Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված
· Էջ 35 / 454
Էջ 78, սյունակ 1
ԱՍՊԱԶԷՆ
(-ի, -աց)
(ասպիզէն)
«ձիու հանդերձանք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. asp
«ձի»
Աղբյուր՝ մ. պ. zēn
«զէն»
Փոխառութիւն իրանական աղբիւրից` մ. պ. asp > հայ. ասպ- «ձի» եւ zēn > հայ. զէն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ապազինել
Մատենագիտություն
H. AG 108;
Աճ. ՀԱԲ 270
Էջ 79, սյունակ 1
ԱՍՊԱՐԻՈՆ
«մի դրամ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ հուն. άσπρον
(թերեւս)
եթե ասարիոն բառի սխալագրութիւնը չէ, ապա հուն. άσπρον (<լատ. asprum)։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 274
Տե՛ս նաեւ
Էջ 79, սյունակ 1
ԱՍՊՈՒՃԱԿ
«կեռնեխների ընտանիքին պատկանող` սոխականման մի թռչուն»
Փոխառություն (թերեւս)
բայց իրանական բուն ձեւը չի աւանդուած:
Էջ 79, սյունակ 1
ԱՍՏ
I
«այստեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k'o-
(անմիջական նախաձեւ՝ *u-)
Կազմուած է բնիկ հնդեւրոպական ծագման -ս- արմատից (<*k'o-) ա- նախամասնիկով եւ -տ- վերջամասնիկով, որոնք առկա են նաեւ անդ բառի մէջ (դ-ն ձայնեղացել է ռնգայինից յետոյ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստանաւր,
աստէն,
աստի,
աստուստ,
աստի-ք,
աստանդել,
աստանդութիւն,
աստանդական
Տե՛ս նաեւ
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏ
II
«ուժ, զորություն, սաստկություն, կայունություն, հաստատություն, պնդություն, տոկունություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pasto-
«ամուր»
Ջահ. Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 85) կցում է ազդ-ին, բայց սա թերեւս պետք է համարել բաղարկության արդյունք:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստագույն,
աստիաագոյն,
աստետոր,
աստի,
աստին,
աստոյ,
աստու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
հաստ
հայ.
հաստատ
հ. իսլ.
fastr
հ. անգլ.
fast «ամուր, պինդ, հաստատուն»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 85
Տե՛ս նաեւ
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏԵԼ
«նշանած ընտրել, աղջիկ ուզել» հաստիլ «նշանվել (աղջկա մասին)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
նույնը հաստել (հաստատել) բայի հետ՝ իմաստային նրբերանգով, որ վկայված է նաեւ հաստատել բայի համար: Այս ստուգաբանությամբ կասկածելի է դառնում խուռերենի ašti «կին» բառի հետ համեմատությունը (Ղափանցյան):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստօղ
Մատենագիտություն
Lamberterie, REA 91-113
Տե՛ս նաեւ
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏԻՃԱՆ
(աշտիճան), -ի, -աց
«սանդուղքի ոտք, կարգ, աստիճան, հարկ, մակարդակ»
Փոխառություն (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *steigh-
«քայլել, բարձրանալ»
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(հավանաբար)
բնիկ հայերեն ձեւը պիտի լիներ ջով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստիճանիլ,
աստիճանաւոր
Նոր՝
աստիճանաբար, աստիճանական, բարձրաստիճան, երկաստիճան
աստիճանաբար, աստիճանական, բարձրաստիճան, երկաստիճան
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏՂ
-եղ, -դանի
«աստղ, ծովային մի կենդանի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ster/l-
«աստղ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *əstēr-lā-, *əstel-nā)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստղաբաշխ,
աստեղատուն,
աստ(ե)ղագէտ,
աստեղագիտութիւն,
աստեղանշմար
Նոր՝
համաստեղութիւն, աստղանշան, աստղիկ, աստղկեան, անաստղ, բազմաստղ, աստղալից, աստղածաղիկ, աստղանիշ
համաստեղութիւն, աստղանշան, աստղիկ, աստղկեան, անաստղ, բազմաստղ, աստղալից, աստղածաղիկ, աստղանիշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀστήρ
լատ.
stellā
գոթ.
staērnō «աստղ»
Մատենագիտություն
H. AG 421;
Աճ. ՀԱԲ 278
Էջ 80, սյունակ 1
ԱՍՏՈՒԱԾ
-ոյ
«աստված»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *ansu-
«աստված, ոգի»
հ.-ե. արմատ՝ *diu-
«աստված»
միասնական վարկած չկա: Ամենից հավանական են երկուսը. ա) ծագում է հնդեւրոպական *ansu- «աստված, ոգի» (հմմտ. հ. հնդկ. ánila «կենսաշունչ», գ. *ansur «աստված, ոգի») եւ *diu- «աստված» հիմքերի բարդումով եւ -ած-ով, կամ այդ նույն *ansu- հիմքի եւ տուած «տվող» (հմմտ. գթած, ողորմած), ձեւի բաղադրությամբ. բ) ծագում է աստ- արմատից, որ հաստ արմատի տարբերակն է, բայց սխալմամբ միաց-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստուածաբարբառ,
աստուածաբեր,
աստուածագէտ,
աստուածագիր,
աստուածախաւս,
աստուածախաւսել,
աստուածահար,
աստուածանշան,
աստուածեղէն,
աստուածական,
աստուածանի,
աստուածարել,
բազմաստուածեան,
երեքաստուածեան,
չաստուած
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ánila «կենսաշունչ»
գ.
*ansur «աստված, ոգի»
Էջ 81, սյունակ 1
ԱՍՐ
(-աւ, -սու, -սունց, -սրոց, -սերբ)
«բուրդ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pek'u-
«բուրդ, ոչխար, անասուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pok'u-)
«բուրդ, ոչխար, անասուն» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ասուեայ,
ասուի,
ասուեղ,
ասրեայ,
ասրաբեր,
ասրեղէն,
ասրավաճառ
Նոր՝
ասուեակ, ասուեղէն, ասրատակ
ասուեակ, ասուեղէն, ասրատակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pásu «անասուն»
գոթ.
faihu «ունեցվածք, կարողություն»
Մատենագիտություն
H. AG 421;
Աճ. ՀԱԲ 282-283
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։