Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հավ» որոնման արդյունք՝ 783 բառահոդված
· Էջ 35 / 79
Էջ 363, սյունակ 1
ԾԻՐ
(-ոյ, -աւ)
(այլ ձեռագիր՝ -ով)
«ծիր, շրջագիծ, եզր, սահման»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ēi-
«ծլել, ծաղկել»
Աղբյուր՝ ակկադ. sirū
(թերեւս)
«եզր»
Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել հնդեւրոպական *g'ēi- «ծլել, ծաղկել» արմատից (այստեղից՝ հայ. ծիլ), որից կան իմաստով մերձավոր ձեւեր՝ (հմմտ. մի կողմից՝ լիտվ. žiedas «ծաղիկ, օղակ, մատանի», մյուս կողմից՝ հոլ. kill «նեղ ծովածոց», (*«ճեղք»), նորվ. keila «փոքր փողրակ, ջրանցք»): Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 459) նշում է «կովկասյան» (քարթվելական) զուգահեռներ՝ վրաց. cera- «գրել», ճան. (լազ.) car- «գրել», որոնց համար արդի քարթվելագետները առանձնացնում են *cer «պատկերել, քերել» ընդհանուր արմատ (Klimov, ЭСКЯ 249), ապա cre «շրջան(ակ), շրջագիծ», որ այս արմատի հետ չի կապված: Նա հնարավոր է համարում քարթվելականը եւ հայերենը բխեցնել ուրարտերենից (հմմտ. ակկադ. ecēru(m) «նկարել, գծագրել», որից կարող էր փոխառվել ուրարտերեն ձեւը, եթե այն իրոք գոյություն է ունեցել):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծրագիր,
ծրագրել,
ծիրաձան,
ծրանալ,
ծրափակել,
ափնաձիր,
լայնաձիր,
բոլորաձիր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
žiedas «ծաղիկ, օղակ, մատանի»
հոլ.
kill «նեղ ծովածոց, (*«ճեղք»)»
նորվ.
keila «փոքր փողրակ, ջրանցք»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 470;
Աճ. ՀԱԲ 459;
Klimov, ЭСКЯ 249
Տե՛ս նաեւ
Էջ 364, սյունակ 1
ԾԾՈՒՄԲ
-ոյ
(ծծում, ծրծում)
«ծծումբ»
Անստույգ
Կազմված է կրկնությամբ՝ այլուստ անծանոթ *ծում արմատից՝ -բ- հավելմամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծծմ(բ)աբեր,
ծծմ(բ)ախառն,
ծծմբահամ,
ծծմբաքար,
ծծմբեայ,
ծծմբաթթու,
ծծմբական,
ծծմբային,
ծծմբափոշի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
— «փոխառ.»
Էջ 366, սյունակ 1
ԾՆՃԱՏ
««կեղեւահանված բրինձ (՞)» կամ, թերեւս, «չալթուկ (՞)» (վերջինս ըստ՝ Աճառյանի, ՀԱԲ 2, 465)»
Ստուգաբանություն (՞)
Կազմված է ծանձ (ծնձ-) արմատից (տե՛ս) -ատ ածանցով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծանձ,
-ատ
Մատենագիտություն
Աճառյանի, ՀԱԲ 465
Տե՛ս նաեւ
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԱՐ
««ծվարում, հավաքում, ամփոփում» (բրբ. ծուար «ծովախորշ»)»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *steuə-
«խտանալ, գնդվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *teuə-ro-)
Հազիվ թե ծ/թ հերթագայութեամբ (հմմտ. ծմրիլ/թմրիլ, ծոյլ/թոյլ) կապուած լինի հնդեւրոպական արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուարիլ,
ծուարատեղ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
στυφρος «մածուն, ստիպպ»
հուն.
στυφω «թանձրացնել, գնդել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԵԼ
«մաղել, զտել, կլոր շարժումով հացահատիկի աղբը մաղի մեջտեղում հավաքել եւ հանել»
(գյուղատնտեսություն)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *teuə-
«մաղել, զտել»
թերեւս ծ/թ հերթագայութեամբ կապուած է հնդեւրոպական արմատի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
titau «մաղ, քամհար»
հուն.
σαω «մաղել»
հուն.
τω «մաղել»
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԿԱԼ
«համառել (°)» կամ «հավատալ (°)»
Ծագումն անհայտ է
Անստոյգ բառ։
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՒՂԱԿ
(ծողակ, ծաւղակ, ծաղուկ, ծաղաղակ, ծատղակ, ծալալակ, ծղուղակ, ծաղ)
«ծուղակ, որոգայթ, բակարդ»
Ծագումն անհայտ է
բխեցնել հնդեւրոպական *geu-l- ձեւից՝ *geu- «ծռել» արմատի քմայնացած *g'eu- տարբերակից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծուղարկել
Նոր՝
ծուղակել, ծուղակում
ծուղակել, ծուղակում
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՒՆԿ-
«ընտանիք, սերունդ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
ծունկ բառի փոխաբերական առումը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնկասեր
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՓՈՐ
I
(փռույգ, ֆրիզ (ճարտարապետական տերմին))
(ճարտարապետական տերմին)
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
կազմված է ծոփ (ծոպ) արմատից՝ -որ վերջածանցով (ըստ Նորայր Բյուզանդացու)
Էջ 368, սյունակ 1
ԾՈՓՈՐ
II
«մի բույս՝ ֆիլոդենդրոն»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
նույն ծագումն ունի, ինչ նախորդը
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։