Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1700 բառահոդված (էջ 39/170)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 209, սյունակ 1 Էջ 209
ԵԶՆ (-ին, -անց) «եզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ag'h- «խոշոր եղջերավոր անասուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *eg'h-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եզնանոց, եզնալուծ, եզնակ, եզնախոյ, եզ(ն)ող, եզնիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդ.
ahē-
«կով»
ավ.
azī
«երեք տարեկան կով»
մ. հոլ.
ag
«խոշոր եղջերավոր անասուն, ար...»
Էջ 210, սյունակ 1 Էջ 210
ԵԹ I «միայն (՞)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *et- դերանվանական արմատից
առկա է նաեւ եթէ-ի մեջ. թ-ի համար հմմտ. նույն արմատից ծագող *i-t(h), որ առկա է *itthā «այստեղ, այնտեղ», *itthám «այսպես, այդպես», լատ. item «այսպես, այսպիսով» բառերում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ետեթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
item
«այսպես, այսպիսով»
Էջ 210, սյունակ 1 Էջ 210
ԵԹԻԱ (-այց, -ւաց) (եթիա, էթիա, եթւայ) «հողմաձուկ, ձկնկուլ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. αἴθυια
Մատենագիտություն
H. AG 347; Աճ. ՀԱԲ 7
Էջ 210, սյունակ 1 Էջ 210
ԵԼ -ի, -ից «ելնելը, ելք, ընթացք, ավարտ, հաջող ավարտ, արեւածագ, արեւելք, բխում, հետույք, մորթի, ծակոտի, ծախս, հեռանալը, հրաժարում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el- (անմիջական նախաձեւ՝ *ele-/lā-, *el-ei-, *el-eu-) հիմքային ձեւերով, ընդ որում՝ *el-eu-ghe > ելոյզ
ընդել-ը գրված է նաեւ ընտել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ելանել, ելեմուտ, ելամուտ, ելանելի, ելուստ, խաչելեալ, խաչելութիւն, վերելակ, վերելք, ելուն, ելակետ, ելարան, զելանել, ընդելանիլ, ընդելակից, անընդել, մարղընդել, ձեռնընդել, ելուզանել, ելոյզ, ելուզումն, ելուզակ, եղուզակ, յեղուզակ, մարդելոյզ, նախելուզակ, ընդելուզանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ελθω
հուն.
ελατιω
«քշել»
հ. իռլ.
luid
«գնում էր» (<*ludhe)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 8-9; Pok. IEW 306-307
Տե՛ս նաեւ
Էջ 211, սյունակ 1 Էջ 211
ԵԿ (գալ բայի կատարյալում եւ սրանից կազմվող ձեւերում), -ի, -իր, -ն, -եկ. (գոյ.) -ի, -աց, ուշ`-ից «գալուստ, եկվոր, եկամուտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *guem- «գնալ, գալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *e-guem-t > *e-guen-t) եկ (= հ. հնդկ. á-gan)
Բնիկ հնդեւրոպական` *guem- «գնալ, գալ» արմատից. *e-guem-t > *e-guen-t > եկ (= հ. հնդկ. á-gan).
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եկամուտ, եկակոչ, եկումն, դեռեկ, ինքնեկ, նորեկ, երբեկ, նախեկող, ուղեկեալ, շեկ, զեկուցանել, իրազեկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
á-gām
հուն.
ε-βην
գոթ.
qiman
«գալ»
գոթ.
qums
«գալուստ» < *ku m-is
թոխ. A
käm, kum
թոխ. B
kēm, kam
«գալ»
Մատենագիտություն
H. AG 441; Աճ. ՀԱԲ 12; Pok. IEW 464
Էջ 211, սյունակ 1 Էջ 211
ԵԿԵՂԵՑԻ (-ւոյ, -եաւ) «ժողովուրդ, բազմություն, հավաքույթ, հավատացյալների հավաքույթ, տաճար, եկեղեցի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. εκκλησία
(հին) ... ησι > - եցի անցումով, որ ժողովրդական ստուգաբանության արդյունք է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եկեղեցական, եկեղեցանալ, եկեղեցաշեն, եկեղեց(ե)պան, նախեկեղեցի
Մատենագիտություն
H. AG 347; Աճ. ՀԱԲ 12-13
Էջ 212, սյունակ 1 Էջ 212
ԵԿՂԵՍԻԱՍՏԷՍ (եկ(կ)լեսիաստես, եկ(կ)լեսիաստէս) «քարոզիչ, ժողովող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. εκκλησιαστής
Մատենագիտություն
H. AG 347; Աճ. ՀԱԲ 13
Էջ 212, սյունակ 1 Էջ 212
ԵԿՈԾԱՆ (եկուծան, եկոյծան) ««զանկ/զուածաբար» (= գ-անկուած «գործվածք, հյուսվածք», + -արար «անող», այսինքն՝ «ջուլհակ»)» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ավանդված է հյց. զեկոծան (զեկուծան, զեկոյծան) ձեւով: Թերեւս ինչ-որ *անկուածան բառի կամ անկուծարար-ի աղավաղումը:
Էջ 212, սյունակ 1 Էջ 212
ԵՂԱՐ II (ուշ՝ եղեր) «ողբ, լաց, կոծ»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղարամայր, եղերամայր, եղամայր, եղերական, եղերերգ
Էջ 213, սյունակ 1 Էջ 213
ԵՂԵՐ «բերգութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *lā- «բնաձայնական» (անմիջական նախաձեւ՝ *lā-ro-)
բնաձայնական արմատից. գուցէ նաեւ հայ. լամ։ Աւելի քիչ հաւանական է կապը հնդեւրոպական *el- բնաձայնական արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղերերգակ, եղերերգական, եղերերգու, եղերերգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
lamentum
«լաց, կոծ, ողբ»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 62-63