Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 2355 բառահոդված (էջ 37/236)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 141, սյունակ 1 Էջ 141
ԲՈՒՆՋ «բունճեռու պտուղ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bh(e)rem- «ցցվել, եզր, ծայր» (անմիջական նախաձեւ՝ *bh(e)remkio-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բունճի
Նոր՝
բունճենի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. frons, frondis «բուստ, սաղարթ»
մ. ն. գերմ. brām «մոշի թուփ»
Էջ 141, սյունակ 1 Էջ 141
ԲՐԷՏ (-ի, -աց) «բոռ, իշամեղու»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhōr- «բզզալ, դզզալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *bher-) +-էտ ածանց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայերեն կրէտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 472-473
Տե՛ս նաեւ
Էջ 142, սյունակ 1 Էջ 142
ԲՐՈՐ «պղտոր, խմորված, գինու նստվածք, դիրտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «ալեկոծվել, եռալ, խմորվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhū<sup>u</sup>r-) -որ ածանցով
-որ ածանցով, ինչպես՝ բեկոր, բոլոր, գլոր բառերում։ թերեւս նաեւ հայ. բուռն «ուժգին, սաստիկ», որ բաղարկվել է բուռն «բուռ. բռունցք, իշխանություն, զորություն» բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրբ. բրոր(վ)ել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. bhurati «արագ շարժվում է, ցնցվում է թպրտում է»
հուն. φύρω «խառնել, խառնշտորել»
հուն. πορφύρω «ալեկոծել»
լատ. fermentum «խմորում, խմորիչ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 116
Էջ 143, սյունակ 1 Էջ 143
ԳԱ (բրբ. գո-) «գալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uadh- «քայլել, գնալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *uadh-mi) dh-ի անկմամբ
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 500) *dh-ն համարում է աճական եւ գտնում, որ հայերենը պահպանել է մաքուր արմատ, սակայն նրա բերած խեթ. wai- «գալ» զուգահեռը հետազոտողները ավելի հակված են դիտելու որպես բաղադրյալ կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գալուստ, արեւագալ, զգալ, զգայուն, զգաստ, զգաւն, ապագայ, անգայ, բացագայայլ, յառաջագայայլ, շրջագայայլ, պարագայայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. vadō «գնալ, ուղեւորվել»
հ. անգլ. wadan «ճանապարհորդել, առաջանալ, ծանծաղուտով անցնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 500
Էջ 143, սյունակ 1 Էջ 143
ԳԱԲ II «կեռ, ճանկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghabh- «բռնել, վերցնել»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gabhásti- «ձեռք, բազուկ»
լատ. habeō «պահել, ունենալ»
լատ. habēna «փոկ, սանձ»
սլով. gabati «բռնել»
Էջ 143, սյունակ 1 Էջ 143
ԳԱԲ III «հագուստ, զգեստ (°?)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uebh- «հյուսել, գործել»
-Ջահ.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաբեղեն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. websan «հյուսել, գործել»
հ. իսլ. vefr
մ. վ. գ. webbe «գործվածք. հագուստ, զգեստ»
բոխ. Ա vāp «հյուսել, գործել»
Էջ 143, սյունակ 1 Էջ 143
ԳԱԳԱՇ (գարգաշ) «ցնորված, ցնդած, ծույլ, դանդաղաշարժ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghrs- «զարշանք, զզվանք» (անմիջական նախաձեւ՝ *ghers-) կրկնությամբ եւ իմաստի յուրահատուկ երանգով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գա(ր)գաշիլ, գագաշոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. զարշ
ավ. gǝrǝhma «հանցաւոր, հանցագործ, մեղաւոր»
հ. իսլ. gersta «գրգռել, հուզել»
գ. garstig «զարշելի, զզվելի»
լիտվ. grasùs «սպառնալի. տհաճ»
լիտվ. grisùs «ձանձրալի»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 144, սյունակ 1 Էջ 144
ԳԱԶ II «մի բույս՝ մոշա, կարմրան»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ պրսկ. gaz (kaz)
Մատենագիտություն
H. AG 124; Աճ. ՀԱԲ 497
Էջ 144, սյունակ 1 Էջ 144
ԳԱԼԱՐ «գալար, ոլորք, ոլորված բան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uəl- «պտտել, շրջել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ul-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *ul- *uəl- «պտտել, շրջել, ոլորել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գալարել, գալարափող, գալարումն, գալարուն
Էջ 145, սյունակ 1 Էջ 145
ԳԱՃ (գ-գած-) «հագնվելը, համակվելը»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ueg- «հյուսել, գործել» ուղղել *ueg- ըստ հայերենի տվյալների
արմատից. հմմտ. հ. հնդ. vāgurā «որոգայթ, ցանց», հ. իռլ. figim «հյուսում եմ», հ. անգլ. wacig «օղակ, թակարդ, որոգայթ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
առհգած, զգածումն, զգածնուլ, մթազգած, բաւարազգած, սգազգած, սեւազգած
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդ. vāgurā «որոգայթ, ցանց»
հ. իռլ. figim «հյուսում եմ»
հ. անգլ. wacig «օղակ, թակարդ, որոգայթ»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՄՀ 49-50 (ճշտումով)