Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 955 բառահոդված (էջ 34/96)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԵՂՁ II ««ահարկու» (ԲՀ)»
Ծագումն անհայտ է
Ծագումն անհայտ է: Արդյոք զեղջ-ի բարբառային ձեւերից չէ՞:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
բարբառ
զեղջ
«չար, տգետ»
բարբառ
զեղջվել
«զզվել»
Էջ 236, սյունակ 1 Էջ 236
ԶԵՄԵՂ (զեմուղ, զեմեղել) «՞»
Անստույգ (՞)
Երկաթագիր տ եւ մ տառերի շփոթությամբ առաջացած ձեւեր՝ փոխանակ զետեղ (զետեղել) ձեւերի:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 91
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՏ «վարդապետ» (ԲՀ)
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ: Հազիվ թե լինի զհետ բառի կրճատված ձեւը: Ամալյանը (ԲՀ 267) համարում է զեղ «վերադիր» բառի աղավաղումը:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՐԴՈՒԱԾ «գինու քաղցուի երեսի փրփուր»
Անստույգ
Եթե լերդուած ձեւի սխալագրություն չէ, ապա կազմված է *զերդել անհայտ բայից՝ -ուած ածանցով:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 237, սյունակ 1 Էջ 237
ԶԵՐԾ «զերծ, զատ, ազատ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *serg- «արձակել» զ- ածանցով
Կազմված է զ- ածանցով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *երծ արմատից, որ ծագում է serg- «արձակել» ձեւից: Պոկոռնու բառարանում (Pok. IEW 1, 900-901) հնդիրանական բառերը բերված են *selg- արմատի տակ, եւ հայերենը չի տրված (հայերենում *l > ր հնչյունափոխություն չկա). դրա փոխարեն բերված են հ. հոլ. selg «որս», մ. վ. գ. selken «կաթիլ-կաթիլ թափվել», հ. անգլ. solcen «ծույլ» զուգահեռները, որոնք Աճառյանը արդարացիորեն կասկածելի համարում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զերծանել, զերծուլ, զերծուցիչ, մորթազերծ, արագազերծ, դիազերծ, դյուրազերծ, անզերծանելի, մեհենազերծ, սեղանազերծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarjati
«արձակում է, հոսում է, թափում է»
ավ.
harǝz
«արձակել, թողնել»
Մատենագիտություն
H. AG 446; Աճ. ՀԱԲ 92; Pok. IEW 900-901
Էջ 238, սյունակ 1 Էջ 238
ԶԷԹ «վերնագիր» (ԲՀ)
Անստույգ
Զեդ «վերագիր» բառի աղաւաղուած ձեւը
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 368
Էջ 239, սյունակ 1 Էջ 239
ԶԼՈՒԹԵԼ (զլութելի ձեւում) «կծել, կծոտել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *leu- «կտրել, լուծել» (անմիջական նախաձեւ՝ *լութ) *-th աճականով
Կազմված է գ- նախածանցով՝ ինչ-որ *լութ արմատից, որ հազիվ թե ծագի հնդեւրոպական *leu- «կտրել, լուծել» արմատից՝ *-th աճականով։
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄԱՅԼԻԼ (զմայլանալ) «հագենալ, հիանալ, սքանչանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *mel- «փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ» (անմիջական նախաձեւ՝ *m-el-) *-l- աճականով ձեւից
կազմված է զ- ածանցով *մայլ արմատից, որ, ինչպես ցույց է տվել Աճառյանը, կապ չունի արաբական ծագման բարբառային մայլ (մայիլ) «զմայլված» արմատի հետ։ Հնարավո՞ր է արդյոք կապը հնդեւրոպական *m-el- «փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ» արմատի հետ, որի *-l- աճականով ձեւից ծագում են պրուս. miels, լիտվ. mielas «սիրելի, հաճելի», ռուս. милый «սիրելի համակրելի», այլեւ (ոչ *-l- ով) հ. հնդկ. miēdhā, ավ. myarla «զոհախնջույք» բառերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմայլական, զմայլութիւն, զմայղութիւն
Նոր՝
զմայլելի, գեղազմայլ, հոգեզմայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս.
miels
«սիրելի, հաճելի»
լիտվ.
mielas
«սիրելի, հաճելի»
ռուս.
милый
«սիրելի համակրելի»
հ. հնդկ.
miēdhā
ոչ *-l- ով
ավ.
myarla
«զոհախնջույք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 99
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄՐՈՒԽՏ -ի, -աց, -ոյ (ուշ՝ զմրութ) «զմրուխտ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *zumurruft
Փոխառության աղբյուր՝ թուրքերեն զմրութ
զմրութ ձեւը փոխառված է թուրքերենից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմրխտի, զմրխտեայ
Մատենագիտություն
H. AG 151; Աճ. ՀԱԲ 101-102
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
ԶՈԶԱՏԵԼ (զոզատող (միաձայն եղանակի անուն) ձեւի մեջ) (երաժշտական)
Ծագումն անհայտ է (՞)
կապ ունի՞ արդյոք զատ-ել բայի հետ:
Տե՛ս նաեւ