Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 471 բառահոդված (էջ 37/48)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 585, սյունակ 1 Էջ 585
ՇԵՌ «մեզ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sk'er- «արտաթորություն, կղկղանք, գոմաղբ» (անմիջական նախաձեւ՝ *skher-)
որտեղից՝ հայ. ցեռ: Հին ձեւը կարող էր -ճ ունենալ, որից առաջ եղել է ռ-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շռատ, շռծակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ցեռ
ավ.
sairya
«գոմաղբ»
հուն.
σκώρ
«կղկղանք, գոմաղբ»
լատ.
muscerda
«խոզի աղբ»
ռուս.
срать
«կղկղել»
ռուս.
мусор
«աղբ»
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԷՆ (-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից) «շինվածք, շինություն, գյուղ, ավան, մարդաբնակ, ուրախ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *šēn
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շինել, շինութիւն, շինական, շինականաշէն, շինակեաց, շինամէջ, շինարար, շինասէր, անշէն, նորաշէն, մարդաշէն, բարեշէն, խորանաշէն, մեհենաշէն, շինարարական, շինարարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
šayana
«բնակատեղի»
սողդ.
šēn
«հանգստավայր»
Մատենագիտություն
H. AG 213; Աճ. ՀԱԲ 513
Էջ 587, սյունակ 1 Էջ 587
ՇԻՂ (-ոյ) (շեղ, շիտ) «շիւղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kel- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhel-)
որտեղից նաեւ ցելուլ (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շղաբեր, շիղաբեր, շղաբերել, շիղադէտ, շիղահան
Տե՛ս նաեւ
Էջ 588, սյունակ 1 Էջ 588
ՇԻՏԱԿ «ուղիղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skei-d- «կտրել, անջատել»
Հնարավոր է կապը հնդեւրոպական *skei-d- «կտրել, անջատել» արմատի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիտակել, ստեղնաշիտակ, գեշաշիտակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
чистый
«մաքուր»
Էջ 592, սյունակ 1 Էջ 592
ՇՈՃ II «դատարկ, ունայն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(k(h)ed- «ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *k*edio-) k*edio- > շոճ
կապ ունենայ հնդեւրոպական արմատի հետ, որտեղից շերտ բառը (*skhed-ri)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շոճմտութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 593, սյունակ 1 Էջ 593
ՇՈՒԻ (բ. շվի) «սուլիչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'er- «սուլել»
այստեղից է բխեցվում (Pok. IEW 1, 628) շչել բայի արմատը:
Մատենագիտություն
Pok. IEW 628
Տե՛ս նաեւ
Էջ 593, սյունակ 1 Էջ 593
ՇՈՒԿԱՅ «փողոց, հրապարակ, վաճառատեղի, շուկա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. šūqā:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շուկայմէջ, շուկայական, շուկայատեղի, շուկայիկ
Մատենագիտություն
H. AG 314; Աճ. ՀԱԲ 533
Էջ 596, սյունակ 1 Էջ 596
ՇՌԱՅԼ «շռայլ շռայլություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «ցատկել, շուրջը ցատկել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skher-s-) -այլ ածանցով
*-այլ* ածանցով. (հմմտ. *մռայլ*), որտեղից նաեւ *ցիր*.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շռայլել, շռայլություն, շռայլական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kirati-
«ցանում է, շաղ է տալիս, թափում է, նետում է, շպրտում է»
մ. վ. գ.
schrren
«ցատկեցնել, ցրել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 605, սյունակ 1 Էջ 605
ՈՏՆ -ին, -ամբ, ոտք, -ից «ոտք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pod- «ոտք» (անմիջական նախաձեւ՝ *pod-m-) *pod-/pəd- արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոտնակապ, ոտնակապել, ոտնառ, ոտնատեղի, ոտանաւոր, հետիոտն, անոտք, լեռնոտեայք, անոտեայ, քարըմբռոտել, ոտնաձայն, խոչընդոտն, ճիոտն, արագոտն, եղնոտն, բազմանոտանի, չորքոտանի, երկոտանի, երեքոտանի, եռոտանի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pad
ավ.
paθ-
հուն.
πούς (սեռ. ποδός)
գոթ.
fōtus
խեթ.
pata-
«ոտք»
Մատենագիտություն
H. AG 482; Աճ. ՀԱԲ 573-574
Էջ 609, սյունակ 1 Էջ 609
ՈՐՍ (-ոյ) «որսորդություն, որս, որսի կենդանի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pork'- «ձկան որս» (անմիջական նախաձեւ՝ *pork'os)
«ձկան որս» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որսալ, որսալի, որսաբանել, որսակից, հատորս, ձկնորս, մկնորսակ, որսորդ, որսատեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πóρκος
«ուռկան» հայ-հունական զուգաբանություն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 588