Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հետ» որոնման արդյունք՝ 1179 բառահոդված · Էջ 34 / 118
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԻ «բուսանուն (°) կամ թաղիք (°)»
Անստույգ
Անստույգ իմաստով բառ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 147) հնարավոր է համարում նույնացնել թաղիք բառի հետ:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 147
Տե՛ս նաեւ
Էջ 260, սյունակ 1 Էջ 260
ԹԱՐԹԻԿ «գաղտրիկ, գաղտիկուր» (բրբ.)
Ծագումն անհայտ է
Կապ ունի՞ արդյոք թերթ բառի հետ:
Էջ 261, սյունակ 1 Էջ 261
ԹԱՒՆ (թօն) (թօն) «անձրեւ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *tap- «թաթախել, խոնավություն, թացություն» (անմիջական նախաձեւ՝ *tap-ni-)
Աճառյանը միացնում է թանալ բայի հետ՝ *tā- «հալչել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլ. topiti «սուզել, խեղդել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1056; Աճ. ՀԱԲ 217
Էջ 261, սյունակ 1 Էջ 261
ԹԱՒՇԿԱՆԱԼ (թօշկանալ, թոշկանալ) (թօշկանալ, թոշկանալ) «հոտել, նեխել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *təu- «հալչել, լուծվել, քայքայվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *təu-skh-) tā-, tău-/*təu-
Հնարավոր է ծագումը իրանական աղբյուրից, բայց նման ձեւ չի հավաստված (թաւշնիլ բայի հետ միասին)։
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 262, սյունակ 1 Էջ 262
ԹԱՓ «հատակ, տակ, խորք, պատյան, թափ, ուժ, պտույտ, թափում, փրկում, հափշտակում, կողոպուտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teb(h)- «սյուն, նեցուկ, արմատ, նեցուկ դնել, ամրացնել, ոտք դնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *step-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թափընթափ, թափանց, թափանցանց, թափանցիկ, թափանցել, զառիթափ, յանկարծաքափ, թափուր, թափառ, թափառանք, թափառոտ, թափառական, թափուր, թափիչ, անթափ, ղեղաթափ, սրտաթափ, դժուարաթափ, դիւրաթափ, հողաթափ, մարդաթափ, թաւթափել, սթափել, սթափանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. sthāpáyati «դնում է, հիմնադրում է»
ռուս. стопа «ոտքի թաթ»
հ. անգլ. steppan «ամուր ոտք դնել, քայլել»
հ. վ. գերմ stapf «ոտնահետք»
հ. վ. գերմ stapfal «հիմք, քայլ, աստիճան»
Էջ 262, սյունակ 1 Էջ 262
ԹԵԶԱՆ -ոյ, ուշ՝ -ի, -աց «գործվածքի լայնքի թել, հագուստի երկար թեւ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *stegh- «ծակել» կողմնակի *-gh-ով տարբերակ
կապ ունենա հնդեւրոպական *stegh- «ծակել» արմատի հետ որպես կողմնակի *-gh-ով տարբերակից ծագած ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեզ(ա)նիք, թեզանատ, թեզանաւոր, թեզանեայ, ոսկեթեզան
Էջ 262, սյունակ 1 Էջ 262
ԹԵԹԵՒ (-ի, -աց, ուշ՝ -ոյ) «թեթեւ, ոչ ծանր, փոքրակշիռ, դյուրին, հեշտ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
Կրկնաւոր ձեւ՝ *թեւ արմատից, որ թերեւս նոյնն է թեւ «թեւ» բառի հետ (սա ունի նաեւ «թռիչք» իմաստը. հմմտ. թե-ւել «թռչել», այսինքն՝ թե-թեւ «թռչող»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեթեւանալ, թեթեւանդամ, թեթեւութիւն, թեթեւամիտ, թեթեւագին, թեթեւաթեւ, թեթեւահաւատ, թեթեւախելք
Նոր՝
թեթեւահոգի, թեթեւ-սօլիկ, թեթեւօրէն
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵԼ I (-ոյ) «թել, դերձան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tek- «գործել, հիւսել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tek-lo-)
Այստեղ է նաեւ թելուկ բուսանունը, եթե այն չի կապուած թալ, թաղթ, թայլ բառերի հետ։ Ըստ Աճառեանի, հայերէնից են փոխառուած պրսկ. tēla «առասան» եւ թրք. tel «թել, լար, առասան» բառերը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեթել, թելադիր, թելադրեմ, թելադրութիւն
Նոր՝
անթել, թելաւոր, մետաքսաթել, մետաղաթել, հեռագրաթել, թելանման, թելուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
օս. an-dax «թել»
հ. վ. գերմ. that «պատրույգ, քուղ, թել»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 169-170
Տե՛ս նաեւ
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵԿՆ (հին *թէկն), -ան, -ունք, -անց «մեջք, թիկունք, կռնակ, հետնակողմ, հետնի կողմ, օգնութիւն (փխբ.)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *teigu- «ուս, թեւ, ազդր (°)» (անմիջական նախաձեւ՝ *toigu-no-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիկնեղ, թիկնաւէտ, թիկնապահ, թիկն(ան)ոց, թիկնաթոռ, թիկնեթեկին, կիսաթիկնոց, միջնաթիկունք
Նոր՝
թեկնածու, թեկնածութիւն, թիկնոցաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
կելտ. *toibos «կողմ» ((հ. իռլ. tōeb, tab))
ռուս. стегно «ազդր, զիստ» ((°))
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 170; Pok. IEW 1018
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵՂԱՇ (թեղօշ) «սոճի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
ստուգաբանօրէն կապուած է թաղթ (թայլ) կամ թեղի բառերից մէկի հետ