Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հետ» որոնման արդյունք՝ 1179 բառահոդված
· Էջ 38 / 118
Էջ 282, սյունակ 1
ԺՊԻՏ
(ժմիտ, ժմբիտ)
«քմծիծաղ, ժպիտ»
Ծագումն անհայտ է
Նմանությունը հնդեւրոպական *gʷhemb- «ուրախ ցատկոտել» արմատի հետ պատահական պետք է համարել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ժպտիլ,
ժմտիլ,
ժմբտիլ,
ժպտումն,
ժպտական,
բարեժպիտ
Նոր՝
ժպտալից, ժպտուն
ժպտալից, ժպտուն
Էջ 283, սյունակ 1
ԻԴՈՍ
II
«ձեւ, արտաքին տեսք, կերպարանք»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ հուն. είδος (՞)
(շփոթությամբ ίδος-ի հետ՞)
շփոթությամբ ίδος-ի հետ՞
Մատենագիտություն
H. AG 350;
Աճ. ՀԱԲ 238
Էջ 284, սյունակ 1
ԻՂՁ
(-ի, -ից)
(ըղձ-, ղձ-)
«իղձ, բաղձանք, աղոթք, կախարդ, հմայող»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *elk-
«փափագել, տենչալ, ըղձալ»
հ.-ե. արմատ՝ *uel-
«փափագ, իղձ, բաղձանք»
Հնդեւրոպական ծագման վարկածները կապված են հնչիւնական կամ իմաստային դժուարութիւնների հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըղձ(ան)ալ,
ըղձապատում,
ըղձութիւն,
ըղձակերտ,
նախիղձիկք,
դձանալ,
դձալի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
ալկատ «փափագել, տենչալ, ըղձալ» (ալկատ)
հայ.
զեղձ «փափագ, իղձ, բաղձանք»
Էջ 285, սյունակ 1
ԻՄՈՎՍԱՆՆ
«իմ տկար կարողութեամբ, ուժերս ներածին չափով»
Ստուգաբանություն
Կազմուած է իմով+ս+ան-ն ձեւով, ինչպէս իւրեանցանն․ հետագայում համաբանութեամբ կազմուել են մերովսանն, ձերովսանն, իւրովսանն ձեւերը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մերովսանն,
ձերովսանն,
իւրովսանն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 242
Էջ 286, սյունակ 1
ԻՇԽԱՆ
(-ի, -աց)
«իշխան, իշխող, տեր, պետ, կառավարիչ, զօրաւոր մարդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական աղբիւր *xšān(a)
(ավելի քիչ հաւանական է)
Աղբյուր՝ պրթ. xšayant (xšynd)
(ավելի քիչ հաւանական է)
«իշխան»
Հաճախակի համեմատւում է խեթ. išha «տեր» բառի հետ, որ աւելի քիչ հաւանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իշխանական,
իշխանաբար,
իշխանութիւն,
անիշխանութիւն,
ինքնիշխան
Նոր՝
իշխանավայել, անիշխանական
իշխանավայել, անիշխանական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրթ.
xšayant (xšynd) «իշխան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 246
Էջ 288, սյունակ 1
ԻՐԵՆԱՐՔԱՅ
«հաշտարար դատավոր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ειρηνάρχης
երկրորդ մասով արքայ բառի հետ բաղարկված
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 251
Էջ 292, սյունակ 1
ԼԱՏՐԱՍՏԵԼ
«բամբասել (՞)»
Անստույգ (՞)
Աղբյուր՝ լատ. latratus
(հազիվ թե)
«հաչոց, աղմուկ, հայհոյանք»
կապ ունենայ լատ. latratus «հաչոց, աղմուկ, հայհոյանք» բառի հետ (ի՞նչ ճանապարհով)։
Էջ 292, սյունակ 1
ԼԱՒ
(-ի, -աց)
«լավ. օգտակար, շահաւետ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *labh-
«բռնել, ունեցվածք, կալվածք»
արմատից: Հնարաւոր է համարւում նաեւ համեմատութիւնը հնդեւրոպական *lē(e)-/ləi- «ցանկանալ» արմատից ծագող հուն. λώϊος «աւելի լավ» բառի հետ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
լաւախաւս,
լաւանալ,
լաւիմաց,
լաւութիւն,
անլաւ,
բարելաւ,
քաջալաւութիւն
Նոր՝
լաւատեսակ, բարելաւել
լաւատեսակ, բարելաւել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
lābha «ձեռքբերում, օգուտ, շահ»
հուն.
λαφύρον «ավար, կողոպուտ»
լիտվ.
lōbis «հարստութիւն, գանձ»
լիտվ.
lābas «բարիք. բարի»
լատվ.
labs «լավ, բարի»
պրուս.
labs «լավ, բարի»
Մատենագիտություն
H. AG 451;
Աճ. ՀԱԲ 268;
Ջահ. ՀԼՊ 135;
Աճ. ՀԱԲ 268
Տե՛ս նաեւ
Էջ 294, սյունակ 1
ԼԵԹԻԼ
«թուլանալ, թմրել, վհատվել»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)leg-
«թույլ, հոգնած լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *leg-to-)
> լեթ
հ.-ե. արմատ՝ *kel-
«խփել, կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *klet-)
> լեթ
Կասկածելի է կապը *(s)leg- «թույլ, հոգնած լինել» արմատի հետ (*leg-to->լեթ)։ Հազիվ թե կապ ունենա նաեւ հնդեւրոպական *kel- «խփել, կտրել» արմատի հետ՝ *klet->լեթ (°)
Էջ 295, սյունակ 1
ԼԵՂՏ
«փիրտ, մրուր, աղտ, կեղտ»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե կապ ունենա *kel- «լուսավոր եւ մթին բիծ, գորշ, սեւ» արմատի հետ (*klel-d-°):
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։