Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 373, սյունակ 1
ԿԱԼ
II
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի)
«կալ, կալսելու տեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, թեքել, կորանալ, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ̯i-lo-)
նման է հ. հնդկ. khala «կալ» բառին, բայց դժվարութիւն է հարուցում հնչիւնական անհամապատասխանութիւնը, եթե մենք գործ չունենք կաղ-խեղ տիպի համապատասխանութեան հետ՝ *(s)kel- «ծռել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կալորայ,
կալոտի,
կալատեղ,
կալապետ,
կալսել,
կալածեւ,
կալամէջ,
կալատէր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
khala «կալ»
Մատենագիտություն
Mayrhofer, KEWA 305
Էջ 374, սյունակ 1
ԿԱԿԱԶ
«կակազ, ընդհատախոս, բոթով»
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *gang-
Բնաձայնական կրկնավոր կազմություն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կակազել,
կակազոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
гугня «կակազ»
հ. հնդկ.
gúñjati «բզզում է»
հ. հնդկ.
gañja «արհամարհանք, ծաղր»
հուն.
γογγυζω «բրթմնջալ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 352
Էջ 375, սյունակ 1
ԿԱՀ
(-ու, -ի, -ից)
«գործիք, կարասի, գոյք»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *kʷer-
«անել, կերտել, ձեւաւորել»
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *karh, *karθra
հնդեւրոպական *kʷer- «անել, կերտել, ձեւաւորել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կահակալ,
կահավար,
կահակիր,
կահաւորութիւն,
կահել,
կահամուտ,
կահաւորել,
կահկարասի,
կահավաճառ,
կահագործութիւն,
կահոյք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. (< իրան.)
կերտել
հայ.
ճար
հայ.
ճարտար
Էջ 376, սյունակ 1
ԿԱՂԱՂ
(ներգ. ի կաղաղի)
«որջ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gol-
«ապաստարան, անասունների ապաստարան»
արմատից
Հնարավոր է խաղաղ բառի համեմատությունը սրա հետ՝ կ/խ հերթագայությամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաղաղանք,
կաղաղանալ,
կաղաղոց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γωλεός «փոս, բույն, որջ»
լիտվ.
gu-lis «անկողին. որջ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 492
Էջ 376, սյունակ 1
ԿԱՂԱՄԱՍ(Ի)
(կաղամադի, կաղամահի)
«բարդի դողդոջուն»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ ուրարտերեն (՞)
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 492) համարում է փոխառություն ուրարտերենից (խալդերենից), բայց հմմտ. թրակ. (էդոնների ցեղում) kalamín-dar «սոսի, չինարի» (dar «ծառ»):
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 492
Էջ 376, սյունակ 1
ԿԱՂԱՔԵԼ
(կաղուիլ, կրուիլ)
«կուչ գալ, կծկվել, սառչել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«սառչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *geldu-, *gel(ō)-)
արմատից
թերեւս բաղադրված *gel- «գնդ(վ)ել» արմատի հետ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γελανδρον «սառը, պաղ»
լատ.
gelū «սառնամանիք»
խուլ.
kala «ցուրտ լինել, սառչել»
հ. հնդկ.
gula «գնդակ»
ռուս.
желвак «ուռուցք, ելունդ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 495;
Ջահ. ՀԼՊ 124
Էջ 377, սյունակ 1
ԿԱՂԿԱՆՁԵԼ
«կաղկանձել, վնգստալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gal-
«կանչել, ճչալ»
ունի նաեւ *glag- ձեւը
Կրկնավոր կազմություն՝ կազմված արմատի վերջի բաղաձայնական տարնմանությամբ եւ ուշ՝ կաղ- եւ կանձ (տե՛ս) արմատների բարդությամբ։ Առաջինը հազիվ թե գա հնդեւրոպական *gal- «կանչել, ճչալ» արմատից, որն ունի նաեւ *glag- ձեւը։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 496) բուն արմատական ձեւն է համարում կանձ-ը, որ, ըստ նրա, հանդես է գալիս կնճաձայն բառի մեջ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաղկանձողական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 496
Տե՛ս նաեւ
Էջ 377, սյունակ 1
ԿԱՃԱՌ
(կայճառ)
«խումբ, բազմություն, համախումբ, ժողով»
Ծագումն անհայտ է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաճառանոց,
ճառական,
կաճառորդ,
բյուրակաճառ,
կաճառիլ,
երկնակաճառ,
կաճառախիտ
Էջ 378, սյունակ 1
ԿԱՄԱԿ
(-ի, -աց)
«ախորժելի, ախորժելի բան, համով ուտելիք»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. kāmak
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կամակութիւն,
անկամակութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 163;
Աճ. ՀԱԲ 499
Էջ 380, սյունակ 1
ԿԱՅԾ
(-ի, -ից)
«կայծ, խարույկ, կարկեհան, նռնաքար»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *gʷhēi-
(անմիջական նախաձեւ՝ *gʷēidi-)
*-d ածականով
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 506) հնարավոր է համարում բխեցնել հնդեւրոպական *gʷhēi- արմատի *gʷēi- հնարավոր տարբերակից` *-d ածականով (gʷēidi- > կայծ)։ Կասկածելի է նաեւ համեմատությունը *skāi-(d)- «լուսավոր» արմատից ծագող խայտ արմատի հետ` կ/խ հերթագայությամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կայծակն,
կայծակել,
կայծքար,
կայծի,
կայծոռիկ,
կայծակ,
առկայծել,
եռանդնակայծակ,
կիծուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
gaidrùs
հուն.
φαιδρός «պայծառ, լուսավոր, զվարթ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 506
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։