Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 653 բառահոդված (էջ 37/66)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 400, սյունակ 1 Էջ 400
ԿԵՏՍ(ՈՍ) (-այ, -է) «զարդարկղ (հատկապես Աստղիկի (Ափրոդիտեի))»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κεστός
Մատենագիտություն
H. AG 356; Աճ. ՀԱԲ 575
Էջ 400, սյունակ 1 Էջ 400
ԿԵՐ (-ոյ) «ուտելիք, կերակուր, գավառ, թեմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer- «կլանել, ուտել»
Արմատից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կերակուր, կերիչ, կերակրիկ, կերող, կերակրիչ, կերեւուրաց, կերութիւն, կերդի, կերեցուրի, շատակեր, մսակերութիւն, արմատակեր, կաթնկեր, խոտակեր, գիշակեր, մարդակեր, ընդակեր, ընթրեկեր-ք, ժանգակեր, անկերակուր, գաղտակեր, գայլակեր, դալարակեր, երդմնակեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
giráti
«կլանում է, ուտում է»
հուն.
βορά
«կեր, ճարակ»
լատ.
vorō
«կլանել, խժռել, ճարակել»
ռուս.
жерать
«խժռել»
Մատենագիտություն
H. AG 459; Աճ. ՀԱԲ 575
Տե՛ս նաեւ
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԶՈՒԿ «սալորենի» (բբ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
կազմուած է կզ- (կուզ կամ կիզ) արմատից՝ -ուկ ածանցով: Այդ արմատը կարող է կապւած լինել «կլորութիւն» ընդհանուր իմաստի հետ: կապ ունի՞ արդեօք հ.-ե. *geu-gh- կամ *gei-gh- ձեւերի հետ (*gei- կամ *geu-) «ծռել»:
Էջ 403, սյունակ 1 Էջ 403
ԿԻԲԻԿՈՆ (կիւբիկոն) «խորանարդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κυβικόν
Մատենագիտություն
H. AG 357; Աճ. ՀԱԲ 584
Էջ 404, սյունակ 1 Էջ 404
ԿԻԹ (-ոյ) «ընտանի կենդանու տված արդյունքը (կաթ, ձու, կաթնամթերք), կթում, կթվածք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘ̯ēt- «խեժ, ձյութ» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ̯et-)
արմատից, որ կարող էր ունենալ նաեւ ավելի լայն իմաստ (հմմտ. խեժ «ծառի խեժ» եւ «անասնախեժ»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ.
kôda
«դալ, խեժ»
նորվ.
kvoeda
«դալ, խեժ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 405, սյունակ 1 Էջ 405
ԿԻՄԻՐ- «՞»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխատու լեզու՝ հուն. κιμμέριος «կիմերներ»
Բաղադրություն՝ կիմիրական (երկնքի յոթ գոտիներից մեկը)։ Արդյոք կիմերների անունը չէ՞։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիմիրական
Էջ 405, սյունակ 1 Էջ 405
ԿԻՆ (-ոջ, -աւ, կան-ամբ, կան-այք, -անց, -ամբք) «կին»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷen- «կին» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷenā-)
փոխատու լեզու՝ ակկադ. qinnatum «հետույք, հետեւի կողմ»
փոխատու լեզու՝ վրաց. ukan «հետո, հետեւում»
փոխատու լեզու՝ մեգր. keni «դեպի հետ»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷenā- «կին» արմատից։ սեմական կամ քարթվելական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կնութիւն, զ-կնի, կնահան, զկնընթացաբար, կնամոլ, կնամոլի, կնասեր, կնամարդ, կնամարդի, կնատրութիւն, կնատիլ, կնահաճոյ, կնոջածին, կնոջական, կնոջասեր, կանամբի, կանանի, կանանոց, կանանցաբարոյ, կանանցածին, կանանցական, կանանցահանդերձ, կանացի, կանացաբար, անկին, բազմակնութիւն, երկկին, միակին, կննարմատ, քեռակին, տագերակին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
gna
(*gʷnā-)
հուն.
γυνή
հ. իռլ.
ben
հ. վ. գ.
qena
պրուս.
gena
հ. սլ.
žena
Մատենագիտություն
H. AG 460; Աճ. ՀԱԲ 589; Pok. IEW 473-474
Էջ 406, սյունակ 1 Էջ 406
ԿԻՎՈՍ «խորանարդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κύβος
Մատենագիտություն
H. AG 357; Աճ. ՀԱԲ 592
Էջ 407, սյունակ 1 Էջ 407
ԿԻՐՄՐ «մի շինանյութ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Արդյոք կիր-ը կարելի՞ է առանձնացնել:
Էջ 408, սյունակ 1 Էջ 408
ԿԻՍ -ի, -ից «կախարդ, կախարդանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *keu- «ուշադրութիւն դարձնել, նկատել, լսել»
Համեմատութիւնը հուն. γόης «կախարդ» բառի հետ (ՆՀԲ) կասկածելի է ձայնաւորման պատճառով. հուն. բառը ծագում է հնդեւրոպական *gou- «գոռալ, կանչել» արմատից եւ չունի -e- ձայնաւորում, որպէսզի տար կիս (*gēuk > կիս): Հնարաւոր է բառի իրանեան ծագումը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γόης
«կախարդ» կասկածելի է