Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 111, սյունակ 1
ԲԱԶՈՒՄ
(-ի, -աց)
«շատ»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *bhng'hu-
Փոխառության աղբյուր՝ իրան. *bazum
հունարենի ազդեցությամբ գործածված է որպես գերադրականին համազոր ձեւակազմիչ. թեեւ հնարավոր էր նաեւ անմիջական զարգացում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բազմատար,
բազմագույն,
բազմադիմի,
բազմազար,
բազմաժամանակեայ,
բազմաժողով,
բազմահմուտ,
բազմանալ,
բազմատր,
բազմութիւն,
բազմաբովանդակ,
բազմալեզուեան,
բազմակողմանի,
բազմահատոր,
բազմանիստ,
բազմապատիկ,
բազմավանկ
Մատենագիտություն
H. AG 426;
Աճ. ՀԱԲ 378
Էջ 112, սյունակ 1
ԲԱԼ
I
(-ի, -ից)
(բաղ)
«մառախուղ, ադոտ, մթագույն, ամպ, ծխի քուլա, գիշեր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
«փայլուն, սպիտակ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բալածեւ,
բաղածեւ,
բալատեսիլ,
բալուտ,
բալեցուցանել,
բալագույն,
բալատեսակ,
բալէշ,
բալաձիգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhāla «փայլ»
հուն.
φαλος «փայլուն»
հայ.
բիլ «բաց կապույտ»
գոթ.
bala «դժգույն»
ռուս.
белый «սպիտակ»
ռուս.
бельмо «աչքի փառ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 118;
Աճ. ՀԱԲ 383
Էջ 112, սյունակ 1
ԲԱԼԱԽ
I
«սնոտի, չնչին, աննշան»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 113, սյունակ 1
ԲԱԽՏ
I
(-ի, -ից)
(բաղդ, բաստ)
«պատահմունք, պատահար, հաջողություն, ճակատագիր»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ ավ. baxta
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. baxt
Փոխառության աղբյուր՝ պ. baxt
իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բախտաբաշխ,
բախտանոց,
բախտաւոր,
բարեբախտ,
չարաբախտ,
վատաբախտ,
լիաբախտիկ,
ծննդաբախտ,
երկնաբախտիկ,
անբախտ,
բաստայեղծ,
բարեբաստ,
բարեբաստիկ,
չարաբաստ,
վատաբաստ
Նոր՝
բախտախնդիր, բախտախնդրութիւն, բախտագուշակ, բախտակից, ապարախտ, դժբախտ, դժբախտաբար, դժբախտութիւն, տարաբախտ, տարաբախտաբար
բախտախնդիր, բախտախնդրութիւն, բախտագուշակ, բախտակից, ապարախտ, դժբախտ, դժբախտաբար, դժբախտութիւն, տարաբախտ, տարաբախտաբար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Տե՛ս նաեւ
Էջ 113, սյունակ 1
ԲԱԿ
(-ի, -աց)
«տան բակ, գավիթ, փարախ, արեգակի կամ լուսնի ծիր, արեւագունդ, միջաստղային տարածություն»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ վրաց. baki
(սակայն պարզ չէ սրա հարաբերությունը վրաց. baga, ճան. boga բառերի հետ)
«փարախ»
սակայն պարզ չէ սրա հարաբերութիւնը վրաց. baga «մսուր», ճան. boga «փարախ» բառերի հետ, որոնք պատկանում են վրացականյան *baga արմատին: Քիչ հաւանական է բառի հնդեւրոպական ծագումը (*bhag- «բաժին հանել» եւ *bhe(n)g- (> հայ. բեկ-անել) արմատները իմաստով հեռու են):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բակաձեւ,
բականել,
բակարգել,
ներբակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
baga «մսուր»
ճան.
boga «փարախ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Էջ 113, սյունակ 1
ԲԱՀ
(-ու, ուշ՝ -ի, -ից)
«բահ, երկաթե թի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher-
«սուր գործիքով գործել՝ ծակել, կտրել, ճեղքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhr-ti- կամ *bher-ti-)
Հայերեն ա-ով ձեւը սովորական չէ, եւ հնարավոր է ենթադրել իրանական աղբյուր, ինչպես մահ բառի դեպքում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բահաւոր,
բահել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
φάρος «գութան»
լատ.
forō-, āre
հ. վ. գ.
boron «ծակել»
ռուս.
борона «ցաքան»
ռուս.
брить «ածիլել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 392-393
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂ
I
«կից, հար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-la-)
ածանցյալ ձեւ
Բաղ-ը գործածված է հատկապես հունաբան հեղինակների երկերում որպես նախածանց՝ փադ-ին զուգահեռ: Ծագումը չի պարզված: Մնացած վարկածներն ավելի անհավանական են. 1. բաղեղն-ի եւ հնդեւրոպական *bhel-eno- (թունավոր խոտերի նշանակում) հիմքի նմանությունը պատահական է: 2. բաղ-ի եւ փադ-ի նույնացումը որպես բարբառային հնագույն տարբերակներ կասկածելի է. պատահական պետք է համարել նմանությունը բյուրք. bār «կապել» արմատի հետ, եթե նկատի առնենք, որ հայ դ-ն նախապես ձայնորդային հնչում է ունեցել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղայք,
բաղել,
բաղբաղայք,
բաղաբաղել,
բաղբաղանք,
բաղբաղել,
անբաղայ,
անբաղայապես,
անբաղապես,
անբաղադայ,
կողբաղ,
բաղեղն,
բաղել,
բառեղ,
բարեխ,
զբաղիլ,
սբաղիլ,
զբաղնուլ,
զբաղանք,
զբաղասեր,
զբաղկոտ,
ընդզբաղիլ,
անզբաղապես,
բազմազբաղ,
զբաղայեղ
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂԱԿՏԻ
«պատերազմ, կռիվ, կազմ»
(ԲՀ)
Անստույգ
Ծագումն անհայտ է
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂԱՐՋ
(-ի, -աց, -ոյ)
(բաղարծ)
«բաղարջ, չթթված խմորից թխված կլոր եւ փափուկ հաց, չխմորված»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
«փչել, ուռցնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhelrghio- կամ *bhelrdhio-)
ըստ բաղարջի կլոր ձեւի այսպէս կոչված
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղարջակեր,
բաղարջընծայ,
բաղարջեայ,
բաղարջիկ,
բաղարջակ
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂԲԱԶ
(բաղբանջ)
«ցնդաբանություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
բնաձայնական արմատի կրկնությամբ կազմված
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 397) համարում է անկախ բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղբաջանք,
բաղբաջել,
բաղբանջանք,
բաղբանջել,
բաղբանջումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
bhandatē «խոսում է, ծաղրում է, պարսավում է» (<*bhel-n-do-)
դան.
baldre «աղմկել»
լատվ.
beldēt «դիմել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 397
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։