Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եղ» որոնման արդյունք՝ 1998 բառահոդված · Էջ 34 / 200
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 146, սյունակ 1 Էջ 146
ԳԱՂԱՓԱՐ ««կաղապար, նախատիպ, օրինակ, պատկեր» (նոր՝ «հասկացություն»)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրան. *kal(a)pad
Աղբյուր՝ հուն. καλαποδιον
իրան. *kal(a)pad, հուն. καλαποδιον (կ > գ անցմամբ, որ տեղի չի ունեցել նույն ծագումն ունեցող կաղապար բառի մեջ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաղափարել, գաղափարութիւն, նախագաղափար, նախագաղափարել, նախագաղափարութիւն, գաղափարաբանութիւն
Նոր՝
գաղափարական, գաղափարակից, գաղափարանշան
Մատենագիտություն
H. AG 163, 354; Աճ. ՀԱԲ 504
Տե՛ս նաեւ
Էջ 146, սյունակ 1 Էջ 146
ԳԱՂԵԼ «ծածկել, թաքցնել, պահել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «պահել, ծածկել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ul- կամ *uol-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *ul- կամ *uol- *uel- արմատից, որ կարելի է առանձնացնել *uer «պահել, ծածկել» արմատի կողքին որպես տարբերակ: Յ. Պոկոռնու բառարանում (Pok. IEW 1, 116, 1) հ. հնդկ. բառը բերվում է *uar- «պահել, ծածկել» արմատի տակ, բայց հայերենը եւ թերեւս հին հնդկերենը (որտեղ հ.-ե. *l-ի *r- արտացոլումը սովորական է, իսկ *r-ի l- արտացոլումը հազվադեպ) ցույց են տալիս *uer-ի կողքին *uel- ձեւի հնարավորություն: Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 573) բխեցնում է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաղուստ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vala «ներփորվածք, փակ տարածություն, այր»
ավ. vara- «շրջափակված տեղ, ցանկապատված տեղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 116, 1; Աճ. ՀԱԲ 573
Էջ 147, սյունակ 1 Էջ 147
ԳԱՂՁՆ «գայլխոտ, գայլուկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ul-g'h- կամ *ulgio- (*°)) ածականով
գաղձն-ը ածականով ընդհանուր հնդեւրոպական զուգահեռներ չունի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գաղձնաւոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. գել
հայ. գելուլ
հայ. գլել
հայ. գալար
հայ. գեղձ «պատատուկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 506; Ջահ. ՀԼՊ 155
Էջ 149, սյունակ 1 Էջ 149
ԳԱՅՌ I (գառ, գեռ, գոռ), -ի, -ից «ցեխ, տիղմ, աղբ, կեղտ, փսխուք, փսխունք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(a)uer- «ջուր, անձրեւ, գետ» (անմիջական նախաձեւ՝ *ursii- (*uerio-))
Արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գայռիլ, գառալիր, գայռ(ան)ոց, գեռաթաթախ, զգայռ(-ի), զգառ, զգեռ, զգայռն, զգառիլ, զգայռութիւն, զգայռումն, անզգայռել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. var, vari «ջուր»
ավ. var- «անձրեւ»
ալբ. hur-dhe «ջրափոս, ճահիճ»
կիմր. gwer «ճրագու»
լատ. urina «մեզ»
հ. իռլ. vari «հեղուկ, ջուր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 80; Ջահ. ՀԼՊ 114
Էջ 149, սյունակ 1 Էջ 149
ԳԱՆ II «երկարության մի չափ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հ. ֆրանս. canne «եղեգ, փայտ, երկարության մի չափ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 515
Էջ 149, սյունակ 1 Էջ 149
ԳԱՆԳ I (գանկ), -ի, -ից (-ունք) «գանգ, գլխի ոսկրամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uenk- «ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *unk-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանգարան, գանգարանութիւն, գանգամաշկ, գանգային, գանգոսկր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vañcati «ծուռ է գնում, շեղվում է»
հ. հնդկ. vaṅkri «կող, կողոսկր»
հ. անգլ. wōh «ծուռ, շրջված»
հ. իռլ. va «անկյուն» (<*uonkō-)
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Տե՛ս նաեւ
Էջ 150, սյունակ 1 Էջ 150
ԳԱՆԳՈՒՐ «ոլորուն, խուճուճ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ue(n)k- «ծռել, թեքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *unk-ur-o-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանգ(ու)րագեղ, գանգրահեր, գանգրաձեւ, քաջագանգուր, թագագանգուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vanka-vānkara- «գետաւոր»
հ. անգլ. wōh «ծուռ, ոլորուն, շրջված»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 150, սյունակ 1 Էջ 150
ԳԱՆԳՈ «եկեղեցու սեղան (՞)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Անստույգ բառ: Անհավանական է նույնացումը պափլագոնիական Γαγγραί քաղաքանվան հետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 516
Էջ 150, սյունակ 1 Էջ 150
ԳԱՆՁ II «եկեղեցական երգատեսակ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պ. ganj
հայկական գանձ բառի ձեւն ստացած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գանձարան
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 517
Էջ 150, սյունակ 1 Էջ 150
ԳԱՌԱԳԻՂ (գառագեղ, գառագիղ, գառագիղ, գայռագիղ, գայռագեղ, գայռագիղ) «կենդանու վանդակ, բանտ»
Ստուգաբանություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գառագիղանման, անգառագեղ