Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 545 բառահոդված (էջ 38/55)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 543, սյունակ 1 Էջ 543
ՄՐՈՒԱՀԱՐ «հովհար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. marvaha
բաղարկված հայ. -հար-ի հետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 370
Էջ 543, սյունակ 1 Էջ 543
ՄՐՈՒՐ II «անցահարկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. murūr
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 370
Էջ 546, սյունակ 1 Էջ 546
ՅԱՂԹ «շատ, հսկա, քաջ, հաղթություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sel- «ոստնել; վերցնել, բռնել»
Հնդեւրոպական ծագման վարկածները հավաստի չեն, եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 633-634) համեմատում է լատ. saltus «ոստյուն» բառի հետ եւ բխեցնում հնդեւրոպական *sel- «ոստնել» արմատից, որ անհավանական է։ Քիչ հավանական է բխեցումը նաեւ *sel- «վերցնել, բռնել» արմատից, որ իմաստով կարծես ավելի մոտ է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաղթել, յաղթական, յաղթանակ, յաղթահասակ, յաղթահարել, յաղթանդամ, յաղթազօր, յաղթկու, յաղթուկ, մեծայաղթ, դժուարայաղթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
saltus
«ոստյուն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 633-634
Էջ 548, սյունակ 1 Էջ 548
ՅԱՌԵԼ -իլ, -ուլ «հառել, մեկնել, սեւեռել, անթթիթ նայել (-ուլ) «կախվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «հարմարեցնել, կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ar-s-) յ- նախածանցով
յ- նախածանցով բնիկ հնդեւրոպական՝ *ar-s-` *ar- «հարմարեցնել, կապել» արմատից, որից նաեւ հայ. առնել «առնել» (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յառումն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 548, սյունակ 1 Էջ 548
ՅԱՏԱԿ (ատակ), -ի, -աց «հատակ, ներքնամաս, գետին, հող, հայրենիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pedo- «ոտք»
բնիկ հնդեւրոպական՝ *pedo- «ոտք» արմատից, որից նաեւ հետք, ոտք-ք (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յատակել, յատակաբուխ, սալայատակ, անյատակ, հիմնայատակ, քարայատակ, հարթայատակ, կարծրայատակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
հետք
հայ.
ոտք-ք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 386
Էջ 548, սյունակ 1 Էջ 548
ՅԱՐ «կից, կցված, միացած, նման, հարմար, պատշաճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «կցել, միացնել, հարմարեցնել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յարել, յարեցուցանել, յարնչիլ, յարեւնալ, յարեւումն, միայար, մշտայար, շարայարել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άρμός
«կցվածք, հոդ»
լատ.
arma
«զենք, գործիք»
հ. սլ.
yarmo
«լուծ»
թոխ. B
yarm
«չափ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 389; Pok. IEW 58
Էջ 549, սյունակ 1 Էջ 549
ՅԱՐԱՅ «հարավ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 549, սյունակ 1 Էջ 549
ՅԱՐԴ (-ի, -ից) (մ. հայ. յերդ) «հարդ, դարման»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յարդիլ, յարդ(ա)գող, յարդի, յարդատեսակ, յարդալից, յարդախառն, յարդանոց
Էջ 549, սյունակ 1 Էջ 549
ՅԱՐՄԱՐ «հարմար, պատշաճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar- «միացնել, հարմարեցնել, հարմարվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ar-m-)
արմատից, որից նաեւ յար (տե՛ս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յարմարիլ, յարմարումն, յարմարական, անյարմար, երեքյարմար, բազմայարմար, գեղայարմար, գեղեցկայարմար, դյուրայարմար, զուգայարմար
Տե՛ս նաեւ
Էջ 550, սյունակ 1 Էջ 550
ՅԱՒԷԺ (-ի, -ից) (յաւէրժ) «հաւերժ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *yāvēž
Փոխառութիւն՝ իրանական աղբիւրից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յաւէժանալ, յաւէժութիւն, յաւէժակայ, յաւէժաբար, յաւերժահարսն, յաւերժաձիգ, յաւերժահիշատակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
yavaējī
«յաւերժակեաց»
Մատենագիտություն
H. AG 198; Աճ. ՀԱԲ 392