (-ի, -ից) «հաց, կերակուր, ճաշ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *peku- «եփել, թխել» (անմիջական նախաձեւ՝ *poku-ti-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հացակից, հացամոլ, հացատար, հացարարոց, հացարարութիւն, հացերեց, հացեփեաց, հացկատակ, հացամեծար, գարեհաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pakti- «եփում, եփված կերակուր»
լատ. pektas «տապակած, խորոված»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 798; Ջահ. ՀԼՊ 142
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՄԱՆԱՊԵՏ ««ճարտարապետ» (ԲՀ)»
Փոխառություն (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական -պետ (թերեւս)
իրանական ծագման -պետ բաղադրիչով
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՎԱՏ -ոյ (աւատ) «հավատ, կրոն, հավատարմություն, վստահություն, ստուգություն»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել»
Փոխառության աղբյուր՝ սողդ. awat «հավատ»
հմմտ. խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-), սողդ. awat «հավատ»: - Bailey, DKS 1, 498: Ջահուկյանը նախապես ենթադրել է բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *hau-` *au- «զգալ, հասկանալ» արմատից, բայց հետո (ՊԲՀ 1995) հանգում է իրանական ծագման վարկածին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւատաւոր, հաւատարիմ, հաւատարմութիւն, առհաւատչեայ, անհաւատ, թերահաւատ, ճշմարտահաւատ, միահաւատ, դիւրահաւատ
Նոր՝
հաւատաբնակական, հաւատաքննութիւն, հաւատուրաց, հաւատալ, չաւատալ, չաւատալի, աւատապետ, աւատական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-)
սողդ. awat «հավատ»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 498
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՏ I (հօտ) «հոտ, ոչխարների կամ ուրիշ կենդանիների խումբ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pā- «սնել, արածեցնել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւտապետութիւն, հաւտարած, հաւտերեց, հաւտաժողով, հաւտարան, հօտաղ
Էջ 455, սյունակ 1 Էջ 455
ՀԱՏ II «որթի էտած ուռ»
Ստուգաբանություն
Հատ-ի l-ով աճած տարբերակ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յատել
Էջ 455, սյունակ 1 Էջ 455
ՀԱՒՐՈՏ (հօրօտ, հօրոտ, խօրօտ) «հնրոտ, հավրոն, մավրոտ, ճղանարկես»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞)
իրանական աղբյուրից (դիցարան)։ հմմտ. ավ. haurvat «լիություն, կատարելություն»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավեստերեն haurvat «լիություն, կատարելություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 140
Էջ 455, սյունակ 1 Էջ 455
ՀԵԹԱՆՈՍ -ի, -աց «օտարազգի, հեթանոս, կռապաշտ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ ասոր. het(a)nos
Փոխառության աղբյուր՝ հուն. ἔθνος
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեթանոսութիւն, հեթանոսանալ, հեթանոսական, հեթանոսակիր
Մատենագիտություն
H. AG 360; Աճ. ՀԱԲ 74
Էջ 457, սյունակ 1 Էջ 457
ՀԵՌԻ «հեռու, օտար, անմասն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *per- «անցկացնել»
հմմտ. գոթ. fairra, հ. հնդկ. pára-, հուն. πέρά «հեռու»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեռոյ, հեռուստ, հեռաբնակ, հեռանալ, հեռաստան, հեռաստանեայք, հեռարձակ, հեռաւոր, հեռակայ
Նոր՝
հեռատես, հեռանկար, անհեռատես, զուգահեռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ. fairra
հ. հնդկ. pára-
հուն. πέρά «հեռու»
Մատենագիտություն
H. AG 466; Աճ. ՀԱԲ 82; Ջահ. ՀԼՊ 143
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՐՈՒ «հերու, անցյալ տարի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *peruti- «անցյալ տարի»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. parut
հուն. πέρυσι (ղոր. πέρυτι)
հ. իսլ. fiorð «հերու, անցյալ տարի»
Մատենագիտություն
H. AG 467; Աճ. ՀԱԲ 89
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՐՔԵԼ «դուրս անել, վանել, հերքել, մերժել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *perk- «ցնցել, ոտքով դեն հրել, թպրտալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)p(h)er-) *-k- աճականով
*-k- աճականով: հայերենից, այլ զուգահեռներ չունի. *perk'- «պատռել, ճեղքել, փորփրել» արմատը պիտի տար *հերս-, *pers արմատից ծագող փորձ բառի նախաձեւը պարզ չէ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերքիչ, հերքութիւն, հերքումն, դիւրահերքելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. spark «ոտքով հրել»