Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված · Էջ 38 / 200
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 159, սյունակ 1 Էջ 159
ԳԷԵՂԱԴՐԵԼ «վրիպել» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Անստոյգ բառ:
Էջ 159, սյունակ 1 Էջ 159
ԳԷԶ (գեզ, գիզ) (գեզ, գիզ) «արատ, բիծ, ճեղք, ճեղքվածք, պատռվածք»
Ծագումն անհայտ է
Աղբյուր՝ ակկադ. gazāzu (հազիվ թե) «խուզել»
Աղբյուր՝ ակկադ. gizzu(m) (հազիվ թե) «խուզում»
Հազիվ թե որեւէ կապ ունի ակկադ. gazāzu «խուզել», gizzu(m) «խուզում» ձեւերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիզակն, անգէզ, գեզութիւն, գզել, գզիլ, անգիզ, բրդգզել, բրդագզել, գզզել, գզգզել, գզվտիլ
Էջ 159, սյունակ 1 Էջ 159
ԳԷՋ (գէճ) -ոյ (գէճ) «խոնավութիւն, թացութիւն, խոնավ, բաց, վավաշոտ, ցանկասեր, ականջի կեղտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *guheid- «հեղուկ, խոնավ» (անմիջական նախաձեւ՝ *guhoidhio-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *guhoidhio-` *guheid- «հեղուկ, խոնավ» արմատից: հմմտ. հ. սլ. židŭkŭ «հեղուկ, ջրիկ» (հայ-սլավոնական զուգաբանություն):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գիջութիւն, գիջագոյն, գիջակն, գիջագործ, գիջալից, գիջին, գիջանալ, գիժագոյն, գիժական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ. židŭkŭ «հեղուկ, ջրիկ» ((հայ-սլավոնական զուգաբանություն))
Էջ 160, սյունակ 1 Էջ 160
ԳԷՍ II «քիվ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. γεῖσος
Ավելի քիչ հաւանական է նոյնութիւնը հայ. գէս «երկար մազ» բառի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ախաւեղագէս
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 97
Էջ 160, սյունակ 1 Էջ 160
ԳԺՏԵԼ (գժդ-) ««բարկացնել, նեղացնել» (գժտիլ «խռովել, նեղանալ»)»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
Թերեւս կապ ունի գժմ(ն)իլ բայի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գժտութիւն, գժդութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 161, սյունակ 1 Էջ 161
ԳԻՆԴ -ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից) (գինտ) «ականջօղ, մանյակ, շրջանակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uendh- «պտտել, շրջել, շուռ տալ, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uendha-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդապաճոյճ, գնդակալ, գնդակ, գնդաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vandhúra- «կառքի նստատեղ» (*«կառքի կողով»)
գոթ. windan «ոլորել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 557; Pok. IEW 1148
Էջ 162, սյունակ 1 Էջ 162
ԳԻՐ (-ոյ) «տառ, գիր, գրվածք, գրություն, գիրք, նկար, վերագրում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «պատռել, քերել, ճղել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uēro-)
արմատից, որ այլ լեզուներում առկա է միայն ածականներով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գրել, գրիչ, գրագետ, գրագիր, գրաձեւ, գրեղեն, գրապան, գրչություն, արագագիր, 메հենագիրք, որդեգիր, բնագիր, գեղագրել, նշանագիր, համագրել, ձեռագիր, երկաթագիր, տարագիր
Նոր՝
գրադարան, գրախանութ, գրականագետ, գրամանաչ, գրասենեակ, գրավաճառ, գրատուն, գրչածայր, գրչակոթ, գրչահատ, կենսագիր, կենսագրութիւն, բողոքագիր, անդորրագիր, վաւերագիր, տպագիր, բեւեռագիր, սեպագիր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. գերծուկ
պրուս. zedo «ակոս»
շվեդ. բրբ. zota «փորփրել»
հ. հնդկ. vrháti «շորթում է, կորզում է, խլում է»
հ. հնդկ. vrscati «քերթում է, հերձում է, ճեղքում է»
գոթ. writs «գիծ»
հ. անգլ. writ «գիր»
հ. անգլ. wrītan «գծել, գրել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 561; Ջահ. ՀԼՊ 151
Էջ 162, սյունակ 1 Էջ 162
ԳԻՒՂ (-ի, -ից, գեղջ, ի գեղջէ) (գեղ, գեաւղ, գեօղ, բրբ. գեղ) «գյուղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *ueik'- «տուն-բնակատեղ, աւան» (անմիջական նախաձեւ՝ *ueik'li-)
Կան վերակնգնման հնչիւնական դժուարութիւններ, բայց *k'h>ւղ անցման համար հմմտ. *smak'hru> մաւրու-ք. գեղջ ձեւի համար կարելի է թերեւս ենթադրել *ueik'li-as>գեղջ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղաքաղաք, գյուղատնտեսութիւն, գիւղեան, գյուղախումբ, գեղեան, գյուղաբնակ, գեղաստանեայք, գյուղական, գեղորեք, գյուղանկար, գեղջեայ, գեղջկական, գեղջաւագ, գեղջկուհի, անգեղ, քաղաքագիւղ, լեռնագիւղ
Նոր՝
գիւղացի, գիւղատնտես, գիւղատնտեսական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. vīlla «քաղաքից դուրս գտնվող տուն, գյուղական տուն, ամառանոց» (<*uoik-slā-)
հ. հնդկ. viś- «բնակատեղ, տուն»
հուն. οἶκος (Ϝοῖκος) «տուն»
լատ. vicus
գոթ. weihs «գյուղ»
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳԳԻՂ «թիթեռնածաղկավոր մի բույս» (բուսաբանություն)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uēl- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uēl- > գիղ) կրկնությամբ՝ գգիղ
կրկնությամբ՝ գգիղ։ Ճիշտ չէ կապել կ(ի)կիլ-ի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. գեղձ «բաղեղ»
հայ. գաղձն
հայ. գալար
բրբ. գլգիլ (կլկիլ) «կորեկանման մի բույս»
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳԳԻԿ (գզուկ) «նետի ծայր»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ։ Կապը հնդեւրոպական *uēl- «պտտել, ոլորել» արմատի հետ (որտեղից՝ գելում, գիլ (*uēli-g’h > *գեղից+իկ)) քիչ հավանական է։
Տե՛ս նաեւ