Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«առ» որոնման արդյունք՝ 7635 բառահոդված · Էջ 347 / 764
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԵՓԱՂ «գլխաձուկ, կեփալ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κέφαλος
Մատենագիտություն
H. AG 518; Աճ. ՀԱԲ 581
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԵՔԱՐԱՅ «կարճ (ճանապարհ)» (բբ)
Ծագումն անհայտ է
Անստոյգ բառ
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԶԱԿ (-ի, -աց) «կզակ, ներքին ծնոտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu-g(h)-) *-ակ ածանցով
հ.-ե. զուգահեռները *g-ով են, թեեւ իրանական, բալթիական, սլաւոնական խմբերում *g(h)-ի եւ *g(')-ի արտացոլումները չեն տարբերւում, հայերենում էլ *-ugh- եւ *ugh- տալիս են -ուզ: Սակայն հնարաւոր է ամբողջական փոխառութիւն իրանական աղբիւրից (հնդեւրոպական *kug- *keu- «ծռել» արմատից), թեեւ այդպիսին չի հաւաստւած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կզակահաց
Նոր՝
կզակակալ, կզակային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. վ. գ. kugel «գնդակ»
գ. kogal «կլոր լեռնագագաթ»
նորվ. kjūka «գունդ»
խոլ. kjūka «մատնակոճ»
լիտվ. guga «(փոքր) սապատ»
ռուս. гугля «ելունդ»
պ. güzak «ոտքի կոճ»
լիտվ. gùžus
լեհ. guz «ելունդ»
Մատենագիտություն
ն. վ. գ. None
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԷԶ (կիզ-) «կիզում, այրում»
Ծագումն անհայտ է (թերեւս)
թերեւս պատահական է նմանութիւնը թիւրք.-թաթար. գəz «վառւել, բոցավառւել, կարմրել» արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիզող, կիզելի, կիզուց, արեգնակէզ, հրկէզ, հրկիզել, ածխակէզ, արեւակէզ, անկէզ, դժոխակէզ, ցրտակէզ, երկնակէզ, դիւրակէզ, ողջակէզ, ողջակիրել
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԷՁՆ «թեք, զառիվայր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «պտտել, ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *geigh-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեձնել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. jihma «թեք, շեղ»
նորվ. keik «թեքութիւն, շեղութիւն»
հ. խուլ. kikna «հետ թեքւել»
Էջ 402, սյունակ 1 Էջ 402
ԿԷՆԳՐԻՍ «գարի» (ԲՀ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κέγχρος ((°)) «կորեկ»
Էջ 403, սյունակ 1 Էջ 403
ԿԻՍ-
Ծագումն անհայտ է (՞)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կիսաբաց, կիսադեպ, կիսամահ, կիսամասնեայ, կիսայբեաց, կիսառատ, կիսեփեաց, կիսէջ, կիսասարկաւագ, գրակէս, դրամակէս, իշակէս
Նոր՝
կիսակաշի, կիսամեայ, կիսամսեայ, կիսանդրի, կիսավանկ, կիսակատար, կիսակօշիկ, կիսաշրջան, կիսավայրենի
Էջ 403, սյունակ 1 Էջ 403
ԿԵՏ I (կետ, կետոս, կետոս, կիտոս), -ի, -աց, ուշ՝ -ի, -ից, -ոյ «ծովային կետ (ծովային կենդանի)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κῆτος
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կետոսաբար, կիտակուլ, 메ծակիտեդ
Մատենագիտություն
H. AG 356; Աճ. ՀԱԲ 583
Էջ 403, սյունակ 1 Էջ 403
ԿԹԻԼ (*գթիլ՝ շփոթվելով գայթ-ի գիթ ձայնդարձի հետ) «թուլանալ, տկարանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *gei- «պտտել, ծռել (?)» (անմիջական նախաձեւ՝ *gi-t(h)-)
պահպանվել է միայն ածանցյալներով: Ավելի քիչ հավանական է (ըստ իմաստի) ենթադրել *կութ նախաձեւ եւ կապել *geu- «թեքել, ծռել, կամար կազմել» արմատի հետ, որ ունի *-t ածանցանու ձեւեր, բայց տարբեր իմաստներով («կոկորդ», «պարկ», «գրպան» եւ այլն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կթոտ, կթոտել, կթուտել, կթուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ. keikr «հետ թեքված մարմնով»
հ. իսլ. kikna «հետ թեքվել»
հայ. կեղն «թեք, զառիվայր» (թերեւս)
լատ. gibber «սապատավոր» ((*gei-bh-?))
լիտվ. geibti «թուլանալ, նվաղել, տկարանալ»
Էջ 403, սյունակ 1 Էջ 403
ԿԹՂ (*կիթղ- կամ *կութղ-) «թռչնի ձայն, կռինչ, կռիւնչ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gēi- «երգել, կանչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gēi-t(h)-)
Աճառյանը համարում է բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կթղաձայն, կթղալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. giedóti «երգել, կանչել»
լիտվ. gaidys
լատվ. gaîlis «աքաղաղ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 584