Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«մի» որոնման արդյունք՝ 2396 բառահոդված · Էջ 39 / 240
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 152, սյունակ 1 Էջ 152
ԳԱՐԻԿՊԵՏ «պարսկական պետական մի աստիճան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞) (բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 522) հնարավոր է համարում նույնացնել կողպետ բառի հետ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 522
Էջ 152, սյունակ 1 Էջ 152
ԳԱՐՇԱՊԱՐ (-ի, -աց) «կրունկ, ոտքի հետք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
պար-ը ծագում է *padh(a)- «ոտք» ձեւից (Ջահ. ՊԲՀ 1995, 2, 183): Կասկածելի է Փերիխանյանի կողմից գարշ-ի բխեցումը garš-<հ.-ե. *ghrs- արմատից՝ գարշապար «կոշտ (մաս ոտքի)» մեկնությամբ (Периханян, МЭСДЯ 42-43):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նեղագարշապար
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 183; Периханян, МЭСДЯ 42-43
Էջ 153, սյունակ 1 Էջ 153
ԳԱՒԱՌ «տարածամաս՝ նահանգ, նահանգամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ghēu- «հորանջել, լայն բանալ, լայն բացվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ghāu-)
որ միացւում է *ghēu- «հորանջել, լայն բանալ, լայն բացւել» արմատի հետ (Pok. IEW 1, 449), բայց պէտք է առանձնացնել որպէս հայ-գերմանական զուգաբանութիւն (հմմտ. հ. վ. գ. gawi «երկիր, երկրամաս»)։ Անհաւանական է բխեցումը կովկասեան աղբիւրից՝ վրաց. gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք»։ Անհաւանական է կապը նաեւ աւ. Gawe երկրանւան հետ, եթէ սա հնդեւրոպական յիշեալ արմատից չէ։ Որեւէ կապ ունի՞ արդեօք հայ. բառի հետ մ. պ. pargavār «շրջապատ, կողմ» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաւառակ, գաւառական, գաւառակողմն, գաւառակոյտ, գաւառապետ, գաւառապետութիւն, բարձրագաւառ, բնագաւառ, չարագաւառեայ, վերնագաւառ
Նոր՝
ծայրագաւառ, գաւառաբարբառ, գաւառաբանութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. gawi «երկիր, երկրամաս»
վրաց. gawari «տեսակ, ցեղ, ընտանիք» (անհավանական է)
Մատենագիտություն
Pok. IEW 449; Աճ. ՀԱԲ 527
Էջ 153, սյունակ 1 Էջ 153
ԳԱՒԱՐՍ (կաւարս, կապարս) «հացազգի մի բոյս՝ սորեկ, բուրիմ» (բուսաբանություն)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. gāvars
Մատենագիտություն
H. AG 126; Աճ. ՀԱԲ 528
Էջ 153, սյունակ 1 Էջ 153
ԳԱՒՃԱԿ (գօճակ, կաւճակ, կօճակ) «մի ծաղիկ» (բուսաբանություն)
Ծագումն անհայտ է
Էջ 154, սյունակ 1 Էջ 154
ԳԵՀՈՆ (գոհոն, դեղհուկ, դեղակ) «մի թռչուն»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 156, սյունակ 1 Էջ 156
ԳԵՆԳԻՒՆԵ ««մի բույս» (ԲՀ՝ «բոբոյ արմատ»)»
Փոխառություն
Էջ 156, սյունակ 1 Էջ 156
ԳԵՏ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց) «գետ, մի եղանակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uedo- «խոնավացնել, հոսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *au(e)-, -ed-, -er-) արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գետաքար, գետավէժ, գետափն, գետաքար, գետեզր, գետամէջք, գետառ, գետմոխս, խեցգետին, ձիագետին, միջագետք
Նոր՝
գետաբերան, գետափնեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ύδωρ
փռյուգ. βεδυ
գոթ. wato
հ. սլ. voda «ջուր»
Մատենագիտություն
H. AG 434; Աճ. ՀԱԲ 537
Էջ 157, սյունակ 1 Էջ 157
ԳԵՐԱՆ (-ի, -աց, ուշ՝ -ից) «գերան, մարդակ, մի օդերեւոյթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «լաստենի. գերան. ձող» (անմիջական նախաձեւ՝ *uerŝnā- *uer(ն)nā-)
հիմքից։ (հայ-ալբանա-կելտական զուգաբանութիւն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերանալից, գերանալիր, գերանակիր, գերանաձեւ, գերանանալ, բազմագերան, բնագերան, մայրագերան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. verrε «լաստենի»
բրետ. gwern «կայմ. լաստենի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 540; Pok. IEW 1169
Էջ 157, սյունակ 1 Էջ 157
ԳԵՐԴԱՍՏԱՆ (-ի, -աց) «ծառաների եւ գերիների ամբողջութիւն, ինչք, կալուածք, ընտանիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gher- «ցանկապատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gher-dh-) -(ա)ստան ածանցով
իրանական միջնորդութեամբ՝ արմատից։ (սխալ ստուգաբանութեամբ՝ գերդաստուռն)։ (իրանական միջնորդութեան վարկածը հեղինակինն է) :
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերդաստակական, գերդաստանիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
փռյուգ. gordum «քաղաք»
հուն. κορθίς «կոյտ. բազմութիւն»
գոթ. gards «տուն»
հ. անգլ. geard «բակ»
հ. սաքս. gard «բնակարան» (հզն.)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 541