Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 35 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՄՈՒՐ (-ի, -ից) «ծուխ, թանձր, մշուշ, խավար, մթություն, մրրիկ, փոթորիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *rē- «մթություն, խավար» (անմիջական նախաձեւ՝ *rǝ-mo-) -m- ածանց
թերեւս բնիկ հնդեւրոպական` *rǝ-mo- «մթություն, խավար» (*rē- նույնիմաստ արմատից + -m- ածանց)։ Աճառյանը կասկածով կապում է մուր, մրոտ, մրրիկ բառերի հետ. հնարավոր է բաղադրություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. rāmá «մթին, սեւ»
հ. հնդկ. rāmī «խավար»
մ. վ. գ. rām «կեղտ. մուր»
Մատենագիտություն
Ջահ. None; Աճ. ՀԱԲ 296
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՆԳՆՈՅՆ «մի կենդանի` մողես (՞)» (կենդանաբանական)
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ հուն. ἀράχνιον
Մառը իմաստը համարում է «մողես» եւ կապում է պ. rang «մողես» հազվադեպ բառի հետ, որ կասկածելի է համարում Աճառյանը
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. rang «մողես» (հազվադեպ բառ)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 296
Էջ 84, սյունակ 1 Էջ 84
ԱՐԱՍՏՈՅ (արագոյ, երաստոյ), ուշ` յ-ոյց (արագոյ, երաստոյ) «որձաքար» (երկրաբանական)
Ծագումն անհայտ է (՞)
Հնարավո՞ր է արդյոք ար- (արու, արական) եւ աստոյ «կայուն, հաստատուն, ամուր» կազմություն
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՏ I (-ոյ, ուշ՝ -ուէ, -աւ) «արատ, պակասություն, բիծ, կեղտի նշան, վնաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *arəd- *g' > ծ եւ տ արտացոլմամբ
արած-ի տարբերակը՝ *g' > ծ եւ տ արտացոլմամբ, ինչպէս *bhrg' - > բարդի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արատաւոր, արատել, անարատ, անարատութիւն
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՏ II (-այ) «արագիլ (՞)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *arədā- «(ծովային) մի թռչուն» (անմիջական նախաձեւ՝ *arōd/*arəd-)
Կասկածելի է -այ հոլովիչի պատճառով, որ բուն հայերեն հասարակ անունների համար անսովոր է
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. ερωδιος
լատ. ardea «ձկնկուլ» ((<*arəd))
սերբ. rōda «արագիլ»
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՐՏԵԼ (ԲՀ) «չորանալ կամ փշրել»
Անստույգ
Քննական հրատարակության մեջ չկա
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՑ «հայկական տոմարի 6-րդ ամիս»
Ծագումն անհայտ է (հավանաբար)
կազմված է ինչ-որ ար- արմատից՝ հգն. սեռ. -աց վերջավորությամբ: Կասկածելի է կապը ուրարտական Araza դիցանվան հետ
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՒՇ (զարաւշ՞) «մի թռչուն»
Անստույգ
Եթե բուն ձեւը արաւշ-ն է, կարող է կապված լինել *tr-nv սկսվող հնդեւրոպական բնաձայնական որեւէ արմատի հետ (հմմտ. արտոյտ), զ-ով սկսվելու դեպքում՝ կարող է փոխառյալ լինել
Տե՛ս նաեւ
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՒՍ II «խոպան, կորդ հող»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ter- «կոշտ, կարծր, պինդ» (անմիջական նախաձեւ՝ *trəuk-)
Բաղադրութիւն՝ արաւսախոտ (եթե ոչ՝ արաւս «մի թռչուն» բառից)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արաւսախոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ. trūga «անհարթ դարձնել, գգգզել»
Էջ 85, սյունակ 1 Էջ 85
ԱՐԱՒՏ «արոտ, արածելու խոտ եւ դաշտ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ter- «տորորել, շփել, շփելով մաշել, ծակել» (անմիջական նախաձեւ՝ *trəg'-) *g'-ի տ արտացոլմամբ (հմմտ. *ag'ro- > արտ, *g'əlou-> տալ «տագերկին» եւ այլն) եւ ւ-ի ներմուծմամբ (ա-ի երկբարբառացմամբ)
ւ-ի ներմուծմամբ (ա-ի երկբարբառացմամբ, ինչպես՝ մաւտ (մատչիլ) եւ յաւտ (յատանել) բառերում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արաւտակից, արաւտական, արաւտատեղի, արաւտաբոյծ, արաւտանալ, խաշնարաւտ, պաճարարաւտ, պարարտարաւտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τρωφω «ուտել (հում բան), կրծել»
թոխ. ԱԲ trāsk «որոճալ»
հայ. արածել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 349
Տե՛ս նաեւ