Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 559 բառահոդված (էջ 36/56)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 441, սյունակ 1 Էջ 441
ՀԱՄԱՐ I (-ոյ, -ու) «համար, թիվ, հաշիվ, քննություն, համեմատություն, ենթադրում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *hamār
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համարիլ, համարողութիւն, անհամար, յոգնահամար, համարակալ, համարակալութիւն, համարիչ, համարում, մարդահամար
Մատենագիտություն
H. AG 178; Աճ. ՀԱԲ 22
Էջ 441, սյունակ 1 Էջ 441
ՀԱՄԱՐ II ««ժառանգություն, հայրենի (ժառանգություն)» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
կապված է նախորդ համար բառի հետ՝ ներկայացնելով նրա իմաստային մի զարգացումը
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 23
Էջ 441, սյունակ 1 Էջ 441
ՀԱՄԱՐԱԿԱՐ (-ի) (սխալ՝ համակար) «հաշվարբան, հաշվապահ»
Ստուգաբանություն ()
Էջ 442, սյունակ 1 Էջ 442
ՀԱՄԱՐԴԻԼ (հարամդիլ) «նեղվել, դժվարանալ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ:
Էջ 442, սյունակ 1 Էջ 442
ՀԱՄԲԱՒ (-ոյ, -ու, -ի, -աց) «համբավ, հռչակ, լուր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *bha- «խոսել»
փոխատու լեզու՝ իրանական *ham-bav
bav-ի համար հմմտ. խոտ.-սակ. pra-vā- «զրույց» (<հնդեւրոպական *bha «խոսել», հայ. բա-մ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համբաւել, համբաւաւոր, համբաւակոծ, համբաւահան, համբաւատենջ, չարահամբաւ, բազմահամբաւ, բարեհամբաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտ.-սակ.
pra-vā-
«զրույց»
Մատենագիտություն
Bailly None; DKS 294; Ջահ. ՀԼՊ 530
Էջ 445, սյունակ 1 Էջ 445
ՀԱՆԱՊԱԶ «միշտ, շարունակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *hama-pāza (*hana-pāza)
Հիւբշմանը (AG 463) եւ նրա հետեւողութեամբ Պոկոռնին (Pok. IEW 907), համարում են բնիկ՝ հին-ի հետ միասին։ Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 35) առանձնացնում է հանա-ն եւ համարում իրանական։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանապազաբուխ, հանապազախաւս, հանապազաստուր, հանապազորդ, հանապազորդել, հանապազար, հանապազարտեայ
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 230; H. AG 463; Pok. IEW 907; Աճ. ՀԱԲ 35
Էջ 448, սյունակ 1 Էջ 448
ՀԱՌՕՏ «համարձակ» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
-օտ-ը հանդիպում է ինչպէս բնիկ հնդեւրոպական բառերում՝ աղօտ, արօտ, այնպէս էլ իրանական փոխառութիւններում (կարճառօտ, կարօտ, համառօտ):
Տե՛ս նաեւ
Էջ 448, սյունակ 1 Էջ 448
ՀԱՄԱՐԱԿ (-ի, -աց) «կես, ընդհանուր, հավասար, համապատասխան, սովորական»
Ստուգաբանություն ()
Էջ 449, սյունակ 1 Էջ 449
ՀԱՍՏ (-ի, -ից) «հաստատուն, հաստ. հաստատություն, ամրություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pasto- «հաստատուն, ամուր» հիմքից: Այստեղից են նաեւ հաստորբ, հաստատ, այլեւ, թերեւս, Աճառյանի կողմից (ՀԱԲ 1, 85) ազդ-ի տակ դրվող աստի, աստին, աստոյ, «հաստատուն» եւ աստոյ, աստա «զորեղ» բառերը: Հնարավոր է, որ մասամբ խառնված լինի *ost- «ոսկր» արմատի (>հայ. ոսկոր) ածանցական իմաստի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաստել, հաստանալ, հաստիչ, հաստոց, հաստումն, հաստաբեստ, հաստակաշի, հաստակապ, հաստահարուստ, հաստահեղույս, հաստահիմն, հաստամագիլ, հաստամետ, հաստանդամ, հաստապինդ, հաստարմատ, հաստույժ, հաստաբուն, հաստագլուխ, հաստամարմին, հաստավիզ, հաստափոր, հաստորբ, հաստատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pastyá-
«տուն, բակ, բնակարան» իբրեւ հաստատուն բնակություն
հ. իսլ.
fastr
«հաստատուն, ամուր»
հ. անգլ.
fast
«հաստատուն, ամուր»
հ. վ. գ.
festi
«հաստատուն, ամուր»
խեթ.
hastai-, hasti-
«ոսկոր, դիմացկունություն, դիմադրողականություն»
Մատենագիտություն
H. AG 464; Աճ. ՀԱԲ 49
Տե՛ս նաեւ
Էջ 450, սյունակ 1 Էջ 450
ՀԱՐԱՄԻԼ
Ստուգաբանություն ()
Տե՛ս նաեւ