Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված · Էջ 344 / 466
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 593, սյունակ 1 Էջ 593
ՇՈՒԹԱՓ «արագաշարժ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական šitāb (թերեւս)
Թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ շտապ-ի (<պ. šitāb) տարբերակը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շութափել, շութափութիւն, շուտափութութիւն
Էջ 593, սյունակ 1 Էջ 593
ՇՈՒԻ (բ. շվի) «սուլիչ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *k'er- «սուլել»
այստեղից է բխեցվում (Pok. IEW 1, 628) շչել բայի արմատը:
Մատենագիտություն
Pok. IEW 628
Տե՛ս նաեւ
Էջ 593, սյունակ 1 Էջ 593
ՇՈՒԿԱՅ «փողոց, հրապարակ, վաճառատեղի, շուկա»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. šūqā:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շուկայմէջ
Նոր՝
շուկայական, շուկայատեղի, շուկայիկ
Մատենագիտություն
H. AG 314; Աճ. ՀԱԲ 533
Էջ 593, սյունակ 1 Էջ 593
ՇՈՒՆ (շան) «շուն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k'uōn- «շուն»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շնանալ, շնաբարոյ, շնաբերան, շնագլուխ, շնկնճիթ, շնութիւն, շանագլուխ, շանազգեստ, շանաճանճ, շանի
Նոր՝
շնազգայ, շնախոտ, շնական, շնակապիկ, շնային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. çván-
հուն. —
Էջ 594, սյունակ 1 Էջ 594
ՇՈՒՆՉ (-ոյ) «շունչ, շնչառություն, հոգի, անձ, օդի շունչ, քամի»
Բնաձայն (թերեւս)
Թերեւս բնաձայնական կազմություն։ Պոկոռնին (Pok. 1, 632) բխեցնում է *k’uonk’ - նախաձեւից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շնչել, շնչական, շնչակեաց, շնչաւոր, շնչապահ, միաշունչ, համաշունչ, անշունչ, բոցաշունչ, բռնաշունչ, դառնաշունչ, խստաշունչ, հողմաշունչ, հրաշունչ, մահաշունչ, յորդաշունչ
Նոր՝
շնչառություն, շնչահեղձ, շնչարգելություն, մեղմաշունչ, ներշնչանք, ներշնչում
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 535; Pok. 632
Էջ 594, սյունակ 1 Էջ 594
ՇՈՒՇՏ I «տարակուսող, երկբայող»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *skeu- «ուշադրություն դարձնել»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *skeu- «ուշադրություն դարձնել» արմատի հետ, որից, թերեւս շուար (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անշուշտ, արեւիշուշտ, շուշտել, շուշտիկ, շուշտակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 594, սյունակ 1 Էջ 594
ՇՈՒՇՏԱԿ (բ.՝ «գլխաշոր») «թաշկինակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *šustak
Աղբյուր՝ պ. šusta «շոր»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *šustak։ հմմտ. պ. šusta (> արաբ. šūštaga «շոր»)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. šusta «շոր»
արաբ. šūštaga «շոր»
Մատենագիտություն
H. AG 215; Աճ. ՀԱԲ 537
Էջ 594, սյունակ 1 Էջ 594
ՇՈՒՊ «նուրբ կտոր»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. šūb (քիչ հավանական է) «փաթթոց, թաշկինակ»
Հնչյունապես քիչ հավանական է աղբյուրը համարել արաբ. šubba-ն, որից միջնորդաբար ռուս. шуба «մուշտակ»։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
արաբ. šubba-ն
ռուս. шуба «մուշտակ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 538
Էջ 595, սյունակ 1 Էջ 595
ՇՈՒՐԹՆ (-ան, -ունք) «շուրթ, շրթունք, բերան, լեզու, խոսողութիւն, եզր, եզերք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k'ur-(t-) «կտրել, բաժանել, անջատել, քերծել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhurtom-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kreu- «պտտել, շրջել, ծռել»
Աճառյանը համարում է շուրջ բառի տարբերակը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շրթնատ, շրթնաշղթայ, միաշուրթն, խորաշուրթն, պղծաշուրթն, զուգաշուրթն, թիւրաշուրթն, մատնաշուրթն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 538
Տե՛ս նաեւ
Էջ 595, սյունակ 1 Էջ 595
ՇՈՒՐՋ «շուրջ, բոլորտիք, շրջան, պտույտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «շրջել, ծռել» *-k/gh- աճականների քմայնացմամբ (*-ki-, *-ghi-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kreu- սահող ձայնդարձով
թերեւս այն արմատի սահող ձայնդարձով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շրջել, շրջշրջել, շրջան, շրջանակ, շրջանակել, շրջանկեալ, շրջանակի, շրջեալ, յեղաշրջել, շրջակի, շուրջանակի, շուրջառ, շուրջտեսանելիք, խելաշուրջ, գաղտաշուրջ, դժվարաշուրջ, դիւրաշուրջ, շուրջկալ, շուրջպար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. virum «շուրջ(ը)»
ռուս. круг «շրջան»
Տե՛ս նաեւ