Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հավ» որոնման արդյունք՝ 783 բառահոդված · Էջ 36 / 79
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 368, սյունակ 1 Էջ 368
ԾՊՆԵԼ «փակցնել, կպցնել»
Ծագումն անհայտ է
ծ/թ հերթագայությամբ կապել հնդեւրոպական *steib(h)- «ձող, բուն, կարծր, պինդ, սեղմ(վ)ել» արմատի հետ, որտեղից՝ հայ. ստեպ, ստիպել։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԳ -ոյ «կռիվ, վեճ»
Բնաձայն
հ.-ե. արմատ՝ *gōu- «կանչել, ճչալ, գոռալ»
ծագումը հնդեւրոպական *gōu- «կանչել, ճչալ, գոռալ» բնաձայնական արմատից՝ (*gōu- > *կագ՞)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կագիլ, կագասէր, կագազարթոյց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γοος «հեկեկանք, ողբ»
հ. իսլ. kýta «նախատել»
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԶԴՈՅՐ (կասդոյր-) «կազդուրում»
Փոխառություն
թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կազդուրել, կազդուրումն, կազդուրական, կազդուրեցուցիչ
Նոր՝
կազդուրիչ
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԶՄ -ոյ «սարք, հանդերձանք, զարդ, պատրաստ, զինված»
Փոխառություն
թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կազմել, կազմիչ, կազմած, կազմակերպել, կազմութիւն, կազմուած, գեղեցկակազմութիւն, երկնակազմ, պնդակազմ
Նոր՝
կազմակերպիչ, կազմակերպչական, կազմակերպական, կազմակերպութիւն, կազմատուն, կազմարար, կազմալուծել, կազմախօսութիւն, ամրակազմ, անկազմ, անկազմակերպ, թղթակազմ, լաթակազմ, կաշեկազմ, հիմնակազմ, փառակազմն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. պ. kāz «փարախ, խրճիթ» (ըստ Bailey-ի)
Էջ 371, սյունակ 1 Էջ 371
ԿԱԶՄՈՐԷ (կազմուրէ) «փայլասենի»
Անստույգ (հավանաբար)
Հավանաբար կազմված է ինչ-որ կազ- եւ մոր (տե՛ս) բաղադրիչներից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կազմորենի
Տե՛ս նաեւ
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԹԼՈՒԼ (կաթուլուկ, կաթլուկ, կաթշուկ) «սուտ ինչ առասպել» (ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
Ըստ այլ ձեռագրերի` «սուտ ինչ տառապյալ». հավանաբար կազմված է կաթիլ-ից` -ուկ ածանցով:
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԹՆ (-ին, -անց) (բրբ. կատց) «կաթ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *glak- «կաթ» (անմիջական նախաձեւ՝ *glakt-) ուղղ. *glakt- ձեւից` հավանաբար ենթարկված նաեւ կաթ-ի ազդեցությանը
հ.-ե. արմատ՝ *galkt- «կաթ» թերեւս
հավանաբար ենթարկված նաեւ կաթ-ի ազդեցությանը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթնաբեր, կաթն(ա)կեր, կաթնաղբյուր, կաթնատուն, կաթնաբույծ, կաթնածուծ, իշկաթնուկ, կաթնաման, կաթնավաճառ, կաթնատամ, կաթնատու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. γαλα (սեռ. γαλακτος)
լատ. lac, lactis
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 481; Ջահ. ՀԼՊ 126
Էջ 372, սյունակ 1 Էջ 372
ԿԱԼ I (կամ, կացի) «կանգնել, կենալ, լինել, երեւան գալ, ապրել, դատարկել, վերջանալ, սպառվել»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷā- «գնալ, գալ, ծնվել, երեւան գալ» իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei- «ապրել» հնարավոր է բաղարկությունը
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ (հմմտ. նաեւ կայ եւ կանգ)։ հնարավոր է բաղարկությունը *gʷei- «ապրել» արմատի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 504-505) հավաստի չի համարում` նկատի ունենալով իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմակալ, ներկայ, կացուրդ, կացրդական, կացարդական, կացրդի, կացարան, կացոց, կացան, կամակացույց, ընդդիմակաց, վերակացու, մշտնջենակաց, մատակաց, թագավորակաց, ինքնակացություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. á-gam «գնացի»
հուն. ἔβην «ճանապարհ ընկա, գնացի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 463; Աճ. ՀԱԲ 504-505
Տե՛ս նաեւ
Էջ 374, սյունակ 1 Էջ 374
ԿԱԽՐԱՀԱՆ (կահրա «բռնի, իզուր») «վայրահաչություն»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրան. (՞) (թերեւս, բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Էջ 375, սյունակ 1 Էջ 375
ԿԱՀ (-ու, -ի, -ից) «գործիք, կարասի, գոյք»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *kʷer- «անել, կերտել, ձեւաւորել»
Աղբյուր՝ իրանական *karh, *karθra
հնդեւրոպական *kʷer- «անել, կերտել, ձեւաւորել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կահակալ, կահավար, կահակիր, կահաւորութիւն, կահել, կահամուտ, կահաւորել, կահկարասի, կահավաճառ, կահագործութիւն, կահոյք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. (< իրան.) կերտել
հայ. ճար
հայ. ճարտար