Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ափ» որոնման արդյունք՝ 871 բառահոդված
· Էջ 37 / 88
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԱՓԱՆՔ
«Կշեռք համաստեղություն»
(աստղաբաշխական)
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ արեւել. թրք. qapan
Փոխառություն թյուրքական աղբյուրից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 353
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԱՓԱՐ-
(խարափ-)
«թավ, հաստ (ձայնի մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)ep-
«կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khəph-)
*k>kh եւ *p>ph անցումներով
Կապ ունենա հնդեւրոպական արմատի հետ՝ *k>kh եւ *p>ph անցումներով (*khəph- > խափ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խափարական,
խափարաձայն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԱՓԻԹ
(խաբըտ)
«երեսնակ, անիծած ծաղիկ»
(բուսաբանական)
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ արաբ. γāfīt
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 354
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԱՓՇԻԿ
(խաբշիկ)
«եթովպացի, հաբեշ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրան. *xabašīk
Փոխառության աղբյուր՝ պ. habašī
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *xabašīk։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
habašī
Մատենագիտություն
H. AG 159;
Աճ. ՀԱԲ 354
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԱՓՉՈՒՐ
(փախչուր, ղփչուր, ղափչուն < *ղափչուն)
«ոչխարահարկ»
Էջ 327, սյունակ 1
ԽԵՆԵՇ
(խենեշ, խենեշ)
«թուլամորթ, մեղկ, գոփ, շվայտ, վատ, զազիր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ken-
«քերել, տրորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khen-eskh-)
Բնիկ հնդեւրոպական` *khen-eskh-` *ken- «քերել, տրորել» արմատից: Եթե ճիշտ է այս ստուգաբանությունը, ապա վրաց. xeneši «վատ, զազիր, անպիտան» բառը փոխառություն է հայերենից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խենեշանալ,
խենեշութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
hnasqus «թույլ, փափուկ, քնքուշ»
հ. անգլ.
hnesce «փափուկ, փափուկ, թույլ»
հ. վ. գ.
(h)nascōn «վայելել»
հուն.
κιναιδος «անառակ, գոփ, շվայտ մարդ»
Մատենագիտություն
Ջհայկյան, ՕԻԱՊԱՅ 112
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԵՇ
«կողքին, մոտ, «մի խեցեմորթ»»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kei-t-
«կտրել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *kheitio-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեշափառ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
skaidan «բաժանել, անջատել»
հ. վ. գ.
suida «սրի պատյան, բաժանում, սահման»
մ. վ. գ.
scheit «բաժանում, ջրբաժան»
մ. վ. գ.
schit «բաժանում, տարբերություն»
ռուս.
щит «վահան»
ռուս.
защитить «պահպանել»
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՏ
«խիտ, հոծ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ai-d-
«խփել, հրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khid-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խտութիւն,
խստանալ,
խստաբար,
խիտամայրի,
խիտասաղարթ,
թանձրախիտ,
տերեւախիտ,
բազմախիտ,
ոստախիտ,
թաւախիտ,
անտառախիտ,
խտաչափ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
khēda- «ճնշում, ծանր բեռ»
հ. հնդկ.
khidáti «պոկում է, սեղմում է»
հայ.
խիստ (*t ածականով)
հայ.
խիթ
հայ.
խթել
հայ.
խեթ
Մատենագիտություն
Scheftelowitz, BB 32;
Meillet, Dial. I.-E. 57
Էջ 332, սյունակ 1
ԽԻՐՏ
«խրտնած, վախեցած»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *khēr-d-
«ցատկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ (s)ker-(d)-)
*k > *kh անցմամբ: Շեֆտելովիցը (BB 28, 312) կապում է խայթ, խեթ ձեւերի հետ, որ հիշատակում է նաեւ Պոկոռնին (Pok. IEW 1, 917), բայց ավելի հակված է այն հանելու *khid-ro-ից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրտնել,
խրտուիլ,
խրտուիլակ,
խրտչան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κραδάω «թափահարել»
հուն.
κραδαίνω «թափահարել, շարժել»
կրավ.
— «դողալ»
մ. իռլ.
ceird «քայլք»
մ. իռլ.
skreoin «վախ»
հ. իսլ.
skjarr «վախկոտ, երկչոտ, վեհերոտ»
հ. իսլ.
skirra «վախեցնել»
հ. վ. գ.
schrecken «վեր ցատկեցնել, վախեցնել, խրտնեցնել»
Մատենագիտություն
Ջհաուկյան, ՕԻԴՊԱՅ 114;
BB 312;
Pok. IEW 917
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։